KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2024 (test 3)

PYTANIE NR 37.
Która akcja w kroku 3 sterowania sekwencyjnego przedstawionego na rysunku, rozpocznie się po 5 s od uaktywnienia kroku?
Ilustracja przedstawia fragment schematu sterowania sekwencyjnego, który jest częścią zadania egzaminacyjnego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opóźnienie "po 5 s od uaktywnienia kroku" oznacza akcję, która startuje dopiero po upływie 5 sekund od wejścia sterowania w krok 3.
Na schemacie w kroku 3 taki warunek czasowy ma przypisana "Akcja B.", dlatego to ona rozpocznie się po 5 s.

Pełne wyjaśnienie:

W sterowaniu sekwencyjnym (kroki i przypisane do nich akcje) kluczowe jest rozróżnienie dwóch chwil: uaktywnienia kroku oraz spełnienia warunku przejścia do następnego kroku. Treść pytania odnosi się wprost do pierwszej z nich: liczymy czas od momentu, gdy krok 3 stał się aktywny.

Jeżeli na rysunku przy akcji w kroku 3 widnieje kwalifikator/opis typu "start po 5 s" (zwłoka załączenia), to oznacza to, że:

  • krok 3 musi być aktywny,
  • od tej chwili odmierzany jest czas,
  • dopiero po upływie 5 s dana akcja zostaje uruchomiona.

Poprawna jest odpowiedź "Akcja B.", ponieważ to właśnie ta akcja w kroku 3 ma wskazane opóźnienie wynoszące 5 s od uaktywnienia kroku (a nie np. natychmiastowe uruchomienie albo inny czas zwłoki).

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo reprezentują typowe inne przypadki spotykane na diagramach sekwencyjnych:

  • "Akcja A." – zwykle dotyczy akcji uruchamianej natychmiast po aktywacji kroku (bez zwłoki) albo akcji o innym warunku startu.
  • "Akcja C." – może oznaczać akcję zależną od innego zdarzenia (np. warunku logicznego), uruchamianą przy dezaktywacji kroku lub z innym parametrem czasu.
  • "Akcja D." – często bywa akcją o innym typie kwalifikatora (np. impulsową, podtrzymywaną przez cały krok lub opóźnioną inną wartością niż 5 s).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze podkreśl w pytaniu, od jakiego momentu liczony jest czas ("od uaktywnienia kroku", "od zadziałania przejścia", "od zbocza sygnału"). To jedno słowo zwykle rozstrzyga wybór poprawnej akcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Uaktywnienie kroku" to moment, w którym dany krok staje się aktywny (sterowanie "wchodzi" w ten krok) i od tej chwili wykonywane są akcje przypisane do kroku zgodnie z ich kwalifikatorami, np. natychmiast, z opóźnieniem lub do czasu dezaktywacji kroku.
Szukaj przy akcji w danym kroku oznaczenia czasowego wskazującego zwłokę startu (np. opis "po 5 s", kwalifikator czasowy albo symbol timera). Taka akcja nie startuje w chwili aktywacji kroku, tylko dopiero po odmierzeniu wskazanego czasu od aktywacji.
Bo to zmienia punkt startu odmierzania czasu. Jeśli czas liczy się od uaktywnienia kroku, start licznika następuje od razu po wejściu w krok. Jeśli liczy się od przejścia lub sygnału, to opóźnienie zaczyna się dopiero po spełnieniu warunku przejścia lub pojawieniu się zbocza sygnału.
Najczęściej spotkasz akcje: uruchamiane natychmiast po aktywacji kroku, podtrzymywane przez czas aktywności kroku, impulsowe (krótkie), uruchamiane przy dezaktywacji kroku oraz uruchamiane z opóźnieniem czasowym. Różnią się kwalifikatorem i momentem zadziałania.
Nie zawsze. W wielu zapisach sekwencyjnych "po 5 s" oznacza zwłokę startu od aktywacji kroku, a nie to, że akcja działa dokładnie 5 sekund. Czas trwania może być zależny od tego, jak długo krok pozostaje aktywny lub od osobnego warunku wyłączenia.
Najczęstsze są: pomylenie zwłoki startu z czasem pracy, nieuwzględnienie, że czas liczy się od aktywacji kroku, oraz pomylenie jednostek (np. 0,5 s vs 5 s). Warto też uważać na akcje, które startują dopiero po spełnieniu dodatkowego warunku logicznego.
W praktyce w sterowniku sprawdza się to obserwując bit aktywności kroku i sygnał wyjściowy akcji w monitoringu online. Jeśli wyjście zaczyna się zmieniać dopiero po 5 s od ustawienia bitu kroku, to opóźnienie jest liczone od aktywacji kroku, zgodnie z opisem na diagramie.
Opóźnienia stosuje się m.in. dla stabilizacji procesu (np. odczekanie na wzrost ciśnienia), ochrony mechaniki (np. rozruch kolejnych napędów z odstępem), bezpieczeństwa (czas na zjazd osłony) oraz dla uniknięcia fałszywych odczytów z czujników tuż po przełączeniu stanu.
Najczęściej są to wykonawcze elementy: siłowniki pneumatyczne i hydrauliczne, silniki, zawory, grzałki, wentylatory oraz sygnalizacja. Akcja kroku zwykle ustawia konkretny stan wyjść, a czujniki (krańcówki, presostaty, enkodery) warunkują przejścia między krokami.
Ćwicz analizę diagramów: najpierw wskaż aktywny krok, potem wypisz akcje w tym kroku i ich warunki czasowe. Zawsze zaznacz, od czego liczony jest czas. Pomaga też rozwiązywanie krótkich przykładów z timerami oraz symulacja sekwencji na prostych układach szkoleniowych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 30% zdających egzamin. bardzo trudne

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (sekcje dotyczące SFC oraz elementów czasowych w sterowaniu)
  • PLCopen, "PLCopen for IEC 61131-3" / materiały PLCopen dotyczące SFC (Sequential Function Chart) i zasad wykonywania akcji w krokach

Materiały:

  • Podręczniki do programowania sterowników przemysłowych: rozdziały o sterowaniu sekwencyjnym i timerach
  • Materiały dydaktyczne o GRAFCET/SFC (kroki, przejścia, akcje, kwalifikatory)
  • Instrukcje producentów sterowników dotyczące realizacji opóźnień czasowych w sekwencjach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego