KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2025 (test 2)

PYTANIE NR 25.
Którą z wymienionych funkcji realizuje układ zasilania silnika przedstawiony na schemacie?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z układem zasilania silnika, co jest istotne w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ rozruchu gwiazda–trójkąt służy do ograniczenia prądu rozruchowego: silnik startuje w połączeniu Y, a po rozpędzeniu jest przełączany na Δ. Nawrót wymaga zamiany kolejności faz (układ przód/tył), hamowanie dynamiczne – zasilania DC, a Dahlander – przełączania uzwojeń na inną liczbę biegunów.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź: Rozruch gwiazda-trójkąt.

Rozruch Y-Δ jest klasycznym układem zasilania silnika trójfazowego, w którym na starcie uzwojenia stojana łączy się w gwiazdę (Y), dzięki czemu napięcie fazowe na uzwojeniu jest mniejsze, a prąd rozruchowy jest ograniczony (w praktyce prąd sieci jest wyraźnie mniejszy niż przy starcie bezpośrednim). Gdy silnik osiągnie odpowiednią prędkość (często przyjmuje się około 80% prędkości znamionowej), układ przełącza połączenie na trójkąt (Δ), aby silnik pracował z pełnym momentem i mocą.

Typowy układ Y-Δ ma rozpoznawalną topologię: stycznik główny oraz dwa styczniki realizujące połączenie Y i Δ, zwykle z blokadą, aby nie dopuścić do jednoczesnego załączenia Y i Δ. Wymaga to także silnika z odpowiednimi wyprowadzeniami uzwojeń (najczęściej 6 wyprowadzeń).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Hamowanie dynamiczne polega na odłączeniu zasilania AC i podaniu prądu stałego (DC) na uzwojenia stojana (często przez prostownik i rezystor). To inny układ elementów i inne zadanie niż rozruch.
  • Praca nawrotna (zmiana kierunku obrotów) realizowana jest przez zamianę kolejności faz (np. L1↔L2) i zwykle wymaga dwóch styczników "naprzód/wstecz" z blokadą. Nie wymaga przełączania Y/Δ.
  • Przełączanie liczby par biegunów (układ Dahlandera) służy do uzyskania dwóch prędkości synchronicznych (stosunek 1:2) przez przełączanie uzwojeń specjalnego silnika. To nie jest układ rozruchowy Y-Δ.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na schemacie widzisz funkcję polegającą na przełączeniu połączeń uzwojeń między Y i Δ, traktuj to jako rozruch gwiazda–trójkąt, a nie jako nawrót czy zmianę biegunów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sposób uruchamiania silnika, w którym uzwojenia stojana najpierw łączy się w gwiazdę (Y), aby ograniczyć prąd rozruchowy, a po rozpędzeniu przełącza się na trójkąt (Δ), by silnik pracował z pełną mocą.
W połączeniu Y napięcie fazowe na uzwojeniu jest mniejsze niż w Δ, więc prąd pobierany podczas startu spada. Dzięki temu sieć jest mniej obciążona, a spadki napięcia i ryzyko zadziałania zabezpieczeń przy rozruchu są mniejsze.
Stosuje się go głównie przy silnikach o większej mocy lub tam, gdzie sieć ma ograniczoną wydajność prądową. Celem jest ograniczenie prądu rozruchowego kosztem mniejszego momentu podczas startu, więc nie nadaje się do ciężkich rozruchów pod dużym obciążeniem.
Y-Δ zwykle ma stycznik główny oraz stycznik "Y" i "Δ" z blokadą wzajemną. Nawrót natomiast ma dwa styczniki "przód/wstecz" zmieniające kolejność faz. Kluczowa jest więc funkcja: przełączenie Y↔Δ vs zamiana dwóch faz.
Mechanicznie polega na przełączeniu połączeń uzwojeń między Y i Δ, ale w praktyce nazwa rozruch Y-Δ podkreśla cel: start z ograniczonym prądem i późniejsze przejście na pracę w Δ. Na egzaminie zwykle oczekuje się właśnie takiego ujęcia funkcji układu.
Najczęściej: stycznik główny, stycznik gwiazdy, stycznik trójkąta, element czasowy (przekaźnik czasowy lub sterownik) oraz blokady elektryczne/mechaniczne. Dodatkowo występują zabezpieczenia zwarciowe i przeciążeniowe.
Hamowanie dynamiczne polega na odłączeniu zasilania AC i wytworzeniu pola hamującego (np. przez podanie DC na stojan), aby wytracić prędkość. Y-Δ nie hamuje – służy tylko do łagodniejszego rozruchu przez przełączenie połączeń uzwojeń.
Nawrót zmienia kierunek obrotów przez zmianę kolejności faz (zamianę dwóch faz). Realizuje się to zwykle dwoma stycznikami (naprzód/wstecz) z blokadą, aby nie dopuścić do jednoczesnego załączenia obu kierunków.
To metoda uzyskania dwóch prędkości silnika (zwykle w stosunku 1:2) przez przełączanie połączeń uzwojeń w specjalnie przystosowanym silniku. Stosuje się ją do zmiany prędkości, a nie do ograniczania prądu rozruchowego jak w Y-Δ.
Najczęściej myli się: Y-Δ z nawrotem (bo oba używają styczników), Y-Δ z Dahlanderem (bo "coś się przełącza"), oraz hamowanie z nawrotem. Pomaga patrzenie na cel układu: rozruch, zmiana kierunku, hamowanie czy zmiana prędkości.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Układ rozruchu gwiazda–trójkąt służy do ograniczenia prądu rozruchowego: silnik startuje w połączeniu Y, a po rozpędzeniu jest przełączany na Δ."

Materiały:

  • Podręczniki/zeszyty ćwiczeń z elektrotechniki i maszyn elektrycznych (dział: rozruch silników klatkowych)
  • Instrukcje producentów układów rozruchowych i styczników (schematy aplikacyjne Y-Δ)
  • Materiały dydaktyczne z pracowni: schematy sterowania stycznikowego (Y-Δ, nawrotny, hamowanie)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego