KWALIFIKACJA EKA5 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 46.
Która operacja gospodarcza powoduje zmiany, zarówno w składnikach aktywów, jak i pasywów oraz powoduje jednocześnie zmniejszenie sumy bilansowej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spłata przelewem kolejnej raty kredytu zmniejsza środki pieniężne (aktywa) oraz równocześnie zmniejsza zobowiązanie z tytułu kredytu (pasywa). Ponieważ obie strony bilansu maleją, suma bilansowa także się zmniejsza. Pozostałe zdarzenia nie spełniają jednocześnie tych warunków.

Pełne wyjaśnienie:

Warunek z treści zadania jest podwójny: operacja ma zmieniać jednocześnie aktywa i pasywa oraz ma powodować zmniejszenie sumy bilansowej. Taki efekt występuje wtedy, gdy jednostka spłaca zobowiązanie, wykorzystując składnik aktywów (np. środki pieniężne).

Odpowiedź "Spłata przelewem kolejnej raty kredytu 1 600 zł" spełnia te kryteria: środki pieniężne na rachunku bankowym maleją (aktywa↓), a zobowiązanie wobec banku z tytułu kredytu również maleje (pasywa↓). Skoro obie strony bilansu zmniejszają się o tę samą wartość, to suma bilansowa (aktywa = pasywa) także spada.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • "Faktura za sprzedany środek trwały 12 400 zł" – sprzedaż zwykle rodzi należność lub wpływ środków oraz jednocześnie skutki wynikowe (przychód/rozliczenie wartości). Nie jest to typowa operacja, w której aktywa i pasywa równocześnie maleją, a sama "faktura" nie przesądza o zmniejszeniu sumy bilansowej.
  • "Dyskonto bankowe weksla obcego 600 zł" – jest to operacja finansowa, która może zmieniać strukturę aktywów (zamiana należności/weksla na środki pieniężne pomniejszone o dyskonto) i generować koszt finansowy, ale nie jest klasycznym przykładem równoczesnego spadku aktywów i pasywów.
  • "Zakupiono maszynę za gotówkę 20 000 zł" – następuje zamiana jednego składnika aktywów na inny (środki pieniężne↓, środki trwałe↑). Pasywa się nie zmieniają, a suma bilansowa pozostaje taka sama.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozpisz w głowie kierunek zmian (aktywa↑/↓, pasywa↑/↓) i dopiero potem sprawdź, czy spełniony jest warunek o sumie bilansowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Suma bilansowa to łączna wartość aktywów (równa łącznej wartości pasywów). Zmniejsza się, gdy jednocześnie maleją aktywa i pasywa o tę samą kwotę, np. przy spłacie zobowiązania środkami pieniężnymi. Same przesunięcia w aktywach zwykle nie zmieniają sumy bilansowej.
Najprościej szukać sytuacji "płacę i spłacam dług": ubywa gotówki lub środków na rachunku (aktywa↓) oraz ubywa zobowiązania (pasywa↓). Kluczowe jest, by po obu stronach bilansu był spadek, a nie wzrost lub tylko zamiana składników w aktywach.
Spłata części kapitałowej raty oznacza, że jednostka oddaje bankowi środki pieniężne (aktywa maleją) i jednocześnie zmniejsza swoje zobowiązanie kredytowe (pasywa maleją). Ponieważ obie strony bilansu spadają, spada też suma bilansowa.
Nie, typowo nie zmienia. Jest to przeksięgowanie w obrębie aktywów: środki pieniężne maleją, ale rośnie wartość środka trwałego. Pasywa pozostają bez zmian, więc suma bilansowa zwykle się nie zmienia, choć zmienia się struktura aktywów.
Najczęściej pojawiają się: operacje zwiększające bilans (aktywa↑ i pasywa↑, np. zaciągnięcie kredytu), zmniejszające bilans (aktywa↓ i pasywa↓, np. spłata zobowiązania) oraz przekształcające (zmiany tylko w aktywach albo tylko w pasywach, bez zmiany sumy bilansowej).
Oznacza to zmianę struktury po jednej stronie bilansu, bez zmiany sumy bilansowej. Przykładowo: zakup maszyny za gotówkę powoduje spadek środków pieniężnych i wzrost środków trwałych (obie pozycje to aktywa), więc aktywa łącznie się nie zmieniają.
"Faktura" nie mówi jeszcze, czy był przepływ gotówki, czy powstała należność/zobowiązanie, ani czy wystąpił przychód lub koszt. W zadaniach o sumie bilansowej trzeba analizować wpływ na aktywa i pasywa, a nie sam rodzaj dokumentu. To częsta pułapka na skróty myślowe.
Nie zawsze wprost. Dyskonto wiąże się z wcześniejszym uzyskaniem środków pieniężnych kosztem potrącenia (koszt finansowy), ale może też oznaczać zamianę jednego składnika aktywów na inny. Żeby stwierdzić wpływ na sumę bilansową, trzeba znać pełny kontekst księgowania i stronę pasywów.
Stosuj schemat: (1) wypisz w myślach, które pozycje aktywów/pasywów rosną lub maleją, (2) sprawdź, czy zmiana dotyczy obu stron bilansu, (3) oceń kierunek sumy bilansowej: rośnie przy ↑/↑, maleje przy ↓/↓, a nie zmienia się przy zamianach w obrębie jednej strony.
Najczęstsze błędy to pomijanie warunku o zmniejszeniu sumy bilansowej, mylenie kosztów/przychodów z bilansem oraz traktowanie każdej płatności jako kosztu. Warto pamiętać, że spłata kapitału kredytu to głównie zmiana w zobowiązaniach, a nie typowy koszt działalności.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że spłata przelewem kolejnej raty kredytu zmniejsza środki pieniężne (aktywa) oraz równocześnie zmniejsza zobowiązanie z tytułu kredytu (pasywa).

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw rachunkowości finansowej (rozdziały: bilans, operacje bilansowe)
  • Zbiory zadań egzaminacyjnych EKA.7 z klasyfikacji operacji gospodarczych
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKU: typologia operacji bilansowych i przykładowe dekretacje

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego