KWALIFIKACJA BUD2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 24.
Którego z wymienionych przyrządów należy użyć do kontrolnego pomiaru wewnętrznej średnicy otworu na sworzeń?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Macki służą do kontrolnego pomiaru wymiarów wewnętrznych, takich jak średnica otworu, ponieważ ich końcówki opierają się o przeciwległe ścianki. Miarka składana i liniał mierzą głównie długości zewnętrzne, a kątownik przylgowy służy do sprawdzania prostopadłości, nie średnicy.

Pełne wyjaśnienie:

W pomiarach warsztatowych kluczowe jest dopasowanie przyrządu do rodzaju wymiaru. Średnica wewnętrzna otworu (np. pod sworzeń) wymaga narzędzia, które pozwoli oprzeć się o dwie przeciwległe ścianki otworu i przenieść ten rozstaw jako wynik pomiaru. Do takiego zadania stosuje się macki (macki wewnętrzne), czyli przyrząd przeznaczony właśnie do pomiarów wewnętrznych.

Odpowiedź "Macki." jest poprawna, ponieważ macki umożliwiają pewne i powtarzalne uchwycenie średnicy wewnętrznej: końcówki wprowadza się do otworu, rozsuwa do kontaktu ze ściankami i odczytuje/przenosi wymiar (zależnie od typu przyrządu i metody kontroli).

Pozostałe propozycje nie są właściwe dla tego typu pomiaru:

  • "Miarki składanej." używa się do pomiarów długości i odcinków, zwykle z mniejszą dokładnością. Trudno nią wiarygodnie zmierzyć średnicę wewnętrzną otworu, bo brak stabilnego oparcia w dwóch przeciwległych punktach.
  • "Liniału." (linijki) stosuje się do prostych pomiarów długości, trasowania i kontroli orientacyjnej. Nie jest to przyrząd do pomiaru średnicy otworu, zwłaszcza gdy wymagana jest kontrola dopasowania do sworznia.
  • "Kątownika przylgowego." używa się do sprawdzania kątów, w szczególności prostopadłości i przylegania krawędzi. Nie służy do pomiaru średnic ani innych wymiarów wewnętrznych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się średnica wewnętrzna lub otwór, szukaj przyrządu do pomiarów wewnętrznych (np. macki, szczęki do pomiaru wewnętrznego w innych narzędziach). Natomiast kątownik kojarz z geometrią kątów, a liniał/miarkę z długościami i pomiarem orientacyjnym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Macki to przyrząd pomiarowy używany do kontroli wymiarów, szczególnie tam, gdzie trudno przyłożyć linijkę lub miarkę. W wersji do pomiarów wewnętrznych pozwalają uchwycić rozstaw między ściankami otworu, czyli np. średnicę wewnętrzną.
Do średnicy wewnętrznej dobiera się przyrząd do pomiarów wewnętrznych, np. macki. Końcówki wprowadza się do otworu, rozsuwa do lekkiego kontaktu ze ściankami i wykonuje kontrolę wymiaru. To ogranicza błąd wynikający z krzywego przyłożenia.
Liniał jest dobry do pomiaru odcinków i trasowania, ale w otworze nie ma stabilnych punktów odniesienia, by pewnie uchwycić średnicę. Łatwo o przekoszenie, przesunięcie względem osi otworu i zaniżenie lub zawyżenie wyniku, więc pomiar jest mało wiarygodny.
Zwykle nie. Miarka składana służy głównie do pomiarów długości i wymiarów zewnętrznych, często z mniejszą dokładnością. W otworze trudno nią oprzeć się prawidłowo o przeciwległe ścianki, dlatego nie jest to typowy przyrząd do kontroli średnicy wewnętrznej.
Kątownik przylgowy (lub inny kątownik) służy do kontroli kątów i prostopadłości oraz do sprawdzania przylegania krawędzi. Nie jest przeznaczony do pomiaru średnic otworów. Jeśli w pytaniu jest mowa o średnicy, należy szukać przyrządu pomiarowego do wymiarów wewnętrznych.
Kontrolę wykonuje się przed montażem złącza lub okucia, gdy otwór ma współpracować ze sworzniem/bolcem. Pozwala to uniknąć zbyt dużego luzu (osłabienie połączenia) albo zbyt ciasnego pasowania (ryzyko pęknięcia drewna lub problemów montażowych).
Najczęstsze błędy to: przekoszenie przyrządu względem osi otworu, zbyt duży docisk (fałszuje wynik), pomiar tylko w jednym kierunku mimo owalności otworu oraz dobór niewłaściwego narzędzia (liniał/miarka). Pomocne jest wykonanie kontroli w dwóch prostopadłych kierunkach.
"Kontrolny pomiar" oznacza sprawdzenie, czy wykonany wymiar spełnia wymagania (np. czy otwór ma właściwą średnicę pod sworzeń). Nie chodzi o trasowanie ani wstępne odmierzanie, tylko o weryfikację po wykonaniu obróbki, aby potwierdzić dopasowanie elementów.
Przyrządy do pomiarów wewnętrznych mają końcówki/szczęki, które pracują "na rozparcie" i opierają się o ścianki otworu od środka. Przyrządy do pomiarów zewnętrznych chwytają element z zewnątrz. W pytaniach egzaminacyjnych słowa "otwór" i "średnica wewnętrzna" są kluczową podpowiedzią.
Warto uczyć się przez skojarzenia: otwór/średnica wewnętrzna → macki lub pomiar wewnętrzny; długość elementu → miarka/liniał; kąt/prostopadłość → kątownik. Pomaga też przećwiczenie na realnych elementach: zmierz otwór, sprawdź luz na sworzniu i porównaj wyniki różnymi narzędziami.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Macki służą do kontrolnego pomiaru wymiarów wewnętrznych, takich jak średnica otworu, ponieważ ich końcówki opierają się o przeciwległe ścianki."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Macki (narzędzie pomiarowe)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Macki (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Suwmiarka" (opis pomiaru wymiarów zewnętrznych i wewnętrznych) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Kątownik" (zastosowanie do kontroli kątów/prostopadłości) – https://pl.wikipedia.org/wiki/K%C4%85townik (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Instrukcje/poradniki metrologii warsztatowej dotyczące pomiarów średnic wewnętrznych
  • Materiały dydaktyczne o narzędziach pomiarowych w pracach budowlanych i stolarsko-ciesielskich
  • Katalogi narzędzi producentów (dział: przyrządy pomiarowe) z opisem zastosowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego