KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 29.
Która z funkcji sterujących odwołuje kompensację promienia narzędzia?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
G40 jest kodem przygotowawczym służącym do odwołania (wyłączenia) kompensacji promienia narzędzia. Kody G02 dotyczą interpolacji kołowej, a G96 i G97 odnoszą się do trybów prędkości skrawania/obrotów wrzeciona, więc nie kasują kompensacji promienia.

Pełne wyjaśnienie:

Kompensacja promienia narzędzia (często określana jako CRC) służy do tego, aby sterowanie mogło przesunąć tor ruchu względem zaprogramowanego konturu o wartość wynikającą z promienia płytki/frezu. Dzięki temu program można tworzyć "po geometrii detalu", a korekcję realizować z użyciem danych narzędzia.

Funkcja G40 jest standardowo używana do odwołania tej kompensacji, czyli powrotu do ruchu bez uwzględniania przesunięcia toru o promień. W praktyce ma to znaczenie szczególnie przy:

  • zakończeniu obróbki konturu (żeby kolejny przejazd nie był nadal przesunięty),
  • odjeździe narzędzia od detalu,
  • zmianie narzędzia lub przejściu na inny typ ruchu, gdzie kompensacja nie powinna obowiązywać.

Odpowiedź "G02" jest niepoprawna, ponieważ dotyczy interpolacji kołowej (ruchu po łuku), a nie zarządzania korekcją promienia. Odpowiedzi "G96" i "G97" są niepoprawne, bo odnoszą się do sposobu sterowania prędkością wrzeciona: jedna z nich wiąże się z trybem prędkości skrawania, druga z trybem stałych obrotów. To inna grupa funkcji niż kompensacje toru.

Wskazówka egzaminacyjna: warto zapamiętać trójkę kodów związanych z CRC jako zestaw: włączenie kompensacji w jedną stronę, włączenie w drugą stronę oraz kasowanie — i kojarzyć kasowanie właśnie z "zera" na końcu (G40).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kod G40 oznacza odwołanie (wyłączenie) kompensacji promienia narzędzia. Po jego użyciu sterowanie nie przesuwa już toru ruchu o promień wpisany w korekcjach narzędzia, co jest ważne np. przy bezpiecznym wyjściu z konturu i przejściu do ruchów pomocniczych.
Najczęściej spotyka się kody, które włączają kompensację w jedną z dwóch stron toru (lewa/prawa względem kierunku ruchu), a kod G40 ją wyłącza. Na egzaminie zwykle sprawdza się rozróżnienie: włączenie vs odwołanie, bo to wpływa na zgodność toru narzędzia z konturem detalu.
Pozostawienie aktywnej kompensacji może spowodować, że kolejne ruchy (np. odjazd, dojazd, zmiana operacji) będą nadal przesunięte o promień narzędzia. To grozi błędem wymiaru, nieoczekiwanym torem, a nawet kolizją. Dlatego po zakończeniu obróbki konturu standardowo stosuje się kod odwołujący.
Nie. G02 dotyczy sposobu realizacji ruchu narzędzia po łuku (interpolacja kołowa), a kompensacja promienia narzędzia to osobny mechanizm przesuwania toru względem konturu. W pytaniach testowych często miesza się te obszary, aby sprawdzić, czy rozróżniasz "geometrię ruchu" od "korekcji narzędzia".
Kody G96 i G97 są kojarzone z trybami sterowania prędkością wrzeciona (np. tryb zależny od warunków skrawania vs stałe obroty). To inna grupa funkcji niż kompensacja promienia narzędzia, dlatego nie służą do jej kasowania. Na egzaminie warto grupować kody tematycznie.
Szukaj słów kluczowych: "kompensacja promienia", "korekcja promienia", "CRC", "odwołanie kompensacji". Jeżeli pytanie mówi o włączaniu/wyłączaniu przesunięcia toru o promień narzędzia, to nie jest to interpolacja (G02/G03) ani prędkość wrzeciona (G96/G97), tylko obszar korekcji narzędzia.
Najczęściej umieszcza się G40 po zakończeniu obróbki konturu, przed odjazdem narzędzia lub przed przejściem do innych ruchów, które nie powinny być przesunięte o promień. Ma to sens zwłaszcza w miejscach, gdzie program "opuszcza" detal i przechodzi do pozycji bezpiecznej.
Typowe skutki to: przesunięty tor przejazdu, niezgodny wymiar konturu, nieoczekiwane dojazdy/odjazdy oraz ryzyko kolizji, gdy narzędzie porusza się inaczej niż przewidziano. W praktyce diagnostyka zaczyna się często od sprawdzenia, czy kompensacja nie pozostała aktywna po poprzednim fragmencie programu.
Idea jest podobna: sterowanie koryguje tor o wartość z danych narzędzia, aby uzyskać właściwą geometrię detalu. Różnice mogą dotyczyć sposobu programowania i zaleceń producenta sterowania. Na egzaminie liczy się jednak rozumienie funkcji: istnieje kod włączający kompensację oraz kod, który ją odwołuje (G40).
Skuteczna metoda to nauka "pakietami": ruchy (np. interpolacje), korekcje narzędzia (np. kompensacje), oraz wrzeciono (tryby obrotów). Do każdego pakietu zrób krótkie fiszki i ćwiczenia: rozpoznaj, czy kod zmienia tor ruchu, czy tylko parametry skrawania. To zmniejsza ryzyko pomyłek typu G02 vs G40.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "G40 jest kodem przygotowawczym służącym do odwołania (wyłączenia) kompensacji promienia narzędzia."

Materiały:

  • Podręcznik programowania CNC dla używanego sterowania (dział: kompensacja promienia narzędzia)
  • Materiały szkolne z podstaw ISO G-code: G40/G41/G42
  • Ćwiczenia warsztatowe: program konturu z włączeniem i odwołaniem CRC

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego