KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 10.
Która bramka logiczna jest uszkodzona w układzie przedstawionym na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat układu logicznego składającego się z kilku bramek logicznych, które są połączone w określony
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uszkodzenie wykrywa się porównując stan wyjścia bramki z wynikiem z tablicy prawdy dla jej wejść.
Na rysunku bramka 3 jest XNOR i ma na wejściach 0 oraz 1, więc poprawny wynik to 0. Skoro na jej wyjściu opisano 1, to właśnie ta bramka pracuje nieprawidłowo.

Pełne wyjaśnienie:

W diagnostyce układów cyfrowych kluczowe jest porównanie stanu rzeczywistego (opisanego na schemacie przy przewodach) ze stanem oczekiwanym wynikającym z funkcji logicznej danej bramki.

Na rysunku występują bramki typu alternatywa rozłączna (XOR) oraz równoważność (XNOR). Równoważność daje stan wysoki, gdy wejścia są jednakowe, a stan niski, gdy są różne. Alternatywa rozłączna działa odwrotnie: daje 1 dla różnych wejść i 0 dla jednakowych.

Analiza krok po kroku:

  • Bramka 1 jest XNOR i ma wejścia 1 oraz 0. Dla różnych wejść wynik XNOR powinien wynosić 0. Na schemacie na wyjściu jest 0, więc jej działanie jest zgodne z tablicą prawdy.
  • Bramka 2 jest XOR i ma wejścia 1 oraz 0. Dla różnych wejść XOR powinien wynosić 1. Na schemacie na wyjściu jest 1, więc również działa poprawnie.
  • Bramka 3 jest XNOR, a jej wejścia pochodzą z wyjść bramek 1 i 2, czyli ma wejścia 0 oraz 1. Dla różnych wejść XNOR powinien dać 0, natomiast na schemacie jej wyjście opisano jako 1. To jest bezpośrednia, jednoznaczna niezgodność, wskazująca na uszkodzenie bramki 3.
  • Bramka 4 jest XOR i dostaje na wejściach 1 oraz 1 (jedno z linii stałej 1 i drugie z wyjścia bramki 3 opisane jako 1). Dla jednakowych wejść XOR daje 0, a na schemacie jest 0. To oznacza, że bramka 4 może działać poprawnie, mimo że na jej wejście trafia sygnał pochodzący z uszkodzonego bloku.

Typowa pułapka egzaminacyjna polega na założeniu, że "błędne wyjście na wcześniejszym etapie musi psuć wynik ostatniej bramki". W praktyce ostatnia bramka może nadal dawać wynik zgodny ze swoją funkcją, bo przetwarza po prostu takie stany, jakie otrzyma na wejściu. Dlatego zawsze sprawdzaj każdą bramkę osobno, na podstawie jej wejść i tablicy prawdy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bramka XOR (alternatywa rozłączna) daje 1, gdy jej wejścia są różne (0 i 1 lub 1 i 0). Gdy wejścia są jednakowe (0 i 0 albo 1 i 1), na wyjściu jest 0. To jedna z podstawowych funkcji w logice cyfrowej.
Bramka XNOR (równoważność) jest "odwróceniem" XOR: daje 1, gdy wejścia są jednakowe, a 0, gdy są różne. Różnica wynika z negacji na wyjściu (często oznaczonej kółkiem w symbolu bramki).
Negację na wyjściu bramki rozpoznasz po małym kółku (tzw. bąbelku) narysowanym na wyjściu symbolu. To oznacza, że wynik działania bramki jest logicznie zanegowany. Przeoczenie tego kółka to bardzo częsty błąd na zadaniach z identyfikacji bramek.
Najpierw odczytaj stany na wejściach każdej bramki, potem wyznacz oczekiwane wyjście z tablicy prawdy i porównaj z tym, co jest podane na schemacie. Wykonuj to po kolei dla każdej bramki; nie zakładaj, że błąd "musi być na końcu".
Ostatnia bramka może działać poprawnie, nawet jeśli dostaje błędny sygnał wejściowy. Ona realizuje tylko swoją funkcję na aktualnych wejściach, niezależnie od tego, czy te wejścia są "prawidłowe w sensie projektu". Dlatego diagnoza wymaga sprawdzania zgodności każdej bramki z tablicą prawdy.
Najczęstsze błędy to: mylenie zasad "różne/jednakowe" dla XOR i XNOR, przeoczenie kółka negacji w symbolu, oraz analizowanie tylko wyjścia końcowego zamiast porównania wyjść pośrednich z tablicą prawdy. Pomaga wypisanie krótkiej tabeli 00, 01, 10, 11.
Dla równoważności wynik jest 1 dla par jednakowych, a 0 dla różnych: 00 → 1, 01 → 0, 10 → 0, 11 → 1. W zadaniach egzaminacyjnych warto to zapamiętać jako "1, gdy wejścia się zgadzają".
Nie. W praktyce awaria może objawiać się różnie: wyjściem "zawieszonym" na 0/1, brakiem reakcji na jedno z wejść, błędną negacją lub opóźnieniami. W zadaniach testowych najczęściej pokazuje się prostą niezgodność: dla danych wejść wynik nie pasuje do tablicy prawdy.
Sygnały pośrednie bada się zawsze wtedy, gdy układ ma kilka etapów bramek, a wynik końcowy nie pozwala jednoznacznie wskazać miejsca usterki. Pomiar/odczyt stanów w węzłach pośrednich pozwala sprawdzić, na którym etapie pojawia się pierwsza niezgodność z funkcją logiczną.
Opanuj tablice prawdy podstawowych bramek, naucz się rozpoznawać symbole (w tym kółko negacji), ćwicz śledzenie sygnału w układzie krok po kroku i zawsze porównuj: wejścia → oczekiwane wyjście → wyjście podane. Dobrą metodą jest robienie mini-tabeli dla każdej bramki.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Uszkodzenie wykrywa się porównując stan wyjścia bramki z wynikiem z tablicy prawdy dla jej wejść.Na rysunku bramka 3 jest XNOR i ma na wejściach 0 oraz 1, więc poprawny wynik to 0."

Źródła:

  • Wikipedia: "Bramka XOR" https://pl.wikipedia.org/wiki/Bramka_XOR - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia: "XNOR" https://en.wikipedia.org/wiki/XNOR_gate - dostęp 2026-03-02
  • All About Circuits: "Logic Gates" (sekcje XOR/XNOR) https://www.allaboutcircuits.com/textbook/digital/chpt-3/logic-gates/ - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik do techniki cyfrowej (bramki logiczne, tablice prawdy, układy kombinacyjne)
  • Karty katalogowe układów logicznych CMOS/TTL (opis funkcji bramek i symbole)
  • Ćwiczenia z analizy schematów logicznych (zadania typu: wykryj niespójność stanów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego