Hierarchia źródeł prawa powszechnie obowiązującego określa, które akty mają wyższą moc prawną i jakie akty muszą być z nimi zgodne. W Konstytucji RP (art. 87) wymieniono podstawowe źródła prawa: Konstytucję, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a także akty prawa miejscowego.
Odpowiedź "Konstytucja, ratyfikowane umowy międzynarodowe, ustawy, rozporządzenia, akty prawa miejscowego" jest prawidłowa, ponieważ Konstytucja ma najwyższą moc prawną, natomiast umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą w razie sprzeczności (art. 91 ust. 2). Oznacza to, że w układzie "kto jest wyżej w konflikcie norm" takie umowy należy umieścić ponad ustawami. Dopiero niżej znajdują się ustawy, następnie rozporządzenia (akty wykonawcze wydawane na podstawie upoważnienia ustawowego), a na końcu akty prawa miejscowego, które obowiązują tylko na danym obszarze działania organów je ustanawiających.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- Wariant z kolejnością "Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe…" pomija regułę pierwszeństwa umów ratyfikowanych za zgodą ustawową przed ustawami w razie kolizji, co prowadzi do nieprawidłowego wniosku o nadrzędności ustawy.
- Wariant z umieszczeniem rozporządzeń przed umowami międzynarodowymi lub ustawami jest sprzeczny z zasadą, że rozporządzenie jest aktem wykonawczym i nie może być "wyżej" niż ustawa ani umowa o randze ponadustawowej.
- Wariant zaczynający od rozporządzeń lub przestawiający kolejność w sposób przypadkowy narusza podstawową zasadę hierarchii: akty niższego rzędu muszą być zgodne z wyższymi, więc nie mogą znajdować się przed nimi w hierarchii mocy prawnej.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się zestaw "Konstytucja–umowy ratyfikowane–ustawy", to zwykle chodzi o sytuację kolizji norm i o art. 91 ust. 2. Warto też pamiętać, że nie każda umowa międzynarodowa ma automatycznie rangę ponadustawową — decyduje tryb ratyfikacji.
