KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2025 (test 2)

PYTANIE NR 31.
Którego silnika elektrycznego dotyczy przedstawiony schemat?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest związany z egzaminem zawodowym dla elektromechanika, w szczególności
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik szeregowy prądu stałego ma uzwojenie wzbudzenia połączone szeregowo z uzwojeniem twornika, więc przez oba płynie ten sam prąd. Na schemacie rozpoznaje się to po jednym ciągu połączeń (np. zaciski A1–A2 oraz B1–B2 w szeregu). Silniki synchroniczne dotyczą maszyn AC, nie DC.

Pełne wyjaśnienie:

W silnikach prądu stałego podstawowy podział wynika ze sposobu połączenia uzwojenia wzbudzenia z uzwojeniem twornika. To właśnie ta informacja jest "zaszyta" w schemacie i pozwala jednoznacznie wskazać typ maszyny.

Silnik szeregowy prądu stałego ma uzwojenie wzbudzenia połączone szeregowo z twornikiem. Oznacza to, że w obwodzie zasilania prąd przepływa kolejno przez jedno uzwojenie i drugie, a więc ten sam prąd płynie przez wzbudzenie i twornik. Taki układ daje typową cechę praktyczną: bardzo duży moment rozruchowy, ale też silną zależność prędkości od obciążenia (przy małym obciążeniu prędkość może nadmiernie wzrosnąć).

Dlatego odpowiedź "Szeregowego prądu stałego." jest właściwa: schemat wskazuje na połączenie uzwojeń w jeden ciąg (charakterystyczne dla silnika szeregowego DC).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Synchronizowanego – nie jest to standardowa, jednoznaczna nazwa typu silnika DC w tym kontekście; nie opisuje układu połączeń uzwojeń twornika i wzbudzenia.
  • Synchronicznego – silnik synchroniczny to pojęcie typowe dla maszyn prądu przemiennego, gdzie prędkość wiąże się z częstotliwością i liczbą par biegunów, a nie z układem A/B jak w silnikach DC.
  • Bocznikowego prądu stałego – w silniku bocznikowym uzwojenie wzbudzenia jest połączone równolegle do twornika, czyli powstają dwie gałęzie obwodu. To inny schemat połączeń niż szeregowy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz na schemacie silnika DC zaciski uzwojeń (np. A1/A2 oraz B1/B2), najpierw ustal, czy tworzą jeden tor prądowy (szeregowy), czy dwie gałęzie (bocznikowy). To zwykle wystarcza do poprawnej identyfikacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To silnik DC, w którym uzwojenie wzbudzenia jest połączone szeregowo z uzwojeniem twornika. Przez oba uzwojenia płynie ten sam prąd, co daje zwykle duży moment rozruchowy, ale też dużą zmianę prędkości wraz z obciążeniem.
Szukaj sytuacji, w której uzwojenie twornika i uzwojenie wzbudzenia tworzą jeden ciąg połączeń zasilany z jednego źródła. Jeśli nie ma rozgałęzienia na dwie gałęzie (równoległe), to jest to typowy układ szeregowy.
W praktycznych schematach połączeń silników DC oznaczenia typu A1/A2 często odnoszą się do twornika, a B1/B2 do uzwojenia wzbudzenia. Najważniejsze jest ustalenie, czy obwody A i B są połączone szeregowo czy równolegle.
W połączeniu szeregowym prąd rozruchowy płynie jednocześnie przez twornik i wzbudzenie, co powoduje silne wzbudzenie przy dużym prądzie. To zwiększa moment przy starcie. Ta zaleta jest wykorzystywana m.in. w napędach wymagających "mocnego ruszenia".
Przy małym obciążeniu (np. bieg jałowy) silnik szeregowy może znacznie zwiększać prędkość, bo wraz ze spadkiem obciążenia zmienia się warunek pracy i wzbudzenie. W praktyce wymaga to ostrożności przy uruchamianiu i doborze zastosowań.
W silniku szeregowym uzwojenie wzbudzenia jest w szeregu z twornikiem (jeden tor prądowy). W silniku bocznikowym wzbudzenie jest połączone równolegle do twornika (dwie gałęzie). To różnica kluczowa przy rozpoznawaniu schematu.
"Synchroniczny" odnosi się typowo do maszyn prądu przemiennego, których prędkość zależy od częstotliwości zasilania. Schematy silników DC koncentrują się na połączeniu twornika i wzbudzenia, więc pojawienie się zacisków typu A/B sugeruje klasyfikację DC, nie synchroniczną.
Na egzaminie nie warto "zgadywać" po nazwach. Najpewniejsza metoda to sprawdzenie, czy uzwojenie wzbudzenia jest w szeregu czy równolegle względem twornika. Tylko taka analiza daje pewność i chroni przed myleniem silników DC z maszynami AC.
Ze względu na duży moment rozruchowy silniki szeregowe spotyka się w zastosowaniach wymagających mocnego startu, np. w napędach trakcyjnych, dźwigowych lub w niektórych narzędziach. Dokładne zastosowanie zależy od konstrukcji i warunków pracy.
Najczęstsze są: (1) mylenie układu szeregowego z bocznikowym przez nieuwagę na rozgałęzienia, (2) wybór "synchroniczny", bo brzmi znajomo, mimo że dotyczy maszyn AC, (3) ignorowanie faktu, że w szeregowym oba uzwojenia są w jednym torze prądowym.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Silnik szeregowy prądu stałego ma uzwojenie wzbudzenia połączone szeregowo z uzwojeniem twornika, więc przez oba płynie ten sam prąd."

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział o maszynach prądu stałego (silnik szeregowy, bocznikowy, compound)
  • Karty katalogowe i schematy zacisków silników DC (oznaczenia A1/A2, B1/B2)
  • Zadania praktyczne: rozpoznawanie typu silnika po schemacie i opis konsekwencji błędnego połączenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego