KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 22.
Która z wyszczególnionych w tabeli grup zawodowych jest najbardziej narażona na działanie promieniowania nadfioletowego (UV)?
Ilustracja przedstawia tabelę z przykładami grup zawodowych narażonych na promieniowanie nadfioletowe (UV).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Największe narażenie wynika z połączenia wysokiej intensywności UV i dużej częstotliwości ekspozycji. W tabeli tylko pozycja "Spawacze spawania elektrycznego" ma intensywność określoną jako "bardzo duża" przy jednocześnie "dużej" ekspozycji, więc ta grupa jest najbardziej narażona.

Pełne wyjaśnienie:

Narażenie na promieniowanie nadfioletowe (UV) w pracy nie zależy wyłącznie od tego, czy źródło UV występuje, ale od dwóch elementów łącznie: jak silne jest promieniowanie (intensywność) oraz jak często/przez jaki czas pracownik jest na nie wystawiony (częstotliwość ekspozycji). Dlatego w zadaniu należy porównać oba parametry wskazane w tabeli.

Odpowiedź "Spawacze spawania elektrycznego" jest poprawna, ponieważ łuk elektryczny w procesach spawalniczych jest silnym źródłem promieniowania optycznego, w tym UV. W tabeli ta grupa ma jednocześnie najwyższą kategorię intensywności ("bardzo duża") i wysoką częstość narażenia ("duża"), co w praktyce oznacza największe ryzyko przekroczeń dopuszczalnych poziomów bez odpowiednich osłon i ŚOI.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo przynajmniej jeden z parametrów jest niższy:

  • "Operatorzy pieców metalurgicznych" – mimo dużej częstotliwości, intensywność UV jest w tabeli jedynie "średnia", więc łączne narażenie na UV nie jest najwyższe.
  • "Budowniczy konstrukcji stalowych" – parametry są "średnie/średnie", a więc niższe niż u spawaczy.
  • "Wytapiacz metali" – intensywność UV jest "mała", więc nawet przy średniej ekspozycji nie daje najwyższego narażenia w zestawieniu.

W praktyce BHP taka analiza prowadzi do wniosku, że to stanowiska spawalnicze wymagają szczególnie rygorystycznych działań profilaktycznych: stosowania przyłbic i filtrów, ochrony skóry oraz ograniczania narażenia osób postronnych (ekrany/kurtyny). Typowym błędem egzaminacyjnym jest wybór zawodu z "gorącego" procesu (piece) bez sprawdzenia, że pytanie dotyczy konkretnie UV, a nie temperatury czy promieniowania cieplnego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Promieniowanie UV to część promieniowania optycznego o krótszej długości fali niż światło widzialne. W pracy może pochodzić m.in. z łuku elektrycznego podczas spawania. W ocenie BHP liczy się zarówno intensywność UV, jak i czas/częstotliwość narażenia pracownika.
Podczas spawania elektrycznego powstaje łuk, który emituje bardzo intensywne promieniowanie optyczne, w tym UV. Jeśli spawacz pracuje często i blisko źródła, narażenie rośnie gwałtownie. Dlatego w zestawieniach ryzyka spawacze zwykle mają najwyższą intensywność przy dużej ekspozycji.
"Intensywność" opisuje, jak silne jest źródło promieniowania docierającego do pracownika. W tabelach bywa podana jakościowo (np. mała/średnia/duża/bardzo duża). Do wskazania największego narażenia nie wystarczy sama intensywność – trzeba jeszcze uwzględnić częstość ekspozycji.
Częstotliwość ekspozycji informuje, jak często lub jak długo pracownik jest wystawiony na działanie UV podczas typowych zadań. Nawet średnia intensywność może być istotna przy bardzo częstej ekspozycji, a bardzo duża intensywność jest szczególnie niebezpieczna, gdy ekspozycja jest również duża.
Najpierw porównaj wiersze pod kątem najwyższej intensywności UV, a następnie sprawdź, czy ten sam zawód ma także wysoką częstość ekspozycji. Zwykle najbardziej narażony jest ten, który łączy oba parametry na najwyższym poziomie, a nie ten z wysoką wartością tylko w jednej kolumnie.
W typowych zestawieniach dla UV operatorzy pieców mają często dużą ekspozycję, ale intensywność UV bywa niższa niż przy łuku spawalniczym. Dlatego przy porównaniu "intensywność + częstotliwość" spawacze zwykle wypadają gorzej (czyli są bardziej narażeni) właśnie z powodu bardzo dużej intensywności UV.
UV może oddziaływać na oczy i skórę. W praktyce BHP szczególnie ważne są urazy oczu wynikające z ekspozycji na promieniowanie łuku spawalniczego oraz podrażnienia skóry. Z tego powodu stosuje się przyłbice, filtry, odzież ochronną i ogranicza ekspozycję osób postronnych.
Kluczowe są przyłbice spawalnicze z odpowiednimi filtrami oraz osłony chroniące skórę (rękawice, odzież, ochrona szyi i głowy). Dodatkowo stosuje się ekrany/kurtyny spawalnicze, aby zmniejszyć narażenie innych pracowników. Ochrona musi być używana konsekwentnie, także przy krótkich pracach.
Częsty błąd to wybór zawodu wyłącznie na podstawie "dużej częstotliwości" lub intuicji ("przy piecach jest najgoręcej"), bez sprawdzenia intensywności UV. Inny błąd to pominięcie jednej kolumny w tabeli albo odczyt wartości z niewłaściwego wiersza, zwłaszcza gdy nazwy zawodów są podobne.
Tak, promieniowanie optyczne jako czynnik szkodliwy w środowisku pracy podlega wymaganiom dotyczącym dopuszczalnych poziomów i oceny narażenia. W praktyce oznacza to konieczność identyfikacji źródeł UV, oceny ryzyka i wdrażania profilaktyki (technicznej, organizacyjnej i ochron osobistych) na stanowiskach takich jak spawalnia.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że największe narażenie wynika z połączenia wysokiej intensywności UV i dużej częstotliwości ekspozycji.

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, Dz.U. 2002 nr 217 poz. 1833

Materiały:

  • Materiały edukacyjne CIOP-PIB dotyczące promieniowania optycznego i zagrożeń na stanowisku spawacza
  • Rozporządzenie dotyczące NDS/NDN – część odnosząca się do czynników fizycznych (promieniowanie optyczne)
  • Podręczniki i skrypty BHP: czynniki fizyczne w środowisku pracy oraz ocena ryzyka

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego