KWALIFIKACJA PGF1 + PGF2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 34.
Którą gramaturę podłoża wyrażoną w g/m2 należy zastosować do wydrukowania obwoluty książki przeznaczonej do kaszerowania?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy kaszerowaniu zasadniczą sztywność i grubość wyrobu zapewnia tektura, a zadrukowane podłoże pełni rolę okleiny. Dlatego stosuje się relatywnie cienki papier, który dobrze się układa i przykleja bez nadmiernego "pamiętania kształtu". Gramatura 90 g/m2 spełnia te wymagania.

Pełne wyjaśnienie:

Kaszerowanie to operacja introligatorska polegająca na połączeniu (najczęściej przy użyciu kleju) zadrukowanego arkusza/okleiny z grubszym podłożem, zwykle tekturą. W przypadku obwoluty przeznaczonej do kaszerowania papier ma przede wszystkim:

  • przenieść informację i warstwę estetyczną (zadruk, ewentualne uszlachetnienia),
  • dobrze dopasować się do krawędzi i naroży (łatwe formowanie na zagięciach),
  • zapewnić stabilne sklejenie bez odspajania i bez nadmiernych naprężeń.

Z tego powodu nie dąży się do bardzo dużej gramatury. Nadmiernie gruby papier (np. 250–450 g/m2) jest sztywny, gorzej się "układa", trudniej go zawinąć na krawędzie i zwiększa ryzyko typowych wad: niedoklejeń na rantach, pękania warstwy farby/folii na przegięciach oraz problemów z równomiernym przyleganiem.

Gramatura 90 g/m2 jest charakterystyczna dla papierów, które w roli okleiny są wystarczająco wytrzymałe do manipulacji w introligatorni, a jednocześnie na tyle elastyczne, by poprawnie przejść etap kaszerowania i formowania na tekturze.

Dlaczego pozostałe wartości nie pasują w tym kontekście?

  • 250 g/m2 – to poziom często kojarzony z kartonem na okładki miękkie, ale do kaszerowania jest zwykle zbyt sztywny jako okleina; utrudnia zawijanie i zwiększa ryzyko wad na krawędziach.
  • 350 g/m2 – jeszcze bardziej zbliżone do kartonu; w kaszerowaniu ciężar i sztywność powinny wynikać z tektury, nie z okleiny.
  • 450 g/m2 – bardzo grube podłoże, typowe raczej dla sztywnych kartonów; jako okleina jest technologicznie niekorzystne i zwykle niepotrzebne.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się kaszerowanie, myśl o tym, że "nośnikiem sztywności" jest tektura, a papier ma się przede wszystkim dobrze przykleić i uformować. To często kieruje wybór w stronę niższych gramatur.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gramatura to masa 1 m2 papieru wyrażona w g/m2. W praktyce wpływa na sztywność, "mięsistość", podatność na zaginanie oraz zachowanie w uszlachetnianiu i introligatorni. Nie mówi sama o grubości wprost, ale zwykle z nią koreluje.
Kaszerowanie to oklejanie (klejenie) zadrukowanego arkusza do sztywniejszego podłoża, najczęściej tektury. Stosuje się je, aby uzyskać sztywną okładkę/oprawę, poprawić trwałość oraz efekt wizualny, zachowując możliwość pełnokolorowego zadruku na papierze.
Bardzo gruby papier jest sztywny i gorzej dopasowuje się do krawędzi oraz naroży podczas oklejania tektury. Może to zwiększać ryzyko niedoklejeń, pękania na przegięciach i trudności w zawijaniu. Sztywność wyrobu ma zapewnić tektura, a nie okleina.
Zbyt wysoka gramatura okleiny może powodować "sprężynowanie" materiału, trudniejsze formowanie na rantach, nierówne przyleganie kleju oraz większe naprężenia w miejscach zagięć. W efekcie częściej pojawiają się odspojenia, zmarszczenia albo pęknięcia warstwy farby/folii.
Sygnałem jest słowo "kaszerowanie" oraz kontekst obwoluty/okleiny okładki. Wtedy zakłada się, że papier jest klejony do tektury i ma się dobrze układać. Zadanie zwykle sprawdza rozumienie roli papieru jako warstwy zadrukowanej, a nie elementu nadającego sztywność.
Tak. Zmiana gramatury zwykle oznacza inną sztywność i chłonność podłoża, co może wpływać na podawanie arkuszy, ustawienia powietrza, pasowanie, a także na suszenie farby i ryzyko odciągania. W praktyce trzeba uwzględnić też rodzaj papieru (powlekany/niepowlekany).
Częsty błąd to przeniesienie skojarzeń z "okładką" na "okleinę": wybór 250–350 g/m2, bo kojarzy się z okładką miękką. Drugi błąd to zasada "im więcej, tym lepiej" bez uwzględnienia, że przy kaszerowaniu sztywność daje tektura.
Najczęściej tak, bo celem jest uzyskanie sztywnego elementu (np. okładki twardej). W praktyce można kaszerować też inne materiały nośne, ale na egzaminie zwykle przyjmuje się klasyczny układ: papier z nadrukiem + tektura. To pomaga zrozumieć logikę doboru gramatury okleiny.
Obwoluta to zewnętrzna osłona okładki, pełniąca funkcję informacyjną i marketingową oraz częściowo ochronną. W zależności od technologii może być tylko nakładana (luzem) albo stanowić okleinę w procesie kaszerowania. W zadaniach kluczowe jest wskazanie jej funkcji materiałowej.
Najlepiej łączyć teorię z praktyką: zapamiętać typowe zakresy gramatur dla zastosowań (wnętrze, okleina, karton), rozumieć pojęcia: sztywność, bigowanie, kaszerowanie, oraz analizować, co nadaje wyrobowi grubość (papier czy tektura). Pomaga też czytanie kart technicznych papieru.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przy kaszerowaniu zasadniczą sztywność i grubość wyrobu zapewnia tektura, a zadrukowane podłoże pełni rolę okleiny.

Źródła:

  • ISO 536:2019, Paper and board — Determination of grammage

Materiały:

  • Podręczniki technologii poligrafii: materiały papiernicze i ich właściwości
  • Materiały dydaktyczne z introligatorstwa: kaszerowanie, oklejanie, oprawa twarda
  • Karty techniczne papierów (specyfikacje producentów) z opisem gramatur i zastosowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego