Stosunek cywilnoprawny to relacja prawna między podmiotami, które co do zasady są równorzędne (żaden z nich nie działa z pozycji władzy publicznej). Najczęściej powstaje on z umowy albo z innych zdarzeń przewidzianych w prawie cywilnym i prowadzi do powstania praw i obowiązków majątkowych lub niemajątkowych.
Właściciel domu wynajmuje go lokatorowi jest przykładem stosunku cywilnoprawnego, ponieważ strony zawierają umowę najmu: jedna strona oddaje rzecz do używania, a druga płaci czynsz. To typowa sytuacja z obrotu prywatnego, w której strony mogą negocjować warunki i w razie sporu dochodzić roszczeń na drodze cywilnej.
Pozostałe odpowiedzi nie mają charakteru cywilnoprawnego:
- Policjant wystawia mandat – jest to działanie władcze organu państwa, oparte na przepisach publicznoprawnych. Adresat nie jest tu "drugą stroną umowy", lecz podmiotem podlegającym sankcji.
- Urząd skarbowy nakłada karę – podobnie, jest to wykonywanie kompetencji publicznych związanych z obowiązkami podatkowymi. Relacja ma charakter publicznoprawny (organ–podatnik), a nie równorzędny.
- Sąd orzeka rozwód – to rozstrzygnięcie władcze wydane w postępowaniu sądowym. Choć sąd powszechny jest kojarzony także ze sprawami cywilnymi, w pytaniu chodzi o samą czynność orzeczniczą sądu, a nie o stosunek umowny między równorzędnymi stronami.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie pojawia się organ państwowy, mandat, kara administracyjna lub decyzja – najpierw sprawdź, czy nie jest to relacja publicznoprawna. Jeśli pojawia się umowa (np. najem) i dwie strony bez "władztwa" – zwykle będzie to stosunek cywilnoprawny.
