Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2013



PYTANIE NR 33.
Której z podanych czynności nie wykonuje się podczas sporządzania naparu z surowców roślinnych zawierających glikozydy nasercowe?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Napar z surowców zawierających glikozydy nasercowe przygotowuje się przez odważenie surowca, zalanie go wrzącą wodą, ogrzewanie na łaźni wodnej ok. 15 minut, następnie krótkie studzenie i przecedzenie. Metoda "zalanie zimną wodą i ogrzewanie 30 minut" nie jest dla tej grupy surowców stosowana.

Pełne wyjaśnienie:

W recepturze aptecznej napar (Infusum) to wodny wyciąg sporządzany zwykle przez zalanie rozdrobnionego surowca wrzącą wodą i krótkie ogrzewanie (często w łaźni wodnej), a następnie odstawienie do ostygnięcia i przecedzenie. Dla surowców roślinnych zawierających glikozydy nasercowe przyjmuje się wariant technologiczny polegający na zalaniu wrzątkiem i ogrzewaniu na łaźni wodnej około 15 minut, a potem krótkim studzeniu (kolejne kilkanaście minut) i przecedzeniu.

Odpowiedź "Zalanie surowca zimną wodą i ogrzanie na łaźni wodnej przez 30 minut." jest poprawna, ponieważ opisuje czynność typową raczej dla metod wykorzystujących zimną wodę (np. maceracja) lub dla innych schematów wytrawiania, a nie dla naparu z glikozydów nasercowych. W tej technologii kluczowe jest użycie wrzątku i krótszego ogrzewania, co sprzyja skuteczniejszemu wytrawianiu i ogranicza niepożądane działanie enzymów.

Pozostałe odpowiedzi opisują elementy standardowej procedury:

  • "Odważenie surowca." – jest konieczne, aby zachować prawidłową proporcję surowiec/woda i powtarzalność preparatu.
  • "Zalanie surowca wrzącą wodą i ogrzanie na łaźni wodnej przez 15 minut." – to właśnie typowy etap sporządzania naparu z tej grupy surowców.
  • "Przecedzenie naparu." – kończy proces; oddziela surowiec od otrzymanego wyciągu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawia się zimna woda + długie ogrzewanie, to często sygnał, że opis dotyczy innej metody niż napar wykonywany klasycznie z użyciem wrzątku. Zawsze porównuj: temperatura zalania, czas ogrzewania oraz obecność etapu studzenia i przecedzania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest napar w recepturze aptecznej?
Napar (Infusum) to wodny wyciąg z surowców roślinnych przygotowywany zwykle przez zalanie surowca wrzącą wodą, krótkie ogrzewanie (często w łaźni wodnej), następnie odstawienie do ostygnięcia i przecedzenie. Czas i temperatura zależą od rodzaju surowca i substancji czynnych.
Jak sporządza się napar z surowców zawierających glikozydy nasercowe?
Stosuje się metodę naparu: odważa się odpowiednio rozdrobniony surowiec, zalewa wrzącą wodą, ogrzewa na łaźni wodnej ok. 15 minut, potem pozostawia do ostygnięcia przez kolejne kilkanaście minut i przecedza. Taki schemat jest podawany w podręcznikach receptury aptecznej.
Dlaczego nie zalewa się tych surowców zimną wodą i nie ogrzewa 30 minut?
Zimna woda kojarzy się raczej z maceracją, a długie ogrzewanie z innymi metodami wytrawiania. Dla surowców z glikozydami nasercowymi w recepturze opisuje się zalanie wrzątkiem i krótsze ogrzewanie, co daje właściwe wytrawienie i ogranicza niekorzystny wpływ enzymów.
Czy podczas sporządzania naparu zawsze trzeba go przecedzić?
W typowej procedurze tak, ponieważ przecedzenie oddziela surowiec roślinny od gotowego wyciągu wodnego i poprawia jakość preparatu. W praktyce przecedza się przez sączek lub gazę, a sposób dobiera do rodzaju surowca i wymaganego stopnia klarowności.
Jakie są przykłady surowców roślinnych z glikozydami nasercowymi?
W nauczaniu receptury jako przykłady podaje się m.in. liść naparstnicy (purpurowej i wełnistej), ziele konwalii majowej oraz ziele miłka wiosennego. Są to surowce silnie działające, dlatego w zadaniach egzaminacyjnych nacisk kładzie się na prawidłową technikę sporządzania wyciągu.
Jaka jest różnica między naparem a odwarem?
Napar zwykle przygotowuje się przez zalanie wrzątkiem i krótsze ogrzewanie oraz odstawienie do ostygnięcia, natomiast odwar wymaga dłuższego gotowania/ogrzewania surowca w wodzie. W recepturze wybór zależy od części rośliny i substancji czynnych; dla glikozydów nasercowych wskazuje się napar, nie odwar.
Kiedy w recepturze stosuje się macerację na zimno?
Macerację (wytrawianie w temperaturze pokojowej lub niższej) rozważa się dla substancji wyjątkowo wrażliwych na temperaturę, gdy ogrzewanie mogłoby pogorszyć jakość preparatu. Nie jest to jednak typowy schemat dla naparów z surowców zawierających glikozydy nasercowe, gdzie opisuje się zalanie wrzątkiem.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy pytaniach o napary na egzaminie?
Najczęstsze pomyłki to: mylenie naparu z odwarem (zbyt długi czas ogrzewania), kojarzenie "zimnej wody" z każdym surowcem wrażliwym bez sprawdzenia wyjątku, oraz pomijanie etapu studzenia i przecedzania. Warto zapamiętać charakterystyczne parametry: wrzątek i krótkie ogrzewanie.
Dlaczego w pytaniu ważny jest czas 15 minut na łaźni wodnej?
Czas ogrzewania jest elementem technologii postaci leku: wpływa na stopień wytrawienia substancji czynnych i na stabilność wyciągu. W podręcznikach receptury dla naparu z glikozydów nasercowych podaje się krótkie ogrzewanie (ok. 15 minut), a nie długotrwałe podgrzewanie po zalaniu zimną wodą.
Jak przygotować się do pytań z receptury o napary i odwary?
Ucz się schematów krok po kroku: temperatura zalania, czas ogrzewania, czas studzenia i sposób oddzielenia surowca. Zrób tabelę porównawczą (napar/odwar/maceracja) i ćwicz na przykładach surowców, zwłaszcza tych o szczególnych wymaganiach technologicznych.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Metoda "zalanie zimną wodą i ogrzewanie 30 minut" nie jest dla tej grupy surowców stosowana."

Źródła:

  • Jachowicz R., "Receptura apteczna", Wydawnictwo PZWL, 2004 (rozdziały: sporządzanie naparów/odwarów; napary z surowców z glikozydami nasercowymi)
  • Gajewska M. i in., "Podstawy receptury aptecznej", Fundacja Pro Pharmacia Futura, 2015 (część dotycząca Infusa i zasad doboru metody wytrawiania surowców)
  • Materiały dydaktyczne Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku dotyczące receptury aptecznej (cytowane w opisie kontekstowym) — brak publicznego, jednoznacznego identyfikatora wydania/stron: weryfikacja wymaga dostępu do materiałów uczelni

Materiały:

  • Podręczniki receptury aptecznej wskazane w kontekście (rozdziały o naparach i odwarach)
  • Skrypty/wykłady z technologii postaci leku i receptury aptecznej (część: leki galenowe, preparaty wodne)
  • Ćwiczenia praktyczne w pracowni receptury: sporządzanie naparu krok po kroku z kontrolą parametrów
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego