KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 31.
Którą część zamienną silnika indukcyjnego jednofazowego przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia kondensator rozruchowy, który jest częścią zamienną silnika indukcyjnego jednofazowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kondensator rozruchowy jest typowym elementem silnika indukcyjnego jednofazowego: współpracuje z uzwojeniem pomocniczym, aby wytworzyć przesunięcie fazowe i zwiększyć moment rozruchowy. Na rysunkach zwykle ma postać cylindrycznego "puszkowego" elementu z oznaczeniami pojemności (µF) i napięcia.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku indukcyjnym jednofazowym samo uzwojenie główne nie zapewnia wystarczającego warunku do uzyskania odpowiedniego momentu rozruchowego. Dlatego stosuje się układ rozruchowy, najczęściej z uzwojeniem pomocniczym oraz elementem powodującym przesunięcie fazowe prądu w tym uzwojeniu.

Taką rolę pełni kondensator rozruchowy: dzięki swojej pojemności powoduje przesunięcie fazowe prądu w obwodzie uzwojenia pomocniczego, co w efekcie tworzy pole wirujące "zbliżone" do dwufazowego i podnosi moment podczas startu. W praktyce kondensator rozruchowy jest rozpoznawalny jako element w obudowie (często cylindrycznej), na którym typowo można spotkać parametry pojemności (np. w µF) oraz dopuszczalne napięcie pracy.

Odpowiedź "Wyłącznik odśrodkowy" nie pasuje, ponieważ jest to element mechaniczno-elektryczny montowany zwykle wewnątrz silnika (na wale) i służy do odłączania uzwojenia pomocniczego lub kondensatora po osiągnięciu prędkości. Zwykle nie wygląda jak osobny "pojemnik" z nadrukiem pojemności.

Odpowiedź "Czujnik temperatury" jest błędna, bo czujniki (np. termiki/termistory) mają najczęściej formę niewielkich elementów zabudowanych w uzwojeniu lub przy uzwojeniach, a nie jako duży zewnętrzny moduł typowy dla kondensatora silnikowego. Ich oznaczenia również są inne (nie w µF).

Odpowiedź "Hamulec elektromagnetyczny" także nie pasuje: hamulec w silniku stanowi zwykle osobny zespół przy tylnej części silnika, powiązany mechanicznie z wałem i tarczą hamulcową. To element konstrukcyjnie większy i innego typu niż kondensator, a jego obecność zależy od aplikacji (np. podnoszenie, zatrzymanie awaryjne), nie od samego faktu rozruchu jednofazowego.

Na egzaminie warto szukać cech charakterystycznych: oznaczeń pojemności, napięcia oraz typowej obudowy kondensatora silnikowego. To najszybszy sposób odróżnienia go od czujników, wyłączników i hamulców.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kondensator rozruchowy to element układu rozruchowego silnika jednofazowego, który włącza się na czas startu, aby uzyskać przesunięcie fazowe prądu w uzwojeniu pomocniczym i zwiększyć moment rozruchowy. Po rozruchu bywa odłączany (np. wyłącznikiem odśrodkowym).
Jedna faza zasilania nie tworzy tak efektywnego pola wirującego jak układ wielofazowy. Kondensator powoduje przesunięcie fazowe prądu w uzwojeniu pomocniczym, co poprawia warunki wytworzenia momentu na starcie i ogranicza "buczenie" bez ruszania.
Zwykle ma obudowę cylindryczną lub puszkową i jest montowany na zewnątrz silnika lub w skrzynce zaciskowej. Często ma nadruki z pojemnością (w µF) oraz dopuszczalnym napięciem. To odróżnia go od czujników i wyłączników.
Kondensator rozruchowy jest przeznaczony głównie do krótkotrwałego działania podczas startu i zwykle ma większą pojemność. Kondensator pracy może być przystosowany do pracy ciągłej w czasie normalnej pracy silnika. Różnice wynikają też z konstrukcji i dopuszczalnych warunków pracy.
Typowe objawy to brak rozruchu (silnik buczy i nie rusza), bardzo wolne rozpędzanie, spadek momentu na starcie lub zadziałanie zabezpieczenia nadprądowego. W praktyce często pomaga pomiar pojemności lub podmiana na sprawny element o właściwych parametrach.
Zwykle nie. Wyłącznik odśrodkowy to element mechaniczny na wale lub wewnątrz silnika, który rozłącza obwód rozruchu po osiągnięciu prędkości. Kondensator jest zazwyczaj zewnętrzny i ma oznaczenia pojemności oraz napięcia, co jest dla wyłącznika nietypowe.
Często znajduje się w osobnej puszce przy obudowie silnika, pod osłoną, albo w skrzynce zaciskowej, zależnie od konstrukcji urządzenia. W wielu napędach kondensator jest łatwo dostępny serwisowo, aby umożliwić szybką wymianę.
Najpierw odłącz zasilanie i upewnij się, że kondensator jest rozładowany (może gromadzić ładunek). Następnie można wykonać oględziny (wybrzuszenie, wyciek) oraz pomiar pojemności miernikiem. Zawsze stosuj element o parametrach zgodnych z napędem.
Najczęściej nie. Czujnik temperatury (np. termik, termistor) bywa wbudowany w uzwojenia lub umieszczony wewnątrz silnika i wyprowadzony przewodami. Zwykle jest mały i nie ma oznaczeń pojemności w µF, dlatego łatwo odróżnić go od kondensatora.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi na podstawie ogólnego kształtu bez szukania charakterystycznych oznaczeń (µF, napięcie). Inny błąd to przenoszenie skojarzeń z innych napędów, np. uznanie elementu z obudową za hamulec lub czujnik, mimo braku typowych cech.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Kondensator rozruchowy jest typowym elementem silnika indukcyjnego jednofazowego: współpracuje z uzwojeniem pomocniczym, aby wytworzyć przesunięcie fazowe i zwiększyć moment rozruchowy."

Źródła:

  • Wikipedia: "Capacitor-start motor" — https://en.wikipedia.org/wiki/Capacitor-start_motor (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Single-phase induction motor" — https://en.wikipedia.org/wiki/Single-phase_induction_motor (dostęp: 2026-02-27)
  • All About Circuits: "Capacitor-Start Induction Motors" (strona artykułowa) — https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-13/capacitor-start-induction-motors/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do przedmiotu "Maszyny elektryczne" (silniki jednofazowe, rozruch kondensatorowy)
  • Karty katalogowe kondensatorów silnikowych (opis oznaczeń µF, napięcia, typu pracy/rozruchu)
  • Materiały producentów napędów: instrukcje serwisowe dotyczące układów rozruchowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego