KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 29.
Którą metodę stosuje się do oceny stanu zagrożenia tąpaniami w zakładzie górniczym wydobywającym węgiel kamienny?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda sejsmoakustyczna służy do oceny zagrożenia tąpaniami, ponieważ opiera się na rejestracji i analizie zjawisk sejsmicznych oraz emisji akustycznej górotworu, które poprzedzają lub towarzyszą wstrząsom. Metody magnetometryczna, elektrometryczna i radiometryczna nie badają bezpośrednio aktywności sejsmicznej górotworu.

Pełne wyjaśnienie:

Ocena zagrożenia tąpaniami w kopalniach węgla kamiennego opiera się na obserwacji zjawisk dynamicznych w górotworze. Tąpania i wstrząsy górnicze są związane z nagłym uwolnieniem energii sprężystej, co generuje fale sprężyste oraz towarzyszące im sygnały akustyczne. Dlatego właściwą metodą jest metoda sejsmoakustyczna, czyli monitoring polegający na rejestracji zdarzeń (mikrowstrząsów, impulsów akustycznych) oraz ich analizie pod kątem aktywności, lokalizacji i zmian w czasie.

Odpowiedź "Sejsmoakustyczną." jest poprawna, bo bezpośrednio odnosi się do pomiaru i interpretacji zjawisk, które są fizycznie powiązane z mechanizmem tąpania. W praktyce kopalnianej takie obserwacje stanowią jedno z podstawowych narzędzi wnioskowania o wzroście lub spadku aktywności dynamicznej górotworu.

Pozostałe propozycje są nieadekwatne do tego celu:

  • "Magnetometryczną." Magnetometria dotyczy pomiaru pola magnetycznego; nie jest standardową metodą oceny zagrożenia tąpaniami, bo nie mierzy bezpośrednio fal sejsmicznych ani emisji akustycznej związanej z naprężeniami.
  • "Elektrometryczną." Elektrometria odnosi się do pomiarów wielkości elektrycznych (np. ładunków/potencjałów). Może mieć zastosowania w innych obszarach pomiarowych, ale nie stanowi typowej, podstawowej metody oceny zagrożenia tąpaniami w ruchu zakładu górniczego.
  • "Radiometryczną." Radiometria wiąże się z pomiarem promieniowania; stosuje się ją w kontekstach dozymetrycznych lub geologicznych, natomiast nie służy do monitorowania zjawisk sejsmicznych poprzedzających tąpania.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o tąpania szukaj metod, które mierzą drgania, fale sejsmiczne lub emisję akustyczną górotworu. Metody "-metryczne" z innych działów fizyki często są tu tylko dystraktorami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sposób monitoringu górotworu oparty na rejestracji i analizie zjawisk sejsmicznych oraz emisji akustycznej. W praktyce oznacza to zbieranie sygnałów z czujników i ocenę aktywności zdarzeń w rejonach robót, aby wnioskować o zmianach zagrożenia dynamicznego.
Ponieważ tąpania i wstrząsy wiążą się z nagłym uwolnieniem energii w górotworze, co generuje fale i impulsy rejestrowane przez aparaturę. Zwiększona liczba zdarzeń lub zmiana ich charakteru może sygnalizować wzrost aktywności dynamicznej w danym rejonie.
Rejestruje przede wszystkim zdarzenia sejsmiczne i akustyczne powiązane z pękaniem skał oraz zmianami stanu naprężeń. Dzięki analizie czasu, energii i lokalizacji zdarzeń można obserwować trendy i reagować organizacyjnie w ramach profilaktyki tąpaniowej.
Zwykle nie jako metoda podstawowa dla zagrożenia tąpaniami. Magnetometria dotyczy pola magnetycznego, a tąpania są zjawiskiem dynamicznym związanym z naprężeniami i falami sprężystymi. Na egzaminie wątek tąpań najczęściej łączy się z metodami sejsmicznymi lub sejsmoakustycznymi.
Nie jest typowym narzędziem do oceny tąpań. Radiometria służy do pomiarów promieniowania i ma zastosowania w dozymetrii lub badaniach geologicznych, natomiast nie mierzy zjawisk sejsmicznych górotworu. W pytaniach o tąpania radiometria bywa dystraktorem.
Skup się na mechanizmie zjawiska: tąpania to energia, drgania i fale w górotworze. Dlatego poprawne odpowiedzi zwykle zawierają odniesienie do sejsmiki, sejsmoakustyki lub emisji akustycznej. Metody związane z magnetyzmem, elektrycznością lub promieniowaniem zwykle nie pasują.
Szczególnie w rejonach robót o podwyższonych naprężeniach, przy zmianach geologicznych, w obszarach historycznie aktywnych sejsmicznie oraz podczas prowadzenia eksploatacji mogącej zwiększać koncentrację naprężeń. Monitoring pomaga wtedy szybciej zauważyć niekorzystne trendy.
Najczęściej wybierają "naukowo brzmiącą" metodę z innej dziedziny (np. radiometrię) albo mylą pomiary środowiskowe z geomechaniką. Pomaga prosta zasada: tąpania = wstrząsy i fale, więc szukaj odpowiedzi odnoszących się do sejsmiki lub akustyki górotworu.
Nie zawsze jest to w pełni tożsame pojęcie. Sejsmologia koncentruje się na rejestracji i analizie zjawisk sejsmicznych, a sejsmoakustyka akcentuje także emisję akustyczną (mikropęknięcia). W testach szkolnych oba obszary są blisko powiązane, ale nazwy mogą być rozróżniane.
Ucz się poprzez mapowanie: zagrożenie → zjawisko fizyczne → metoda kontroli. Dla tąpań: zjawiska dynamiczne górotworu → sejsmoakustyka. Dodatkowo trenuj rozpoznawanie dystraktorów: metody od magnetyzmu, elektryczności i promieniowania zwykle nie opisują wstrząsów.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Metody magnetometryczna, elektrometryczna i radiometryczna nie badają bezpośrednio aktywności sejsmicznej górotworu."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z geofizyki górniczej i zagrożeń naturalnych w kopalniach
  • Podręczniki i skrypty z geomechaniki i zagrożeń tąpaniami (dział: monitoring sejsmiczny i sejsmoakustyczny)
  • Instrukcje i procedury zakładowe dotyczące monitoringu sejsmicznego/sejsmoakustycznego (jeśli dostępne w kopalni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego