KWALIFIKACJA DRM7 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 22.
Którą gramaturę powłoki papieru powlekanego uzyskuje się, nanosząc 100 g kaolinu na 10 m2 podłoża o zawartości lateksu 10 pph?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oblicz gramaturę na 1 m2: 100 g kaolinu na 10 m2 daje 10 g/m2 pigmentu. 10 pph lateksu oznacza 10 części lateksu na 100 części kaolinu, więc lateksu jest 10% masy kaolinu: 1 g/m2. Razem 10 + 1 = 11 g/m2.

Pełne wyjaśnienie:

Gramatura powłoki (w g/m2) to masa naniesionej powłoki przypadająca na 1 m2 podłoża. W zadaniu podano masę kaolinu naniesioną na określoną powierzchnię oraz udział lateksu zapisany w pph.

Krok 1: przeliczenie masy kaolinu na 1 m2
Skoro naniesiono 100 g kaolinu na 10 m2, to na 1 m2 przypada:
100 g / 10 m2 = 10 g/m2.

Krok 2: interpretacja "10 pph"
Zapis pph (parts per hundred) w recepturach oznacza liczbę "części" danego składnika przypadającą na 100 części składnika odniesienia. W typowych recepturach powłok papierniczych lateks (spoiwo) podaje się względem masy pigmentu (tu: kaolinu).
Zatem 10 pph lateksu to 10 części lateksu na 100 części kaolinu, czyli lateks stanowi 10% masy kaolinu.

Krok 3: masa lateksu na 1 m2
Jeśli kaolinu jest 10 g/m2, to lateksu (10% tej masy) jest:
10 g/m2 × 0,10 = 1 g/m2.

Krok 4: gramatura powłoki (suma suchej masy składników)
Gramatura powłoki jako suma składników suchej masy wynosi:
10 g/m2 (kaolin) + 1 g/m2 (lateks) = 11 g/m2.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 7,5 g/m2 – wskazuje na błędne skalowanie lub błędne założenie co do udziału lateksu; nie wynika z relacji 100 g na 10 m2 i 10 pph.
  • 5,5 g/m2 – typowy skutek pomylenia odniesienia (np. podziału przez złą powierzchnię albo przyjęcia 10 pph jako redukcji zamiast dodatku).
  • 22 g/m2 – najczęściej efekt podwojenia lub błędnego doliczenia lateksu (np. traktowania 10 pph jak 100% albo liczenia 10 g/m2 + 12 g/m2 bez podstaw).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw sprowadź dane do "na 1 m2", a dopiero potem stosuj proporcje pph względem składnika odniesienia (zwykle pigmentu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
pph (parts per hundred) oznacza liczbę "części" danego składnika przypadającą na 100 części składnika odniesienia. W recepturach powłok często odniesieniem jest masa pigmentu (np. kaolinu). Dlatego 10 pph lateksu oznacza 10 części lateksu na 100 części kaolinu, czyli 10% masy kaolinu.
Najpierw przelicz masę naniesionego składnika na 1 m2: g/m2 = masa [g] / powierzchnia [m2]. Dopiero potem dolicz pozostałe składniki (np. spoiwo) zgodnie z recepturą, zwykle jako proporcję względem pigmentu.
10 pph oznacza 10 części lateksu na 100 części kaolinu, czyli lateks = 10% masy kaolinu. Jeśli na 1 m2 przypada 10 g kaolinu, to 10% z 10 g to 1 g. Suma suchej masy powłoki wynosi więc 11 g/m2.
W zadaniach obliczeniowych najczęściej chodzi o gramaturę suchej powłoki, czyli sumę naniesionych składników stałych (pigment + spoiwo). Gdy w treści podano pph lateksu, zwykle oczekuje się jego doliczenia do masy pigmentu, aby uzyskać całkowitą gramaturę powłoki.
Najczęstsze pomyłki to: (1) brak przeliczenia na 1 m2, (2) traktowanie pph jak procentu masy całej mieszaniny, (3) doliczanie lateksu do powierzchni zamiast do masy pigmentu, (4) nieuwzględnienie, że pph odnosi się do składnika bazowego (tu: kaolinu).
Można wykonać kontrolę "na oko": 100 g na 10 m2 to 10 g/m2. Dodatek 10 pph to tylko 10% masy pigmentu, więc wynik powinien być nieco większy niż 10, a nie dwa razy większy. 11 g/m2 spełnia ten warunek.
Kaolin to mineralny pigment stosowany w powłokach papierniczych głównie dla poprawy bieli, gładkości i właściwości drukowych. W recepturach występuje jako składnik stały, do którego dobiera się spoiwo (np. lateks) zapewniające związanie pigmentu z podłożem.
Lateks działa jako spoiwo: wiąże cząstki pigmentu (np. kaolinu) i poprawia przyczepność powłoki do podłoża papierowego. Wpływa też na odporność mechaniczno-użytkową powłoki. W obliczeniach gramatury suchej powłoki lateks zwykle dolicza się do masy pigmentu.
Tak, jeśli pph jest zdefiniowane jako "części na 100 części składnika odniesienia", to liczbowo odpowiada to procentowi względem tego składnika. Przykład: 10 pph lateksu względem kaolinu = 10% masy kaolinu. Uwaga: to nie jest procent masy całej mieszaniny, tylko procent względem bazy.
Ćwicz schemat: (1) sprowadź dane do 1 m2, (2) ustal składnik odniesienia dla pph, (3) policz masę dodatków jako proporcję, (4) zsumuj suche składniki. Warto robić krótką kontrolę sensowności wyniku (czy rośnie o właściwy rząd wielkości).
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że oblicz gramaturę na 1 m2: 100 g kaolinu na 10 m2 daje 10 g/m2 pigmentu.

Źródła:

  • Wikipedia: "Parts-per notation" (pph jako zapis typu parts per hundred) – https://en.wikipedia.org/wiki/Parts-per_notation (dostęp 2026-02-18)
  • Wikipedia: "Paper coating" (kontekst: powlekanie papieru, pigmenty i spoiwa) – https://en.wikipedia.org/wiki/Paper_coating (dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii powlekania papieru (recepturowanie, suche masy, gramatura powłok)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące obliczeń technologicznych w papiernictwie (zadania na g/m<sup>2</sup>, nakład, zużycie surowców)
  • Glosariusze branżowe wyjaśniające skróty recepturowe typu pph/phr oraz pojęcia pigment/spoiwo

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego