KWALIFIKACJA ROL3 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 28.
Która choroba pszczół powoduje u nich biegunkę, niechęć do wychodzenia z ula przy niższych temperaturach, słabe odbudowywanie plastrów oraz małą ilość miodu w ulu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Choroba sporowcowa (nosemoza) uszkadza przewód pokarmowy pszczół, co daje objawy biegunki oraz osłabienia rodziny. Skutkiem są gorsze obloty przy chłodzie, słabsza odbudowa plastrów i spadek miodności. Pozostałe jednostki (roztoczowa, woreczkowa, pełzakowa) mają inny typowy obraz kliniczny.

Pełne wyjaśnienie:

Objawy opisane w pytaniu są typowe dla choroby sporowcowej (nosemozy), czyli schorzenia związanego z pasożytowaniem drobnoustrojów w komórkach nabłonka jelita pszczół. Kiedy przewód pokarmowy jest uszkodzony, pojawiają się zaburzenia trawienia i wchłaniania, co praktycznie przekłada się na biegunkę oraz ogólne osłabienie pszczół.

Osłabiona rodzina gorzej funkcjonuje w warunkach gorszej pogody: pszczoły są mniej skłonne do lotów i oblotów przy niższych temperaturach, a prace w gnieździe ulegają spowolnieniu. To wyjaśnia słabe odbudowywanie plastrów (mniej woszczarek w dobrej kondycji, gorsza organizacja pracy) oraz małą ilość miodu (spadek siły lotnej i wydajności zbiorów, większe zużycie zapasów na utrzymanie rodziny).

  • Odpowiedź "Roztoczowa" kojarzy się z porażeniem roztoczami; typowe skutki to osłabienie rodziny i gorsze przezimowanie, ale biegunka nie jest najbardziej charakterystycznym objawem rozpoznawczym.
  • Odpowiedź "Woreczkowa" odnosi się do choroby czerwiu (obraz kliniczny dotyczy przede wszystkim larw), więc nie pasuje do zestawu objawów opisujących zaburzenia jelitowe robotnic i spadek aktywności lotnej.
  • Odpowiedź "Pełzakowa" odnosi się do innej jednostki chorobowej; w ujęciu egzaminacyjnym kluczowy zestaw: biegunka + niechęć do lotów w chłodzie + słaba odbudowa plastrów + spadek miodności jest przypisywany nosemozie.

W przygotowaniu do egzaminu warto zapamiętać, że choroby atakujące jelita pszczół najczęściej ujawniają się jako zaburzenia kałowe i wyraźne osłabienie pracy rodziny, co szybko widać w tempie rozwoju oraz w produkcji miodu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Choroba sporowcowa (nosemoza) to schorzenie przewodu pokarmowego pszczół wywoływane przez drobnoustroje rozwijające się w jelicie. Powoduje osłabienie robotnic, zaburzenia trawienia i często biegunkę, przez co cała rodzina gorzej się rozwija i mniej efektywnie zbiera pożytek.
Najczęściej obserwuje się biegunkę (zabrudzenia kałem), ogólne osłabienie pszczół, gorsze obloty przy chłodniejszej pogodzie oraz spowolniony rozwój rodziny. W praktyce może to dawać słabszą odbudowę plastrów i spadek miodności, bo rodzina ma mniej siły do pracy i lotów.
Przy chorobie jelit pszczoły są osłabione i gorzej znoszą dodatkowy wysiłek oraz stres termiczny. W chłodzie lot jest bardziej "kosztowny" energetycznie, więc osłabione robotnice rzadziej podejmują loty. W efekcie widać gorszą aktywność na wylotku i wolniejszy rozwój rodziny.
Odbudowa plastrów wymaga dobrej kondycji pszczół i sprawnej organizacji pracy w gnieździe. Gdy choroba osłabia robotnice (mniej energii, krótsza aktywność), spada wydzielanie wosku i zdolność do intensywnej pracy. Dlatego tempo budowy plastrów i rozwoju gniazda wyraźnie maleje.
Nosemoza obniża wydajność lotną i żywotność robotnic, więc mniej pszczół zbiera nektar, a część sił rodziny idzie na "utrzymanie się" zamiast na produkcję. Dodatkowo osłabiona rodzina gorzej wykorzystuje pożytki. Skutkiem jest mniejszy przychód nektaru i mniejsze zapasy miodu.
Choroba roztoczowa wiąże się z porażeniem pasożytami zewnętrznymi i skutkami takimi jak osłabienie, problemy z czerwiem i gorsze przezimowanie. Choroba sporowcowa (nosemoza) dotyczy głównie przewodu pokarmowego, dlatego w obrazie objawów częściej pojawiają się zaburzenia jelitowe (np. biegunka) i spadek kondycji robotnic.
Choroba woreczkowa jest kojarzona przede wszystkim z problemami czerwiu (larw), a nie z typowym obrazem choroby jelitowej robotnic. W pytaniu kluczowe są objawy dotyczące funkcjonowania dorosłych pszczół (biegunka, gorsze loty w chłodzie, spadek miodności), co bardziej pasuje do chorób przewodu pokarmowego.
Nie. Mała ilość miodu może wynikać także z braku pożytku, słabej matki, złej pogody czy innych chorób. W nosemozie ważne jest współwystępowanie kilku sygnałów naraz (np. biegunka, osłabienie, gorsze obloty, słabsza odbudowa plastrów). Dopiero zestaw objawów uzasadnia podejrzenie i dalszą diagnostykę.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi na podstawie "znanej nazwy" zamiast dopasowania objawów. Drugi błąd to mylenie chorób czerwiu z chorobami dorosłych pszczół. Pomaga metoda: najpierw określ, czy objawy są jelitowe, czerwiowe czy związane z pasożytami, a dopiero potem wybieraj jednostkę chorobową.
Skuteczne jest tworzenie fiszek "objaw → choroba" i grupowanie chorób według tego, kogo dotyczą: czerw, dorosłe pszczoły, pasożyty zewnętrzne. Przy każdym haśle dopisz 2–3 najbardziej charakterystyczne symptomy. Na egzaminie szukaj słów-kluczy, np. biegunka (jelita), larwy (czerw), deformacje (często wirusy/pasożyty).
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Choroba sporowcowa (nosemoza) uszkadza przewód pokarmowy pszczół, co daje objawy biegunki oraz osłabienia rodziny."

Źródła:

  • Merck Veterinary Manual (MSD), artykuł: "Nosema Disease in Honey Bees" (online), https://www.merckvetmanual.com/ (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (EN), hasło: "Nosema apis" (objawy i skutki dla rodziny), https://en.wikipedia.org/wiki/Nosema_apis (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL), hasło: "Nosemoza" (opis choroby i objawów w ujęciu ogólnym), https://pl.wikipedia.org/wiki/Nosemoza (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Podręczniki z chorób pszczół dla szkół rolniczych/pszczelarskich
  • Materiały szkoleniowe z weterynaryjnej ochrony pszczół (kursy, skrypty)
  • Artykuły i poradniki instytutów/organizacji pszczelarskich dotyczące nosemozy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego