KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 8.
Którą funkcję logiczną realizuje układ przedstawiony na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat logiczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacjami zawodowymi w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Połączenie szeregowe realizuje AND, a równoległe OR. Górna gałąź ma dwa zestyki NC (a i d), więc daje ā·d̄. Dolna gałąź ma dwa zestyki NO (a i d), więc daje a·d. Gałęzie są równoległe: (ā·d̄ + a·d). Całość jest w szeregu z NO(b), więc wynik to (ā·d̄ + a·d)·b = ā·d̄·b + a·d·b.

Pełne wyjaśnienie:

W logice stykowej stan "1" oznacza, że prąd może popłynąć do elementu wykonawczego (tu: Y). Aby przejść ze schematu do algebry Boole’a, stosuje się proste reguły:

  • Zestyk NO (normalnie otwarty) przewodzi, gdy zmienna ma wartość 1, więc odpowiada zmiennej wprost, np. a.
  • Zestyk NC (normalnie zamknięty) przewodzi, gdy zmienna ma wartość 0, więc odpowiada negacji, np. ā.
  • Połączenie szeregowe wymaga przewodzenia wszystkich elementów naraz, więc jest to AND (iloczyn, "·").
  • Połączenie równoległe wymaga przewodzenia co najmniej jednej gałęzi, więc jest to OR (suma, "+").

W analizowanym układzie najpierw widać dwie gałęzie równoległe. W górnej gałęzi są dwa zestyki NC oznaczone "a" i "d" połączone szeregowo, co daje wyrażenie ā·d̄. W dolnej gałęzi są dwa zestyki NO oznaczone "a" i "d" połączone szeregowo, co daje a·d. Ponieważ te dwie gałęzie są połączone równolegle, powstaje blok (ā·d̄ + a·d).

Następnie cały ten blok jest połączony szeregowo z pojedynczym zestykiem NO "b", więc cały warunek musi dodatkowo spełniać b. Ostatecznie funkcja ma postać (ā·d̄ + a·d)·b. Często w odpowiedziach spotyka się też postać po rozwinięciu nawiasu: ā·d̄·b + a·d·b — obie formy są równoważne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Odpowiedzi zawierające człon "+ b" sugerują, że sam sygnał b wystarcza do zadziałania, ale na schemacie b jest w szeregu, więc jest warunkiem koniecznym (musi być spełniony zawsze). Odpowiedzi bez negacji przy gałęzi z zestykami NC ignorują fakt, że NC odpowiada zmiennej zanegowanej. Z kolei wyrażenia z powtórzeniami lub sprzecznościami (np. jednocześnie a i ā w szeregu) nie odzwierciedlają poprawnie działania fizycznego obwodu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zapisz wyrażenia dla każdej gałęzi osobno, dopiero potem dodaj nawias dla połączenia równoległego i na końcu uwzględnij elementy w szeregu z całym blokiem. To minimalizuje ryzyko pomyłki w nawiasach i negacjach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
NO (normalnie otwarty) przewodzi dopiero po "zadziałaniu" sygnału, więc odpowiada zmiennej wprost (np. a). NC (normalnie zamknięty) przewodzi w stanie spoczynku, a rozłącza po zadziałaniu, więc odpowiada negacji (np. ā).
W schemacie stykowym połączenie szeregowe oznacza, że prąd popłynie tylko wtedy, gdy wszystkie elementy przewodzą, czyli jest to AND (iloczyn "·"). Połączenie równoległe oznacza, że wystarczy jedna gałąź, czyli OR (suma "+").
Zestyk NC przewodzi, gdy sygnał sterujący jest "0" (niezadziałany), a rozłącza przy "1". W algebrze Boole’a taki warunek zapisuje się jako negację, np. ā. To pozwala bezpośrednio przełożyć fizyczne przewodzenie na warunek logiczny.
Najpierw rozpoznaj NO/NC i zapisz zmienne (a lub ā). Następnie zapisz wyrażenie dla każdej gałęzi: szeregowo jako "·". Potem połącz gałęzie równoległe operacją "+" w nawiasie. Na końcu dopisz elementy w szeregu z całością, np. dodatkowy warunek "· b".
Nawiasy pokazują, które elementy tworzą blok równoległy lub jaki fragment jest traktowany jako całość przed dołączeniem kolejnego styku w szeregu. Bez nawiasów łatwo popełnić błąd, np. uznać, że b działa niezależnie, choć na schemacie jest warunkiem koniecznym.
Typowe pomyłki to: zamiana NO z NC (brak lub nadmiar negacji), mylenie szeregu z równoległym (AND vs OR), pomijanie nawiasów przy bloku równoległym oraz przeoczenie styku dołączonego w szeregu z całą siecią. Pomaga zapisywanie funkcji etapami.
Tak. Postać z nawiasem jest równoważna postaci rozwiniętej. Często w testach pojawia się jednak forma po wymnożeniu: ā·d̄·b + a·d·b. Warto umieć rozpoznać, że to ta sama funkcja, tylko inaczej zapisana.
Jeżeli zestyk b jest w szeregu z resztą obwodu, to jego przewodzenie jest warunkiem koniecznym, ale niewystarczającym. Dodatkowo musi przewodzić jedna z gałęzi bloku równoległego. Dlatego nie wolno zapisywać funkcji jako "… + b".
Logika stykowa jest spotykana w sterowaniach przekaźnikowych, układach rozruchu silników, blokadach bezpieczeństwa, automatyce budynkowej oraz jako podstawa do zrozumienia schematów drabinkowych PLC. Umiejętność czytania takich schematów pomaga w diagnostyce usterek.
Sprawdź dwa warunki: (1) czy każdy zestyk w szeregu pojawia się jako mnożenie "·" (warunek konieczny), (2) czy gałęzie równoległe są połączone "+" w nawiasie. Potem zweryfikuj negacje: NC musi dawać kreskę (ā), NO bez kreski (a).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 28% zdających egzamin. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że połączenie szeregowe realizuje AND, a równoległe OR.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Algebra_Boole%E2%80%99a - dostęp 2026-03-01
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Ladder_logic - accessed 2026-03-01
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Relay_logic - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z algebry Boole’a (podstawowe prawa i postacie iloczynowo-sumowe)
  • Wprowadzenie do logiki stykowej/ladder logic: symbole NO/NC, zasady łączenia
  • Zestawy zadań z translacji schemat → wyrażenie logiczne i odwrotnie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego