KWALIFIKACJA CES4 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 5.
Którego z wymienionych przyrządów należy użyć do pomiaru barwy szkła?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Barwę szkła mierzy się metodami kolorymetrycznymi opartymi o analizę widmową światła (np. transmisji lub odbicia).
Do tego służy spektrofotometr, który rejestruje widmo i umożliwia wyznaczenie parametrów barwy. Pozostałe przyrządy służą do polaryzacji lub rozszerzalności cieplnej, nie do barwy.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar barwy szkła wymaga oceny, jak materiał zmienia widmo światła: które długości fali są bardziej tłumione (absorbowane), a które przechodzą (transmitancja) lub są odbijane (reflektancja). Takie informacje uzyskuje się przez pomiar widmowy, a następnie przeliczenie na parametry kolorymetryczne.

Odpowiedź "Spektrofotometru." jest poprawna, ponieważ spektrofotometr mierzy natężenie światła w funkcji długości fali (widmo) dla próbki. Dzięki temu można obiektywnie opisać barwę, porównać partie produkcyjne oraz kontrolować wpływ surowców i dodatków barwiących na końcowy odcień szkła.

Pozostałe propozycje nie pasują do celu pytania:

  • "Polaryskopu." używa się do obserwacji zjawisk w świetle spolaryzowanym, m.in. do ujawniania naprężeń w elementach szklanych (efekt fotoelastyczny). To przyrząd diagnostyczny dla naprężeń i wad optycznych, a nie do ilościowego pomiaru barwy.
  • "Dylatometru." służy do badania zmian wymiarów materiału w funkcji temperatury, czyli do wyznaczania rozszerzalności cieplnej oraz temperatur charakterystycznych. Jest istotny w technologii szkła (np. dopasowanie materiałów), ale nie mierzy barwy.
  • "Polarymetru." jest związany z pomiarami dotyczącymi polaryzacji (np. własności optycznie czynnych substancji w roztworach). W praktyce przemysłu szklarskiego nie jest podstawowym przyrządem do oceny barwy wyrobów; barwa wymaga pomiaru widmowego, czyli spektrofotometru.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy "barwy", szukaj przyrządów związanych z widmem i kolorymetrią (spektrofotometr/kolorymetr). Jeśli dotyczy "naprężeń" lub "pęknięć", częściej pojawiają się metody polaryskopowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Spektrofotometr to przyrząd, który mierzy widmo światła po przejściu przez próbkę szkła (transmisja) lub po odbiciu od niej (reflektancja).

Na tej podstawie wyznacza się parametry barwy i porównuje zgodność wyrobów między partiami.

Pomiar widmowy pozwala obiektywnie określić odcień i nasycenie, niezależnie od subiektywnej oceny wzrokowej.

W praktyce ułatwia wykrycie odchyleń w surowcach, dodatkach barwiących lub w parametrach topienia i formowania.

Polaryskop wykorzystuje światło spolaryzowane do uwidaczniania naprężeń i niejednorodności w szkle.

Nie wykonuje pomiaru widmowego potrzebnego do obliczenia parametrów barwy, więc nie jest właściwym narzędziem do pomiaru barwy.

Dylatometr mierzy zmianę wymiarów próbki wraz z temperaturą, czyli rozszerzalność cieplną oraz temperatury charakterystyczne materiału.

Stosuje się go m.in. przy doborze materiałów i analizie zachowania szkła podczas nagrzewania i chłodzenia, nie do barwy.

Ocena wzrokowa bywa pomocna, ale jest subiektywna i zależy od oświetlenia, tła oraz osoby oceniającej.

W kontroli jakości stosuje się pomiar instrumentalny (np. spektrofotometr), aby uzyskać porównywalne wyniki i wykrywać małe różnice barwy.

Częsty błąd to wybór przyrządu "optycznego" z nazwy bez sprawdzenia, co mierzy (polaryzacja zamiast barwy).

Drugi błąd to mylenie pomiarów termicznych (dylatometr) z optycznymi. Warto łączyć przyrząd z mierzoną wielkością.

Polaryskop służy głównie do obserwacji efektów w świetle spolaryzowanym (np. naprężenia w szkle).

Polarymetr kojarzy się z pomiarem parametrów polaryzacji (np. skręcalności optycznej w roztworach). Do barwy zwykle potrzebny jest pomiar widma.

Ze spektrofotometru uzyskuje się dane widmowe, z których oblicza się parametry kolorymetryczne opisujące barwę (np. współrzędne w przestrzeniach barw).

Daje to możliwość porównań liczbowych między partiami szkła i oceny odchyleń od wzorca.

Transmisję mierzy się, gdy szkło ma być przede wszystkim przezroczyste i interesuje nas barwa "w przejściu" (np. szyby, opakowania).

Odbicie mierzy się częściej dla powierzchni, powłok lub wyrobów, gdzie istotny jest wygląd od strony obserwatora.

Ucz się par: wielkość mierzona → przyrząd (barwa → spektrofotometr, naprężenia → polaryskop, rozszerzalność → dylatometr).

Pomaga też kojarzenie słów kluczowych: "widmo" oznacza pomiar spektrofotometryczny, a "temperatura i wydłużenie" wskazują na dylatometrię.

info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Pozostałe przyrządy służą do polaryzacji lub rozszerzalności cieplnej, nie do barwy."

Źródła:

  • CIE 15:2018, Colorimetry (Commission Internationale de l'Éclairage) – definicje i podstawy pomiaru barwy metodami widmowymi
  • ISO 11664-4:2019, Colorimetry — Part 4: CIE 1976 L*a*b* Colour space – podstawy przestrzeni barw i zastosowanie danych widmowych
  • ASTM E308-18, Standard Practice for Computing the Colors of Objects by Using the CIE System – obliczanie parametrów barwy na podstawie danych widmowych

Materiały:

  • Podstawowe materiały szkoleniowe z kolorymetrii (widmo, transmitancja, absorbancja)
  • Instrukcje obsługi spektrofotometrów stosowanych w kontroli jakości
  • Normy/standardy dotyczące kolorymetrii i wyznaczania parametrów barwy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego