KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2019

W doborze zabezpieczenia nadprądowego do przewodu kluczowa jest koordynacja trzech wielkości:

• IB – prąd obciążenia (roboczy) w danym obwodzie, wynikający z podłączonych odbiorników,
• IN – prąd znamionowy zastosowanego zabezpieczenia nadprądowego (np. bezpiecznika lub wyłącznika),
• IZ – długotrwała obciążalność prądowa przewodu w danych warunkach ułożenia, czyli taki prąd, który przewód może przenosić w sposób ciągły bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury.

Zależność IB ≤ IN ≤ IZ oznacza, że:

• obwód może pracować normalnie bez nieuzasadnionego zadziałania zabezpieczenia, bo IB nie jest większe od IN,
• przewód jest chroniony, bo IN nie jest większe od IZ – zabezpieczenie ogranicza prąd do poziomu, przy którym przewód nie powinien być długotrwale przeciążany.

Dlaczego pozostałe nierówności są błędne?

• "IB ≤ IZ ≤ IN" dopuszcza sytuację, w której IN jest większe od IZ. Wtedy przewód mógłby być długotrwale obciążany prądem wyższym niż dopuszczalny, zanim zabezpieczenie zadziała – ryzyko przegrzewania i uszkodzenia izolacji.
• "IZ ≤ IN ≤ IB" sugeruje, że prąd obciążenia jest największy, a obciążalność przewodu najmniejsza. To oznacza przeciążenie przewodu już w normalnej pracy oraz brak właściwej ochrony.
• "IN ≤ IB ≤ IZ" dopuszcza IB większe od IN, co w praktyce powodowałoby częste zadziałania zabezpieczenia podczas normalnej pracy (zabezpieczenie byłoby "za małe" względem obciążenia).

W praktyce przy wymianie przewodu lub modernizacji obwodu elektryk powinien najpierw ocenić przewidywany prąd obciążenia (IB), następnie dobrać przekrój i sposób ułożenia przewodu, aby uzyskać odpowiednią obciążalność (IZ), a na końcu dobrać zabezpieczenie o prądzie znamionowym (IN) spełniającym tę relację. Dodatkowo w rzeczywistych projektach uwzględnia się jeszcze parametry zadziałania konkretnego typu zabezpieczenia, ale sama nierówność pozostaje podstawowym warunkiem doboru na przeciążenie.