KWALIFIKACJA GIW1 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 3.
Którą cyfrą oznaczono na przekroju studnię wierconą, z której woda podziemna w sposób samoczynny wypływa na powierzchnię?
Ilustracja przedstawia przekrój geologiczny terenu z oznaczeniem różnych elementów związanych z wydobyciem wody podziemnej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Studnia, z której woda podziemna wypływa samoczynnie na powierzchnię, to studnia artezyjska.
Jej cechą jest występowanie warstwy wodonośnej pod ciśnieniem (zwierciadło piezometryczne powyżej terenu), dlatego po wykonaniu otworu woda wypływa bez pompowania. Na przekroju odpowiada temu oznaczenie "2".

Pełne wyjaśnienie:

Opis "studnia wiercona, z której woda podziemna w sposób samoczynny wypływa na powierzchnię" odnosi się do studni artezyjskiej. Kluczowy jest tu mechanizm: warstwa wodonośna jest zamknięta (ograniczona warstwami słabo przepuszczalnymi), a woda znajduje się pod nadciśnieniem. W takim układzie poziom, do którego woda podniosłaby się w rurze (zwierciadło piezometryczne), leży powyżej powierzchni terenu. Po przewierceniu warstwy izolującej woda może więc wypłynąć bez użycia pompy.

Dlatego poprawne jest wskazanie numeru, którym na przekroju oznaczono właśnie taki typ studni (w tym zadaniu: "2"). Pozostałe oznaczenia na typowych przekrojach odnoszą się zwykle do studni, w których:

  • woda stabilizuje się poniżej powierzchni terenu i wymaga pompowania (brak wypływu samoczynnego),
  • ujęcie dotyczy innego poziomu wodonośnego bez warunków artezyjskich,
  • widoczny jest jedynie poziom zwierciadła swobodnego lub układ warstw bez nadciśnienia.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: "samoczynny wypływ" = "ciśnienie". Jeżeli rysunek pokazuje, że poziom piezometryczny znajduje się ponad terenem albo że woda wydostaje się z głowicy otworu, to jest to sytuacja artezyjska. Jeśli woda tylko wypełnia rurę do pewnego poziomu poniżej powierzchni – to nie jest wypływ samoczynny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Studnia artezyjska to ujęcie, w którym woda znajduje się pod ciśnieniem i po wykonaniu otworu może wypływać samoczynnie na powierzchnię. W zwykłej studni wierconej zwierciadło wody jest poniżej terenu, więc do uzyskania wypływu potrzebne jest pompowanie.
Powodem jest ciśnienie w zamkniętej warstwie wodonośnej. Gdy zwierciadło piezometryczne (poziom, do którego podnosi się woda w rurze) leży powyżej terenu, po przewierceniu warstwy izolującej woda ma "nadwyżkę energii" i może wypłynąć bez pompy.
Szukaj układu: warstwa wodonośna przykryta warstwą słabo przepuszczalną oraz oznaczenia poziomu piezometrycznego powyżej powierzchni terenu. Często na schemacie widać strumień wody wydostający się z głowicy otworu, co wskazuje na wypływ samoczynny.
Najważniejsze jest zwierciadło piezometryczne (i wynikające z niego ciśnienie). Jeśli ten poziom jest wyżej niż teren, woda ma warunki do wypływu samoczynnego. Gdy jest niżej, woda nie wypłynie sama, nawet jeśli warstwa wodonośna jest dobrze nawodniona.
Nie. "Głębinowa" opisuje głównie głębokość i sposób wykonania ujęcia, a "artezyjska" opisuje warunki ciśnieniowe w warstwie wodonośnej. Studnia głębinowa może mieć wypływ samoczynny, ale tylko wtedy, gdy poziom piezometryczny jest ponad powierzchnią terenu.
Typowe pomyłki to mylenie wypływu samoczynnego z wodą stojącą wysoko w rurze oraz ignorowanie warstwy izolującej (zamknięcia poziomu wodonośnego). Często też wybiera się element "najbardziej widoczny" na rysunku zamiast sprawdzić, czy schemat wskazuje na ciśnienie i wypływ.
Sprzyja temu zamknięta warstwa wodonośna (np. piaski) przykryta warstwą słabo przepuszczalną (np. iły), zasilana w strefie wyżej położonej. Różnica wysokości i zamknięcie powodują wzrost ciśnienia, które może wynieść wodę ponad poziom terenu.
Gdy ciśnienie jest duże, może dojść do niekontrolowanego wypływu i rozmycia gruntu, podtopień lub utrudnień w stabilizacji otworu. W praktyce wymaga to właściwego zabezpieczenia otworu i kontroli warunków hydrogeologicznych przed i w trakcie wiercenia.
Nie zawsze. Jeśli ciśnienie zapewnia stały wypływ na powierzchnię, woda może być ujmowana bez pompowania. W wielu przypadkach jednak pompa bywa potrzebna do uzyskania wymaganej wydajności, stabilizacji poboru lub gdy warunki ciśnieniowe zmienią się w czasie eksploatacji.
Ćwicz czytanie schematów: warstwa wodonośna, warstwa izolująca, poziom zwierciadła swobodnego i piezometrycznego. Zwracaj uwagę na słowa kluczowe w treści ("samoczynnie wypływa", "pod ciśnieniem"). Pomaga też porównywanie kilku typowych przekrojów różnych typów studni.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Na przekroju odpowiada temu oznaczenie "2"."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Studnia_artezyjska - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wody_podziemne - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hydrogeologii (działy: wody podziemne, zwierciadło piezometryczne, studnie artezyjskie)
  • Materiały dydaktyczne z czytania przekrojów geologicznych i hydrogeologicznych
  • Instrukcje/opracowania branżowe dot. projektowania ujęć wód oraz bezpieczeństwa wierceń (część: ciśnienia w otworze)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego