KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 22.
Która ze sprężyn sprzęgła przeciążeniowego, których długość w stanie nieobciążonym oraz przy nacisku 12 i 27 kG podano w tabeli jest w dobrym stanie technicznym? Do oceny stanu technicznego wykorzystaj dołączoną charakterystykę sprężyny.
Ilustracja przedstawia tabelę oraz wykres związany z oceną stanu technicznego sprężyn sprzęgła przeciążeniowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprężyna w dobrym stanie to taka, której długość w stanie nieobciążonym oraz skrócenie przy zadanych naciskach (12 i 27 kG) są zgodne z dołączoną charakterystyką (mieszczą się w dopuszczalnym zakresie). Spośród S1–S4 poprawnie spełnia te warunki sprężyna S4, bo jej punkty pracy pokrywają się z charakterystyką.

Pełne wyjaśnienie:

W sprzęgle przeciążeniowym sprężyna odpowiada za docisk elementów ciernych lub zapadkowych i decyduje o momencie zadziałania zabezpieczenia. Dlatego jej stan techniczny ocenia się nie "na oko", lecz przez porównanie wyników pomiarów z charakterystyką sprężyny (zależność siła–ugięcie albo siła–długość).

W tym typie zadania masz zwykle:

  • długość sprężyny w stanie nieobciążonym,
  • długość sprężyny przy dwóch obciążeniach (tu: 12 i 27 kG),
  • wykres/charakterystykę wzorcową, która mówi, jaka długość (lub ugięcie) jest prawidłowa dla danych nacisków.

Poprawna procedura oceny jest następująca:

  1. Odczytaj z tabeli długości sprężyn S1–S4 dla 0, 12 i 27 kG.
  2. Dla każdej sprężyny porównaj wartości dla 12 i 27 kG z charakterystyką: sprawdź, czy punkt(12 kG, L) i punkt(27 kG, L) leżą na krzywej wzorcowej albo w zaznaczonym pasmie tolerancji.
  3. Sprawdź też, czy długość nieobciążona nie wskazuje na trwałe odkształcenie (np. "osiadanie" sprężyny) – sama długość bez obciążenia nie wystarcza, ale bywa sygnałem ostrzegawczym.

Sprężyna uznawana za dobrą powinna zachowywać przewidywaną sztywność: przy wzroście obciążenia ugięcie rośnie w sposób zgodny z charakterystyką. Sprężyna zbyt "miękka" (za duże skrócenie) może powodować zbyt łatwe zadziałanie sprzęgła lub poślizg. Sprężyna zbyt "twarda" (za małe skrócenie) może z kolei opóźniać zadziałanie zabezpieczenia i zwiększać ryzyko uszkodzeń.

Odpowiedź "S4" jest poprawna, ponieważ jako jedyna spełnia jednocześnie wymagania zgodności z charakterystyką dla obu obciążeń. Pozostałe propozycje (S1, S2, S3) są typowymi dystraktorami: zwykle jedna ma prawidłową długość bez obciążenia, ale odchyla się pod obciążeniem, inna pasuje w jednym punkcie (np. 12 kG), lecz nie pasuje w drugim (27 kG), a kolejna wykazuje cechy osłabienia lub nadmiernej sztywności.

Na egzaminie zwracaj uwagę, by analizować oba punkty obciążenia i czytać jednostki zgodnie z treścią zadania, bo błędy wynikają najczęściej z pominięcia jednego pomiaru albo z nieuważnego odczytu charakterystyki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprzęgło przeciążeniowe to element układu napędowego, który ogranicza przenoszony moment, gdy dojdzie do przeciążenia (np. zablokowania maszyny). Ma chronić wał WOM, przekładnie i elementy robocze przed uszkodzeniem, działając jak zabezpieczenie mechaniczne.
Sprężyna wytwarza siłę docisku, od której zależy próg zadziałania sprzęgła. Jej sztywność i stan techniczny wpływają na to, czy sprzęgło zadziała przy właściwym obciążeniu: zbyt słaba sprężyna spowoduje zbyt wczesne zadziałanie, a zbyt twarda może nie zadziałać na czas.
Charakterystyka sprężyny pokazuje zależność między obciążeniem a ugięciem (lub długością). Na egzaminie porównujesz dane z tabeli (długość przy 0 oraz pod obciążeniem) z punktami/zakresem na wykresie. Sprężyna jest prawidłowa, gdy wyniki mieszczą się w dopuszczalnym pasmie.
Dwa punkty obciążenia pozwalają ocenić, czy sprężyna ma prawidłową sztywność w zakresie pracy, a nie tylko w jednym miejscu. Sprężyna może "pasować" przy mniejszym nacisku, ale przy większym wykazywać odchyłkę (osłabienie lub nadmierną sztywność), co ujawnia się dopiero w drugim punkcie.
Nie zawsze. Długość bez obciążenia może wskazywać na trwałe odkształcenie, ale o sprawności decyduje też zachowanie pod obciążeniem (ugięcie). Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych zwykle porównuje się zarówno długość początkową, jak i długości po dociążeniu z charakterystyką wzorcową.
Najczęstsze pomyłki to: sprawdzenie tylko jednego obciążenia, nieuwzględnienie tolerancji z charakterystyki, mylenie "długości" z "ugięciem" oraz nieuważny odczyt osi wykresu. Warto też uważać na jednostki, bo zapis kG może być mylący dla osób przyzwyczajonych do niutonów.
Sprężyna "za miękka" ugina się zbyt mocno: przy danym obciążeniu jej długość jest mniejsza (skraca się bardziej) niż wynika z charakterystyki. W praktyce może to oznaczać osłabienie materiału, zmęczenie lub nieprawidłowy dobór sprężyny do sprzęgła przeciążeniowego.
Sprężyna "za twarda" ugina się za mało: przy zadanym nacisku jej długość jest większa (skraca się mniej) niż przewiduje charakterystyka. Może to wynikać z zastosowania sprężyny o innej sztywności niż wymagana albo z błędów w pomiarze. Skutek praktyczny to zbyt późne zadziałanie zabezpieczenia.
Zależy od treści zadania. Jeśli wykres i tabela używają tych samych jednostek (np. kG), zwykle nie trzeba przeliczać, tylko zachować spójność odczytu. Przeliczenia są potrzebne dopiero wtedy, gdy część danych podana jest w N, a część w kG i wymagane jest sprowadzenie do jednej jednostki.
Ćwicz odczyt wykresów i tabel: wybieranie punktów pracy, porównywanie z pasmem tolerancji oraz liczenie ugięcia jako różnicy długości. Dodatkowo powtórz zasadę działania sprzęgieł przeciążeniowych w napędach maszyn rolniczych i typowe objawy niewłaściwej nastawy lub zużycia elementów sprężystych.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Spośród S1–S4 poprawnie spełnia te warunki sprężyna S4, bo jej punkty pracy pokrywają się z charakterystyką."

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i katalogi części sprzęgieł przeciążeniowych stosowanych w maszynach rolniczych (sekcja: sprężyny i nastawy)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw konstrukcji maszyn (sprężyny, charakterystyki, prawo Hooke’a w zakresie sprężystym)
  • Ćwiczenia z metrologii: pomiar długości i ocena elementów sprężystych na podstawie danych wzorcowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego