Pytanie dotyczy ochrony wynagrodzenia za pracę, czyli zasady, że pracodawca nie może dowolnie pomniejszać wypłaty pracownika. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba rozróżnić dwie grupy potrąceń:
- potrącenia dopuszczalne bez zgody pracownika – wynikają z obowiązku prawnego lub szczególnych podstaw wskazanych w przepisach,
- potrącenia dobrowolne – możliwe tylko wtedy, gdy pracownik wyrazi na nie pisemną zgodę.
Składka związkowa jest typowym przykładem potrącenia dobrowolnego. Przynależność do związku zawodowego i finansowanie składki nie mają charakteru powszechnego obowiązku każdego pracownika, więc potrącenie takiej składki z wynagrodzenia wymaga jednoznacznej, udokumentowanej zgody pracownika (zwyczajowo w formie pisemnego upoważnienia).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Zaliczka na podatek dochodowy – jest należnością publicznoprawną związaną z rozliczaniem wynagrodzeń. Pracodawca, jako podmiot rozliczający wypłatę, dokonuje odpowiednich potrąceń zgodnie z zasadami naliczania płac.
- Składka na ubezpieczenie społeczne – podobnie jak podatek, ma charakter obowiązkowy w typowych sytuacjach pracowniczych i jest elementem standardowych rozliczeń płacowych.
- Kara pieniężna nałożona przez pracodawcę – może być potrącana tylko w ramach przewidzianych reguł (m.in. co do podstawy i limitów), ale co do zasady nie jest to potrącenie "dobrowolne" jak składka związkowa.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się składka związkowa, często jest ona powiązana z wymogiem pisemnej zgody, bo nie jest świadczeniem obowiązkowym dla każdego pracownika. Warto też pamiętać, że pytanie brzmi: która należność nie może być potrącona bez zgody, czyli szukasz potrącenia dobrowolnego, a nie obowiązkowego.
