KWALIFIKACJA SPO4 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 33.
Która grupa objawów jest charakterystyczna dla dzieci z zaburzeniami autystycznymi?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spektrum autyzmu typowo obejmuje trudności w komunikacji i interakcjach społecznych oraz powtarzalne, stereotypowe zachowania i zawężone zainteresowania. Często współwystępują też nietypowe reakcje na bodźce (nad-/niedowrażliwość). Objawy takie jak spastyczność czy moczenie nocne nie są cechą charakterystyczną ASD.

Pełne wyjaśnienie:

U dzieci w spektrum autyzmu (ASD) najczęściej obserwuje się trudności w komunikacji i interakcjach społecznych (np. ograniczona wzajemność w kontakcie, trudność w podtrzymaniu rozmowy adekwatnej do wieku, kłopot z odczytywaniem sygnałów społecznych) oraz zachowania powtarzalne i ograniczone, intensywne zainteresowania (np. schematyczne zabawy, potrzeba stałości, powtarzalne ruchy, rytuały).

W praktyce opiekuńczej często widoczne są również nietypowe reakcje sensoryczne: nadwrażliwość lub niedowrażliwość na dźwięki, dotyk, światło, zapach czy tekstury. Dlatego zestaw "zaburzenia sensoryczne, powtarzalne zachowania, deficyty w komunikowaniu się" dobrze opisuje typowy profil objawów ASD.

Pozostałe propozycje zawierają elementy, które nie są charakterystyczne dla ASD jako grupy objawów:

  • "Trudności w chodzeniu, spastyczność…" sugerują przede wszystkim problem neurologiczno-ruchowy (np. wzmożone napięcie mięśniowe), a nie typowy obraz spektrum autyzmu.
  • "Problemy z koordynacją ruchową, impulsywność…" mogą kojarzyć się z innymi trudnościami rozwojowymi lub współwystępującymi (np. nadpobudliwość), ale nie stanowią rdzenia obrazu ASD.
  • "Problemy z wrażliwością na bodźce…, zawężone zainteresowania, moczenie nocne" zawiera dwa pasujące elementy, jednak moczenie nocne nie jest objawem charakterystycznym dla ASD i wprowadza w błąd.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj zestawu łączącego komunikację/interakcje społeczne z powtarzalnością zachowań oraz (często) komponentem sensorycznym. Pojedynczy pasujący objaw nie wystarczy, jeśli reszta zestawu dotyczy innego obszaru (ruch, urologia, pamięć).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zachowania powtarzalne to np. stereotypowe ruchy, sztywne rytuały, uporczywe trzymanie się rutyny lub powtarzalne sposoby zabawy. W ASD są one częścią typowego obrazu trudności i często nasilają się przy stresie lub zmianach.
Typowe są trudności w naprzemiennej komunikacji, podtrzymaniu dialogu adekwatnie do wieku, rozumieniu przenośni oraz sygnałów niewerbalnych (mimika, gesty). U części dzieci występuje opóźniony rozwój mowy, u innych mowa jest, ale mniej "społeczna".
W ASD częste są nietypowe reakcje na bodźce: dźwięk, dotyk, światło, zapach czy smak. Dziecko może unikać pewnych tekstur albo intensywnie poszukiwać wrażeń (np. kręcenie się, wąchanie przedmiotów). To wpływa na zachowanie w grupie i codzienną opiekę.
Nie są typową cechą spektrum autyzmu. Spastyczność i poważne trudności chodu sugerują raczej problem neurologiczno-ruchowy. Dziecko z ASD może mieć niezgrabność lub nietypową motorykę, ale sama spastyczność nie należy do charakterystycznych objawów ASD.
Impulsywność sama w sobie nie przesądza o ASD. Może występować w innych trudnościach rozwojowych i czasem współwystępować z ASD, ale rdzeń ASD dotyczy komunikacji/interakcji społecznych oraz powtarzalności zachowań i ograniczonych zainteresowań.
W ADHD dominują problemy z uwagą i impulsywnością, natomiast w ASD kluczowe są trudności w komunikacji społecznej oraz wzorce powtarzalnych zachowań i sztywność. W praktyce mogą współwystępować, więc ważna jest systematyczna obserwacja i przekazanie jej rodzicom/specjaliście.
Może prowadzić spokojną, rzeczową obserwację (konkretne sytuacje i zachowania), dostosować środowisko (mniej bodźców, przewidywalna rutyna), wspierać komunikację i porozmawiać z rodzicem o potrzebie konsultacji specjalistycznej. Opiekunka nie stawia diagnozy.
Często sygnały są widoczne we wczesnym dzieciństwie, gdy rosną wymagania społeczne i komunikacyjne. Mogą to być m.in. ograniczona reakcja na imię, trudność w kontakcie społecznym, nietypowa zabawa oraz sztywność zachowań. Nasilenie bywa zmienne w czasie.
Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi z "poważnymi" objawami neurologicznymi (np. spastyczność) lub z pojedynczym pasującym elementem (np. sensoryka), mimo że pozostałe składowe nie pasują do profilu ASD. Warto szukać zestawu komunikacja + powtarzalność.
Nie jest objawem charakterystycznym dla ASD. Moczenie nocne dotyczy innych obszarów rozwoju i zdrowia. W pytaniach egzaminacyjnych taki element bywa "dystraktorem", który ma odciągnąć uwagę od kluczowych cech spektrum autyzmu.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Spektrum autyzmu typowo obejmuje trudności w komunikacji i interakcjach społecznych oraz powtarzalne, stereotypowe zachowania i zawężone zainteresowania."

Źródła:

  • American Psychiatric Association: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR), rozdział: Neurodevelopmental Disorders / Autism Spectrum Disorder, 2022
  • World Health Organization: ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics (MMS) – kategoria "Autism spectrum disorder", opis kliniczny (https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en) - dostęp 2026-02-27
  • NICE guideline: Autism spectrum disorder in under 19s: recognition, referral and diagnosis (kliniczne wytyczne rozpoznawania i kierowania do diagnozy) – dokument NICE, strona wytycznych i sekcje dot. objawów - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z psychologii rozwoju dziecka (z rozdziałem o zaburzeniach neurorozwojowych)
  • Materiały szkoleniowe o wczesnych objawach ASD dla opiekunów i nauczycieli
  • Zalecenia kliniczne dotyczące rozpoznawania i wsparcia dzieci z ASD (np. wytyczne instytucji zdrowia publicznego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego