KWALIFIKACJA MED9 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 1.
Która z wymienionych substancji roślinnych jest niezbędna do otrzymania Tormentillae tinctura?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tormentillae tinctura to nalewka sporządzana z surowca Tormentillae rhizoma, czyli z kłącza pięciornika (Potentilla erecta). Dlatego poprawna jest odpowiedź "Kłącze pięciornika." Pozostałe propozycje dotyczą innych roślin i innych surowców (kłącze/korzeń), niewłaściwych dla tej nalewki.

Pełne wyjaśnienie:

Tormentillae tinctura (nalewka pięciornikowa) to preparat galenowy, którego nazwa łacińska wskazuje bezpośrednio surowiec. Człon "Tormentillae" odnosi się do pięciornika kurzego ziela (Potentilla erecta), a w farmakognostycznym nazewnictwie surowiec tej rośliny to Tormentillae rhizoma, czyli kłącze (rhizoma).

Dlatego odpowiedź "Kłącze pięciornika." jest poprawna: to właśnie ta część rośliny stanowi materiał wyjściowy do otrzymania nalewki w drodze ekstrakcji alkoholem (typowo etanolem o odpowiednim stężeniu). Surowiec jest bogaty w garbniki, co tłumaczy tradycyjne działanie ściągające i zastosowanie m.in. w biegunkach oraz do płukań jamy ustnej po rozcieńczeniu.

  • Odpowiedź "Kłącze perzu." jest błędna, bo perz ma inny surowiec i inne zastosowania; nazwa preparatu nie wskazuje na perz.
  • Odpowiedź "Korzeń prawoślazu." jest błędna, ponieważ prawoślaz jest typowo surowcem śluzowym (radix), a nie surowcem dla nalewki "Tormentillae". Dodatkowo w nazwie poprawnego surowca kluczowe jest "rhizoma", czyli kłącze, nie korzeń.
  • Odpowiedź "Korzeń pierwiosnka." jest błędna, gdyż pierwiosnek ma inne surowce i wskazania (m.in. wykrztuśne), a jego nazwa łacińska nie występuje w określeniu "Tormentillae tinctura".

Wskazówka egzaminacyjna: przy preparatach typu tinctura warto nauczyć się par: nazwa nalewki → nazwa surowca. Zwracaj uwagę na różnicę rhizoma (kłącze) vs radix (korzeń), bo to częsta pułapka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tormentillae tinctura to nalewka (wyciąg alkoholowy) przygotowywana z surowca pięciornika. W praktyce aptecznej traktuje się ją jako preparat galenowy, a nazwa łacińska wskazuje, z jakiej rośliny i jakiej części rośliny ma pochodzić surowiec.
Kluczowy jest człon "Tormentillae". To określenie tradycyjnie odnosi się do pięciornika (Potentilla erecta). Na egzaminie warto łączyć nazwę preparatu z nazwą surowca: Tormentillae tinctura → Tormentillae rhizoma.
W farmakognozji "rhizoma" oznacza kłącze, a "radix" oznacza korzeń. Dla pięciornika surowcem jest właśnie kłącze (Tormentillae rhizoma). Uogólnienie "część podziemna = korzeń" często prowadzi do błędu.
Najczęściej myli się: (1) kłącze z korzeniem, (2) pięciornik z innymi roślinami o podobnym zastosowaniu (ściągającym), (3) nalewkę (tinctura) z inną postacią wyciągu. Pomaga analiza każdego członu nazwy łacińskiej osobno.
W praktyce kojarzy się ją głównie z działaniem ściągającym wynikającym z obecności garbników w surowcu. Stąd bywa wykorzystywana w dolegliwościach przewodu pokarmowego oraz zewnętrznie, np. do płukań jamy ustnej po odpowiednim rozcieńczeniu.
Nie. Nalewka (tinctura) i wyciąg płynny (extractum fluidum) to różne postacie farmaceutyczne, choć obie są wyciągami. Na egzaminie rozróżniaj nazwę postaci (tinctura) od nazwy surowca (np. rhizoma).
Pomocna jest prosta reguła: rhizoma = kłącze (zwykle zgrubiała, pozioma łodyga podziemna), a radix = korzeń. W pytaniach o surowiec do nalewki często sprawdzana jest właśnie ta różnica.
Ma znaczenie przy recepturze aptecznej i gospodarce magazynowej. Pomylenie surowca (np. inna roślina albo inna część rośliny) może zmienić skład substancji czynnych, działanie i jakość preparatu. Technik powinien umieć zweryfikować surowiec po nazwie.
Często jako dystraktory pojawiają się surowce "kłączowe" (np. perz) albo popularne "korzenie" (np. prawoślaz). To celowo podobne formy morfologiczne. Najbezpieczniej oprzeć się na nazwie łacińskiej preparatu, a nie na skojarzeniu z działaniem.
Ucz się parami: nazwa preparatu galenowego ↔ właściwy surowiec (łacina + polska nazwa). Dodatkowo przećwicz słownictwo: tinctura, rhizoma, radix. Rozwiązuj testy, ale po każdym błędzie dopisz parę do własnej "listy skojarzeń".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Tormentillae tinctura to nalewka sporządzana z surowca Tormentillae rhizoma, czyli z kłącza pięciornika (Potentilla erecta)."

Źródła:

  • Farmakopea Polska VI (FP VI), hasła: "Tormentillae tinctura" oraz "Tormentillae rhizoma" (opis surowca i preparatu galenowego).
  • EgzaminZawodowy.info – materiał/ilustracja z opisem właściwości (sekcje "Wygląd" i "Rozpuszczalność"), użyte do stwierdzenia niedopasowania ilustracji do pytania (dostęp wg podpisu na grafice).

Materiały:

  • Farmakopea Polska (działy/hasła dotyczące preparatów galenowych i surowców roślinnych)
  • Skrypty i podręczniki z farmakognozji dla technika farmaceutycznego (część: surowce garbnikowe, pięciornik)
  • Materiały z receptury aptecznej: formy wyciągów (nalewki, wyciągi płynne)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego