KWALIFIKACJA MEP1 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 24.
Którego wiertła należy użyć w celu nawiercenia otworu w zerwanej śrubie?
Ilustracja przedstawia cztery podłużne, cylindryczne narzędzia ułożone poziomo w dwóch rzędach i dwóch kolumnach.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nawiercanie otworu w zerwanej śrubie wykonuje się w metalu, więc potrzebne jest wiertło przeznaczone do metali.
Wiertło HSS (stal szybkotnąca) ma spiralne rowki do odprowadzania wiórów i geometrię ostrza typową dla stali. Wiertła do betonu, drewna lub szkła mają inne końcówki i łatwo ulegną uszkodzeniu.

Pełne wyjaśnienie:

Nawiercanie urwanej (zerwanej) śruby to typowa czynność przygotowawcza przed usunięciem jej pozostałości, np. przy użyciu wykrętaka. Kluczowy jest dobór wiertła do materiału: śruba jest elementem metalowym, zwykle ze stali, więc należy użyć wiertła przeznaczonego do metalu.

Odpowiedź "wiertło HSS do metalu" jest właściwa, ponieważ wiertła HSS (ze stali szybkotnącej) są standardowym narzędziem do wiercenia w stalach konstrukcyjnych i metalach kolorowych. Mają krętą (spiralną) część roboczą, która odprowadza wióry z otworu, oraz geometrię ostrza dostosowaną do skrawania metalu (typowo kąt wierzchołkowy około 118° dla wielu zastosowań ogólnych). Dzięki temu wiertło skutecznie "bierze" materiał śruby i pozwala wykonać otwór osiowy.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo dotyczą innych materiałów i mają inną konstrukcję końcówki:

  • Wiertło do betonu/muru ma wlutowaną płytkę z węglika spiekanego i jest projektowane do pracy udarowej w materiałach mineralnych. Przy wierceniu w stali łatwo o poślizg, przegrzewanie oraz nieefektywne skrawanie; nie jest to narzędzie "uniwersalnie mocniejsze" do metalu.
  • Wiertło do drewna ma kolec centrujący i ostrza boczne, które stabilizują wiercenie w drewnie. Taka geometria nie jest przeznaczona do metalu; w praktyce prowadzi to do szybkiego stępienia lub uszkodzeń oraz problemów z rozpoczęciem wiercenia w twardym materiale.
  • Wiertło do szkła/glazury ma płaską końcówkę typu "grot" i pracuje przy małych obrotach, często z chłodzeniem, w kruchych materiałach. Brak typowej geometrii skrawania metalu sprawia, że nie nadaje się do nawiercania śruby.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o wiertła najpierw ustal materiał (metal/drewno/mur/szkło), a dopiero potem dopasuj cechy narzędzia (rowki spiralne, kolec centrujący, płytka węglikowa, grot do szkła).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się wiertło do metalu, najczęściej typu HSS. Śruba jest elementem metalowym, więc potrzebujesz geometrii ostrza do skrawania metalu i rowków spiralnych do odprowadzania wiórów. Wiertła do drewna, muru lub szkła mają inne końcówki i nie są do tego przeznaczone.
Wiertło HSS jest wykonane ze stali szybkotnącej i ma geometrię ostrza typową dla metalu, co pozwala skutecznie usuwać materiał (wióry) ze stali. Spiralne rowki ułatwiają ewakuację wiórów i chłodzenie. Dzięki temu nawiercanie jest stabilniejsze i zmniejsza ryzyko zniszczenia wiertła.
HSS oznacza High-Speed Steel, czyli stal szybkotnącą. To popularny materiał na narzędzia skrawające do obróbki metali. W kontekście doboru wiertła jest to praktyczna wskazówka, że wiertło jest przeznaczone do wiercenia w metalach (w typowych warunkach warsztatowych).
Niekoniecznie. Wiertło lewoskrętne bywa pomocne, bo czasem podczas wiercenia potrafi "złapać" resztkę śruby i ją poluzować, ale podstawą jest użycie wiertła do metalu. W wielu zadaniach egzaminacyjnych sprawdza się właśnie dobór typu wiertła do materiału, a nie narzędzia specjalnego.
Wiertło do betonu/muru ma zwykle wlutowaną płytkę z węglika i tępszą końcówkę, przystosowaną do pracy udarowej w materiale mineralnym. Wiertło do metalu HSS ma stożkową końcówkę skrawającą i klasyczne rowki spiralne. Pomyłka często wynika z tego, że oba typy mogą mieć spiralę.
Wiertło do drewna ma zwykle kolec centrujący i ostre krawędzie boczne, które stabilizują wiercenie w miękkim materiale. Wiertło HSS do metalu ma geometrię ostrza nastawioną na skrawanie metalu i nie posiada takiego kolca. Użycie wiertła do drewna w stali zwykle kończy się szybkim stępieniem lub uszkodzeniem.
Wiertło do szkła/glazury ma płaską końcówkę typu "grot" i pracuje w kruchych materiałach przy innych parametrach (często małe obroty, chłodzenie). Nie ma typowej geometrii do skrawania metalu ani skutecznego odprowadzania wiórów jak wiertło HSS. W metalu będzie wiercić bardzo słabo lub ulegnie zniszczeniu.
Najczęściej wybiera się wiertło "najmocniejsze z wyglądu", np. do betonu, zamiast dopasować je do metalu. Częsty jest też wybór wiertła do drewna przez skojarzenie z łatwym centrowaniem (kolec). Inny błąd to przekonanie, że zawsze wymagane jest narzędzie specjalne, mimo że kluczowy jest materiał śruby.
Nawiercanie stosuje się, gdy łeb śruby jest urwany lub gniazdo jest zniszczone i nie da się jej odkręcić standardowo. Otwór prowadzący umożliwia użycie wykrętaka (ekstraktora) lub dalsze rozwiercanie. W praktyce ważne jest osiowe prowadzenie otworu i dobór wiertła do metalu.
Ucz się rozpoznawania wierteł po końcówce i przeznaczeniu: mur (płytka węglikowa), metal (HSS, stożkowa końcówka), drewno (kolec centrujący), szkło/glazura (grot). Na egzaminie najpierw ustal materiał obrabiany, potem wybierz narzędzie. To ogranicza zgadywanie po wyglądzie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Wiertła do betonu, drewna lub szkła mają inne końcówki i łatwo ulegną uszkodzeniu."

Źródła:

  • Wikipedia: High-speed steel (HSS) – opis materiału i typowych zastosowań w narzędziach skrawających, https://en.wikipedia.org/wiki/High-speed_steel (dostęp: 2026-03-31)
  • Wikipedia (PL): Wiertło – ogólna charakterystyka wierteł i odmian narzędzi do różnych materiałów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiert%C5%82o (dostęp: 2026-03-31)
  • BOSCH Professional: Drill bits – informacje o doborze wierteł do różnych materiałów (metal, mur, drewno), https://www.bosch-professional.com/gb/en/expert-tips/drill-bits/ (dostęp: 2026-03-31)

Materiały:

  • Katalogi producentów narzędzi skrawających (działy: wiertła do metalu/drewna/muru, geometria ostrza)
  • Podstawy technologii obróbki skrawaniem – rozdziały o wierceniu i doborze narzędzi
  • Instrukcje warsztatowe dotyczące usuwania urwanych śrub (nawiercanie, wykrętaki, zasady bezpieczeństwa)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego