KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 19.
Którą skalę zastosowano do odłożenia wysokości punktów od poziomu porównawczego na zamieszczonym fragmencie profilu podłużnego trasy?
Ilustracja przedstawia fragment profilu podłużnego trasy, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:100 oznacza, że 1 jednostka na profilu odpowiada 100 jednostkom w terenie (np. 1 cm = 1 m). Przy odkładaniu wysokości punktów od poziomu porównawczego stosuje się skalę pionową profilu, która ma umożliwić czytelny odczyt różnic wysokości.

Pełne wyjaśnienie:

W profilu podłużnym trasy przedstawia się przebieg wysokości (rzędnych) wzdłuż osi trasy. W takim opracowaniu bardzo ważne jest, jaką skalą odkłada się wysokości punktów od poziomu porównawczego – jest to tzw. skala pionowa (wysokościowa).

Odpowiedź "1:100" jest poprawna, ponieważ zapis skali 1:100 oznacza, że wartości na rysunku są pomniejszone 100 razy względem terenu. Przykładowo, przy jednostkach centymetrowych na papierze: 1 cm na profilu odpowiada 1 m w terenie. Taka skala jest często dobierana tak, aby różnice wysokości były wystarczająco widoczne i możliwe do odczytu, a jednocześnie nie powodowały nadmiernego "wyolbrzymienia" profilu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne w tym kontekście:

  • "1:10" – daje bardzo duże powiększenie pionowe (mały mianownik), przez co profil bywa nienaturalnie "stromy" i mniej miarodajny w odbiorze; taka skala może wystąpić w szczególnych przypadkach, ale nie jest typowym wyborem dla profilu podłużnego trasy w standardowej dokumentacji.
  • "1:1000" – znacznie spłaszcza różnice wysokości (duży mianownik). W praktyce może utrudniać odczyt niewielkich zmian rzędnych, bo pionowe różnice stają się zbyt małe na rysunku.
  • "1:10000" – spłaszcza profil jeszcze bardziej; przy tej skali pionowej niewielkie i średnie różnice wysokości byłyby na rysunku prawie niewidoczne, co kłóci się z celem profilu podłużnego jako narzędzia analizy wysokości.

Wskazówka egzaminacyjna: w profilach często występują dwie skale (pozioma dla odległości wzdłuż trasy i pionowa dla wysokości). Jeśli pytanie mówi o "odkładaniu wysokości od poziomu porównawczego", chodzi o skalę pionową, a nie o skalę odległości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:100 oznacza, że wymiary na rysunku są 100 razy mniejsze niż w terenie. W praktyce (przy cm na papierze) często interpretuje się to jako 1 cm = 1 m. Na profilu podłużnym taka skala może dotyczyć skali pionowej (wysokości).
Skala pozioma dotyczy odległości wzdłuż trasy (kilometraż, odcięte), a skala pionowa dotyczy wysokości (rzędne względem poziomu porównawczego). Na rysunku są zwykle opisane osobno, np. "Skala pozioma …, skala pionowa …".
Poziom porównawczy ułatwia czytelne przedstawienie wysokości: zamiast rysować wartości bezwzględne, odkłada się różnice względem ustalonego poziomu. Dzięki temu wykres mieści się na arkuszu i łatwiej porównać wzniesienia oraz obniżenia na trasie.
Najczęściej myli się skalę pionową z poziomą, wybiera "znaną" skalę bez spojrzenia na opis, albo błędnie interpretuje mianownik (np. uznaje 1:1000 za "większą" skalę). Błąd powoduje później zły odczyt różnic wysokości i spadków.
Może wystąpić, ale zwykle oznacza bardzo duże wyolbrzymienie pionowe, co daje "stromy" obraz profilu. W standardowych profilach tras częściej dobiera się skalę pionową tak, by zachować czytelność bez przesadnego zniekształcenia. Zawsze rozstrzyga opis skali na rysunku.
Skala 1:10000 bardzo spłaszcza pionowe różnice wysokości. Nawet kilkumetrowe zmiany rzędnych mogą być na papierze niemal niewidoczne, co utrudnia analizę przebiegu wysokości trasy. Profil ma być narzędziem analizy – zbyt mała "pionowa czytelność" temu przeczy.
Najpierw zmierz różnicę na rysunku (np. w cm), a potem pomnóż przez 100, zachowując jednostki. Przykład: 2 cm na profilu przy skali 1:100 oznacza 200 cm w terenie, czyli 2 m. Kluczowe jest, by liczyć dla skali pionowej, jeśli chodzi o wysokości.
Większe wyolbrzymienie pionowe (mniejszy mianownik skali pionowej) stosuje się, gdy różnice wysokości są małe i bez tego profil byłby "prawie płaski". Ma to poprawić czytelność spadków i lokalnych zmian rzędnych, ale nie powinno prowadzić do mylącej interpretacji nachyleń.
Oprócz rzędnych można odczytać m.in. kilometraż/odległości, przebieg terenu i projektowane niwelety (jeśli są pokazane), miejsca charakterystyczne (np. wierzchołki łuków pionowych) oraz wartości spadków. Zakres zależy od tego, co umieszczono w danej dokumentacji.
Ćwicz na różnych profilach: najpierw identyfikuj, gdzie jest opis skali poziomej i pionowej, potem wykonuj krótkie przeliczenia (cm↔m). Zwracaj uwagę na słowa kluczowe w poleceniu: "wysokości", "rzędne", "poziom porównawczy" zwykle wskazują na skalę pionową.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Skala 1:100 oznacza, że 1 jednostka na profilu odpowiada 100 jednostkom w terenie (np. 1 cm = 1 m)."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezji inżynieryjnej dotyczące profili podłużnych i poprzecznych
  • Ćwiczenia z odczytu skali oraz interpretacji rzędnych wysokościowych na profilach
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych dotyczących opracowywania wyników pomiarów wysokościowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego