KWALIFIKACJA TDR1 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 29.
Która z krzywych zamieszczonych na rysunku obrazuje moc silnika?
Ilustracja przedstawia wykres z czterema krzywymi, które są oznaczone numerami od 1 do 4.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Krzywa mocy silnika na charakterystyce w funkcji prędkości obrotowej zwykle rośnie wraz z obrotami, osiąga maksimum w górnym zakresie, a następnie spada. Moment ma inny przebieg (często wcześniejszy szczyt). Dlatego jako moc należy wskazać krzywą 4.

Pełne wyjaśnienie:

Na typowym wykresie charakterystyki silnika (zależności od prędkości obrotowej) można spotkać kilka krzywych opisujących różne wielkości, najczęściej moment obrotowy i moc. Aby rozpoznać, która krzywa przedstawia moc silnika, trzeba znać jej charakterystyczny przebieg.

Moc jest powiązana z momentem i prędkością obrotową (w ujęciu jakościowym: rośnie, gdy rosną obroty przy utrzymującym się momencie). W praktyce oznacza to, że na wykresie w funkcji obrotów krzywa mocy:

  • zwykle wzrasta od niskich obrotów,
  • osiąga maksimum bliżej wyższych obrotów,
  • po przekroczeniu zakresu najlepszej pracy silnika może opadać.

Dlaczego odpowiedź "4"?
W tej pozycji znajduje się krzywa odpowiadająca typowemu przebiegowi mocy: narastanie wraz z obrotami i wyraźny szczyt w górnym zakresie pracy silnika. Taki kształt odróżnia moc od krzywej momentu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "1" – odpowiada krzywej o przebiegu nietypowym dla mocy (często taki kształt ma moment lub inny parametr, np. zużycie jednostkowe). Wybór wynika zwykle z patrzenia tylko na "wysokość" krzywej, bez analizy przebiegu.
  • "2" – częsty błąd to pomylenie mocy z momentem. Moment ma zwykle maksimum wcześniej (w średnim zakresie obrotów), a potem spada, podczas gdy moc jeszcze przez pewien czas rośnie.
  • "3" – może przypominać parametry eksploatacyjne (np. zużycie paliwa, sprawność) albo krzywą pomocniczą. Bez sprawdzenia osi i jednostek łatwo ulec skojarzeniu, że "gładka" krzywa to moc.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zaczynaj od sprawdzenia osi (co jest na osi X i Y) oraz jednostek. Jeśli na osi X są obroty, to moc rozpoznasz po tym, że jej maksimum jest zwykle przesunięte bardziej w stronę wyższych obrotów niż maksimum momentu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moc silnika to miara tempa wykonywania pracy przez silnik. Na wykresie w funkcji obrotów zwykle rośnie wraz z prędkością obrotową, osiąga maksimum w wyższym zakresie i może spadać przy bardzo wysokich obrotach. Kluczowe jest odróżnienie jej od momentu.
Moment często osiąga maksimum wcześniej (w średnich obrotach) i potem spada. Moc natomiast zwykle rośnie dłużej, bo zależy także od obrotów, więc jej maksimum jest przesunięte bardziej w stronę wyższych obrotów. Pomaga też sprawdzenie jednostek na osi.
Przy bardzo wysokich obrotach spada napełnienie cylindrów i rosną straty (tarcie, opory przepływu), przez co moment maleje na tyle, że mimo większych obrotów moc przestaje rosnąć i może się obniżać. Na wykresie widać to jako "szczyt" mocy.
Moc najczęściej podaje się w kW (czasem w KM), a moment w N·m. Prędkość obrotową podaje się w obr/min (rpm). Sprawdzenie jednostek na osiach jest najpewniejszym sposobem rozpoznania, która krzywa dotyczy mocy, a która momentu.
Czasem tak, na podstawie typowego kształtu: moc rośnie wraz z obrotami i ma maksimum bliżej górnego zakresu pracy silnika. Jednak bez jednostek łatwo o pomyłkę, zwłaszcza gdy na wykresie są też inne krzywe (np. zużycie paliwa), które mogą wyglądać podobnie.
Moc jest powiązana z momentem i prędkością obrotową: gdy obroty rosną, a moment nie spada zbyt szybko, moc rośnie. Gdy moment zaczyna wyraźnie maleć, moc osiąga maksimum i może spaść. Ta zależność tłumaczy, czemu szczyt mocy bywa później niż szczyt momentu.
Zakres maksymalnej mocy jest przydatny przy dynamicznym przyspieszaniu, wyprzedzaniu lub jeździe pod większym obciążeniem, gdy potrzebna jest większa zdolność do zwiększania prędkości. W codziennej jeździe ekonomicznej często korzysta się raczej z zakresu dobrego momentu.
Najczęściej działa skrót myślowy: wybiera się krzywą "najwyższą" lub tę z "ładnym szczytem", bez analizy osi i jednostek. Dodatkowo pojęcia moc i moment są bliskie tematycznie, więc łatwo o interferencję wiedzy i błędne skojarzenie kształtów krzywych.
Poza mocą i momentem spotyka się np. jednostkowe zużycie paliwa, sprawność, a czasem parametry układu doładowania. Te krzywe mogą być narysowane na wspólnym wykresie lub na osiach pomocniczych, dlatego trzeba zwracać uwagę na legendę i skalę.
Najpierw sprawdź oś X (czy są obroty) i odszukaj legendę/oznaczenia krzywych. Następnie porównaj przebieg: moment ma zwykle wcześniejszy szczyt, a moc rośnie dłużej i ma maksimum przy wyższych obrotach. Dopiero na końcu wybierz numer krzywej.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Krzywa mocy silnika na charakterystyce w funkcji prędkości obrotowej zwykle rośnie wraz z obrotami, osiąga maksimum w górnym zakresie, a następnie spada."

Źródła:

  • John B. Heywood, "Internal Combustion Engine Fundamentals", 2nd edition, rozdziały dot. zależności mocy, momentu i prędkości obrotowej, 2018
  • Robert Bosch GmbH, "Bosch Automotive Handbook", 10th edition, sekcje: engine performance, torque and power curves, 2018
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Moment_obrotowy - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki z budowy i eksploatacji silników spalinowych (rozdziały: moc, moment, charakterystyki)
  • Materiały producentów i opracowania o różnicy między mocą a momentem (wykresy i przykłady)
  • Ćwiczenia z odczytu wykresów charakterystyki silnika (różne typy silników)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego