KWALIFIKACJA BUD22 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 29.
Która uprawa stanowi najlepszą ochronę gleby przed erozją wodną?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mieszanka traw najlepiej chroni glebę przed erozją wodną, bo szybko tworzy zwartą okrywę i darń. Liście tłumią uderzenia kropel deszczu, a gęsty system korzeniowy wiąże cząstki gleby, zwiększa infiltrację i ogranicza spływ powierzchniowy. Uprawy rzędowe częściej оставiają glebę odkrytą.

Pełne wyjaśnienie:

Erozja wodna nasila się wtedy, gdy krople deszczu rozbijają strukturę gleby (tzw. rozbryzg), a następnie woda spływa po powierzchni, unosząc cząstki i tworząc zmywy. Najskuteczniejszą "tarczą" jest stała, zwarta okrywa roślinna, która:

  • osłabia energię opadu – liście i źdźbła przechwytują krople, dzięki czemu mniej niszczą agregaty glebowe,
  • wiąże glebę korzeniami – gęsty system korzeniowy stabilizuje wierzchnią warstwę i utrudnia odrywanie cząstek,
  • zwiększa infiltrację i poprawia porowatość, przez co mniej wody spływa po powierzchni.

Dlatego odpowiedź "Mieszanka traw." jest najlepsza: trawy zwykle tworzą darń i ciągłą okrywę, co daje bardzo wysoką ochronę przeciwerozyjną.

Dlaczego pozostałe propozycje są słabsze? "Ziemniaki wczesne." to uprawa rzędowa: międzyrzędzia i redliny przez część sezonu pozostają odsłonięte, a spływ może koncentrować się w bruzdach. "Pszenica ozima." może ograniczać erozję lepiej niż rośliny okopowe, ale nie zawsze zapewnia tak zwartą, całoroczną ochronę jak darń traw (szczególnie w okresach, gdy okrywa jest rzadsza lub po zabiegach agrotechnicznych). "Koniczyna biała." jest rośliną okrywową, lecz w praktyce pojedynczy gatunek nie zawsze daje tak jednorodną i odporną darń jak dobrze dobrana mieszanka traw; mieszanka zwykle lepiej wypełnia luki i szybciej stabilizuje powierzchnię. W zadaniach melioracyjnych mieszanki traw są też typowo stosowane do umacniania skarp i pasów przyrowowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Erozja wodna to niszczenie i przemieszczanie cząstek gleby przez wodę opadową i spływ powierzchniowy. Zaczyna się często od rozbryzgu kropel deszczu, a potem materiał jest unoszony i transportowany po stoku, co sprzyja zmywom oraz zamulaniu rowów i cieków.
Mieszanka traw tworzy zwartą okrywę i darń: część nadziemna przechwytuje krople deszczu, a korzenie wzmacniają warstwę wierzchnią. Dzięki temu mniej gleby jest odrywane, woda łatwiej wsiąka, a spływ powierzchniowy jest mniejszy, co ogranicza erozję.
Liście i źdźbła działają jak "amortyzator": krople tracą energię na roślinie, a nie na gruncie. Gdy energia uderzenia jest mniejsza, struktura gleby mniej się rozpada, nie powstaje łatwo skorupa powierzchniowa i trudniej o uruchomienie spływu niosącego cząstki.
Nie zawsze, bo zboża ozime potrafią ograniczać erozję w porównaniu z uprawami rzędowymi. Jednak trawy zwykle dają bardziej zwartą, "darniową" ochronę i stabilizację korzeniami, co bywa skuteczniejsze zwłaszcza na skarpach, poboczach rowów i powierzchniach wymagających szybkiego zadarnienia.
Ziemniaki to uprawa w redlinach i międzyrzędziach. Przez część sezonu gleba jest odsłonięta, a woda może spływać bruzdami, koncentrując przepływ i zwiększając zdolność do unoszenia cząstek. To typowy mechanizm nasilania zmywu na polach o nachyleniu.
Kluczowe są: szybkie i gęste zakrycie gleby, trwałość okrywy w czasie intensywnych opadów, zdolność do tworzenia darni oraz gęsty system korzeniowy. Pomagają też resztki roślinne na powierzchni, bo zmniejszają energię opadu i utrudniają spływ powierzchniowy.
Największe ryzyko występuje podczas intensywnych opadów, na stokach oraz wtedy, gdy gleba jest słabo okryta roślinami (po siewie, po zbiorach, w uprawach rzędowych) lub gdy wytworzy się skorupa ograniczająca wsiąkanie. Wtedy łatwo o spływ i zmyw powierzchniowy.
Oderwany materiał glebowy jest transportowany wodą do obniżeń terenu, rowów i cieków, powodując zamulanie oraz spadek drożności. To może pogarszać odpływ, zwiększać koszty utrzymania i sprzyjać lokalnym podtopieniom. Ograniczenie erozji zmniejsza ilość osadów w systemie melioracyjnym.
Częsty błąd to wybór rośliny "znanej" zamiast tej, która realnie daje zwartą okrywę. Inny błąd to pomijanie okresu odsłonięcia gleby (np. w międzyrzędziach) oraz mylenie erozji wodnej z wietrzną. Warto zawsze myśleć: spływ, rozbryzg, darń, korzenie.
Ucz się mechanizmów: rozbryzg, spływ powierzchniowy, infiltracja i rola roślin. Powiąż to z praktyką: umacnianie skarp, zadarnianie pasów przyrowowych, ograniczanie zamulania. Pomaga porównywanie typów upraw: okopowe (zwykle najsłabsze), zboża (średnie), darń traw (najlepsza).
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Mieszanka traw najlepiej chroni glebę przed erozją wodną, bo szybko tworzy zwartą okrywę i darń."

Źródła:

  • FAO, "Soil erosion by water", FAO Soils Portal (strona tematyczna) – accessed 2026-03-02
  • European Environment Agency (EEA), "Soil erosion" (opis zjawiska i czynników) – accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki z gleboznawstwa i ochrony gleb (rozdziały: erozja wodna, rośliny ochronne)
  • Materiały FAO dotyczące ochrony gleb i praktyk przeciwerozyjnych
  • Publikacje naukowe/poradniki o uprawach ochronnych i zadarnianiu w zlewniach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego