KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2025 (test 3)

PYTANIE NR 29.
Którego z przedstawionych narzędzi należy użyć do ściągania łożysk z wału silnika?
Ilustracja przedstawia cztery narzędzia, które mogą być używane w kontekście elektromechaniki, szczególnie w zadaniach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do ściągania łożysk z wału stosuje się ściągacz do łożysk, który opiera się o wał i równomiernie zdejmuje pierścień wewnętrzny siłą osiową.
Na ilustracji takim narzędziem jest "Narzędzie 2", ponieważ jest przeznaczone do kontrolowanego demontażu osadzeń bez uderzeń i bez uszkadzania wału.

Pełne wyjaśnienie:

Ściąganie łożyska z wału silnika powinno odbywać się w sposób kontrolowany, z przyłożeniem siły głównie wzdłuż osi wału. Najbezpieczniejszym i typowym narzędziem do takiej czynności jest ściągacz do łożysk (mechaniczny), który umożliwia równomierne "zdejmowanie" łożyska bez gwałtownych uderzeń.

Odpowiedź "Narzędzie 2" jest poprawna, ponieważ odpowiada narzędziu przeznaczonemu do demontażu łożysk z wału: posiada elementy chwytające (ramiona/separatory) oraz śrubę pociągową, która wytwarza osiową siłę ściągającą. Taki sposób pracy minimalizuje ryzyko uszkodzeń: nie niszczy powierzchni wału, ogranicza ryzyko skrzywienia elementów i zmniejsza prawdopodobieństwo powstania mikrouszkodzeń bieżni.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo dotyczą narzędzi, które nie są przeznaczone do zdejmowania łożysk z wału lub mogą to robić w sposób niekontrolowany:

  • "Narzędzie 1" – typowo nie zapewnia osiowego, równomiernego ściągania pierścienia wewnętrznego; użycie niewłaściwego przyrządu często kończy się poślizgiem, punktowym obciążeniem i uszkodzeniem osadzenia.
  • "Narzędzie 3" – może służyć do innych prac (np. chwytania, cięcia, podważania), ale nie realizuje funkcji ściągacza; w kontekście łożysk grozi to uderzeniami lub podważaniem, co przenosi obciążenia przez elementy toczne.
  • "Narzędzie 4" – narzędzie ogólnego zastosowania nie zastępuje ściągacza; brak właściwego podparcia i osiowego prowadzenia siły może spowodować zadzior na wale, pęknięcie koszyka łożyska lub uszkodzenie tarczy łożyskowej.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: jeśli element jest ciasno osadzony na wale (jak pierścień wewnętrzny łożyska), wybieraj narzędzie, które "ciągnie" osiowo i symetrycznie. Uderzanie młotkiem lub podważanie traktuj jako ostateczność i tylko w sytuacjach, gdy producent dopuszcza taką metodę oraz gdy siła nie przechodzi przez elementy toczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ściągacz do łożysk to narzędzie do kontrolowanego demontażu łożysk osadzonych na wale lub w oprawie. Pozwala wytworzyć osiową siłę ściągającą (najczęściej śrubą), dzięki czemu zmniejsza ryzyko uszkodzenia wału, łożyska i sąsiednich elementów.
Zwykle ma ramiona lub separator chwytający za pierścień łożyska oraz śrubę pociągową opartą o czoło wału. Kluczowa cecha to możliwość równomiernego, osiowego zdejmowania elementu, a nie podważania czy uderzania.
Uderzenia przenoszą obciążenia przez elementy toczne i bieżnie, co może powodować mikrouszkodzenia, wgniecenia i skrócenie trwałości łożyska. Dodatkowo łatwo uszkodzić powierzchnię wału (zadziory), co utrudnia późniejszy montaż i pogarsza pasowanie.
Najczęstsze skutki to zarysowanie wału, skrzywienie elementów, pęknięcie koszyka łożyska, uszkodzenie tarczy łożyskowej i niewspółosiowość po złożeniu. W efekcie silnik może głośniej pracować, grzać się i szybciej ulegać awarii.
Stosuje się go, gdy jest dostęp do krawędzi elementu i można stabilnie zaczepić ramiona za łożysko lub za element współpracujący. Trzy ramiona zwykle dają lepszą stabilność, a dwa ramiona ułatwiają pracę w ograniczonej przestrzeni.
Śruba opiera się o koniec wału lub o specjalny punkt podparcia. Podczas dokręcania zamienia moment obrotowy na osiową siłę ściągającą, która równomiernie "zsuwa" łożysko z osadzenia. Dzięki temu demontaż jest powtarzalny i bezpieczniejszy.
Czasem tak, ale zależy to od stanu łożyska i sposobu demontażu. Jeśli demontaż był siłowy, z uderzeniami lub z przenoszeniem obciążeń przez elementy toczne, łożysko mogło ulec uszkodzeniu niewidocznemu gołym okiem. W praktyce często wymienia się je na nowe.
Do typowych objawów należą: wzrost hałasu (szum, terkot), drgania, podwyższona temperatura w okolicy łożysk, wyczuwalny luz na wale oraz nierówna praca. Takie symptomy są przesłanką do przeglądu i zwykle do wymiany łożysk.
Częsty błąd to wybór narzędzia "podobnego" do ściągacza, ale bez właściwego podparcia lub bez osiowego prowadzenia siły. Drugi błąd to użycie podważania/uderzeń, bo jest szybkie. Na egzaminie warto szukać narzędzia z ramionami/separatorem i śrubą pociągową.
Ucz się rozpoznawania narzędzi po funkcji roboczej: co chwytają, gdzie się opierają i w jakim kierunku działają siły. Przećwicz typowe przypadki: zdejmowanie łożysk, ściąganie kół pasowych, montaż łożysk. Analizuj zdjęcia ściągaczy i ich elementy.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe i DTR silników elektrycznych (rozdziały: demontaż/montaż łożysk)
  • Podręczniki z podstaw eksploatacji maszyn elektrycznych (temat: łożyskowanie i konserwacja)
  • Karty katalogowe/poradniki producentów narzędzi dotyczące doboru ściągaczy do łożysk

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego