KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2024 (test 3)

PYTANIE NR 5.
Która ilustracja przedstawia sprzęgło cierne odśrodkowe?
Ilustracja przedstawia cztery różne schematy techniczne, które mogą być związane z mechaniką maszyn rolniczych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęgło cierne odśrodkowe rozpoznaje się po szczękach (okładzinach) dociskanych do bębna siłą odśrodkową.
Na właściwym rysunku widać elementy rozprężające się wraz ze wzrostem obrotów (szczęki/ciężarki i sprężyny powrotne), co odróżnia je od sprzęgieł tarczowych lub kłowych. Dlatego poprawne jest: "Ilustracja C."

Pełne wyjaśnienie:

Sprzęgło cierne odśrodkowe jest sprzęgłem, które załącza się samoczynnie wraz ze wzrostem prędkości obrotowej. W praktyce oznacza to, że przy niskich obrotach elementy cierne nie dociskają jeszcze bębna, a przy wyższych obrotach siła odśrodkowa powoduje ich dociśnięcie i przeniesienie momentu.

Dlatego, aby poprawnie wskazać rysunek, trzeba szukać cech konstrukcyjnych typowych dla tego rozwiązania:

  • bęben (część zewnętrzna, do której dociskane są okładziny),
  • szczęki/ciężarki z okładziną cierną (elementy, które "rozsuwają się" na zewnątrz),
  • sprężyny, które utrzymują szczęki cofnięte przy małych obrotach i umożliwiają rozłączenie po spadku obrotów.

Odpowiedź "Ilustracja C." jest właściwa, ponieważ przedstawia właśnie taki mechanizm: elementy cierne działają promieniowo (na bęben), a nie osiowo (jak w sprzęgłach tarczowych).

Pozostałe odpowiedzi są błędne typowo z następujących powodów:

  • "Ilustracja A." może przedstawiać sprzęgło o innej zasadzie pracy (np. kłowe), gdzie przeniesienie napędu odbywa się przez zazębienie, a nie tarcie i docisk szczęk do bębna.
  • "Ilustracja B." bywa mylona ze sprzęgłem odśrodkowym, gdy widać element obudowy, ale brakuje charakterystycznych szczęk z okładzinami i sprężyn powrotnych.
  • "Ilustracja D." może przypominać sprzęgło tarczowe, w którym docisk realizuje sprężyna dociskowa, a nie siła odśrodkowa; taki układ nie ma szczęk rozsuwających się promieniowo.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widzisz "bęben + szczęki + sprężyny", myśl o sprzęgle odśrodkowym. Jeśli widzisz "tarcze dociskane osiowo", myśl o sprzęgle tarczowym. Ta prosta reguła pozwala szybko odróżnić rozwiązania nawet na schematach poglądowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sprzęgło, które przenosi moment obrotowy dzięki tarciu, a jego załączanie następuje samoczynnie wraz ze wzrostem obrotów. Elementy cierne (szczęki/okładziny) są dociskane do bębna przez siłę odśrodkową, a po spadku obrotów sprężyny pomagają je cofnąć.
Szukaj zestawu: bęben na zewnątrz oraz szczęki z okładziną wewnątrz, połączone zwykle sprężynami. Kluczowe jest to, że szczęki pracują promieniowo i mają możliwość "rozsunięcia się" na zewnątrz podczas obrotu.
Bo wraz ze wzrostem prędkości obrotowej rośnie siła odśrodkowa działająca na masy szczęk/ciężarków. W pewnym momencie pokonuje ona opór sprężyn i tarcie w mechanizmie, co powoduje dociśnięcie okładzin do bębna i rozpoczęcie przenoszenia napędu.
Typowo są to: bęben sprzęgła, szczęki (lub ciężarki) z okładzinami ciernymi, sprężyny powrotne oraz piasta/element mocujący do wału. W niektórych konstrukcjach występują dodatkowe prowadzenia i ograniczniki ruchu szczęk.
Najczęściej w mniejszych napędach, gdzie potrzebne jest łagodne, automatyczne ruszanie bez ręcznego sterowania sprzęgłem. Ułatwia to rozruch urządzeń i ogranicza szarpnięcia, choć dokładne zastosowania zależą od konstrukcji konkretnej maszyny i jej osprzętu.
Do częstych objawów należą: ślizganie (wzrost obrotów bez odpowiedniego przeniesienia napędu), opóźnione załączanie, szarpanie przy ruszaniu oraz nietypowe dźwięki z okolicy bębna. Przyczyną bywa zużycie okładzin, osłabienie sprężyn lub zabrudzenie elementów ciernych.
Nie. W sprzęgle tarczowym docisk realizuje zwykle sprężyna dociskowa, a elementy cierne są dociskane osiowo. W sprzęgle odśrodkowym docisk wynika z siły odśrodkowej, a szczęki z okładzinami rozsuwają się promieniowo do bębna. To inna zasada załączania.
Najczęściej myli się sprzęgło odśrodkowe ze sprzęgłem tarczowym lub kłowym, bo patrzy się na ogólny kształt, a nie na mechanizm załączania. Warto zawsze sprawdzić, czy na rysunku widać szczęki/ciężarki oraz sprężyny, które umożliwiają automatyczne załączanie.
Sprężyna utrzymuje szczęki cofnięte przy niskich obrotach, aby sprzęgło było rozłączone. Gdy obroty rosną, siła odśrodkowa "wyciąga" szczęki na zewnątrz, pokonując opór sprężyn. Po spadku obrotów sprężyny ułatwiają powrót szczęk i rozłączenie napędu.
Ucz się przez porównywanie: odśrodkowe (bęben + szczęki + sprężyny), tarczowe (tarcze + docisk osiowy), kłowe (zazębienie). Trenuj rozpoznawanie na rysunkach i przekrojach, a przed wyborem odpowiedzi nazwij w myślach zasadę działania widocznego mechanizmu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Dlatego poprawne jest: "Ilustracja C.""

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sprzęgło odśrodkowe" – opis zasady działania i elementów konstrukcyjnych, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o_od%C5%9Brodkowe - dostęp 2026-03-02
  • Encyclopaedia Britannica: "Centrifugal clutch" – opis działania i zastosowań, https://www.britannica.com/technology/centrifugal-clutch - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z zakresu budowy i eksploatacji maszyn rolniczych (dział: przeniesienie napędu)
  • Katalogi części oraz instrukcje obsługi (DTR) urządzeń z napędem pasowym/łańcuchowym ze sprzęgłem odśrodkowym
  • Zeszyty ćwiczeń z rozpoznawania podzespołów mechanicznych na rysunkach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego