Wierzyciel w prawie cywilnym to podmiot, który może żądać spełnienia świadczenia od drugiej strony (dłużnika). W umowach dwustronnych często mylnie zakłada się, że wierzycielem jest tylko jedna strona, ale w umowach wzajemnych sytuacja jest inna: każda ze stron ma własne roszczenie o świadczenie wzajemne.
W umowie o roboty budowlane (art. 647 KC) występują dwa podstawowe świadczenia:
- Oddanie obiektu przez wykonawcę – w tym zakresie wykonawca jest dłużnikiem, a inwestor jest wierzycielem, bo może żądać wykonania robót i wydania (oddania) obiektu zgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej.
- Zapłata wynagrodzenia przez inwestora – w tym zakresie inwestor jest dłużnikiem, a wykonawca jest wierzycielem, bo może żądać zapłaty umówionego wynagrodzenia.
To właśnie odzwierciedla istotę umowy wzajemnej z art. 487 § 2 KC: świadczenie jednej strony jest odpowiednikiem świadczenia drugiej. Skoro obie strony mają względem siebie roszczenia, to obie są wierzycielami (każda "w swoim zakresie").
Dlatego odpowiedź "Inwestor i wykonawca." jest poprawna.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "Tylko wykonawca." pomija to, że inwestor ma roszczenie o oddanie obiektu i wykonanie robót zgodnie z umową.
- "Tylko inwestor." pomija roszczenie wykonawcy o zapłatę wynagrodzenia, które jest kluczowym świadczeniem inwestora.
- "Projektant i wykonawca." wprowadza osobę projektanta, która może uczestniczyć w procesie budowlanym, ale nie jest typową stroną umowy o roboty budowlane z art. 647 KC (stronami są inwestor i wykonawca).
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści przepisu widzisz obowiązki obu stron, sprawdź, czy nie jest to umowa wzajemna. Wtedy pytanie o "wierzyciela" zazwyczaj wymaga dostrzeżenia, że każda ze stron może żądać świadczenia od drugiej.
