KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 38.
Który blok programu ISO zawiera informację o włączeniu funkcji kompensacji prawostronnej narzędzia?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Funkcja kompensacji prawostronnej narzędzia w zapisie ISO jest oznaczana kodem G42.
Poprawny blok to ten, w którym występuje G42, niezależnie od pozostałych słów w bloku (np. G00/G01 oraz współrzędnych osi). Pozostałe propozycje nie zawierają G42.

Pełne wyjaśnienie:

W programowaniu CNC w kodzie ISO kompensacja promienia narzędzia (CRC) jest najczęściej realizowana przez funkcje G41 i G42. Są to kody przygotowawcze włączające korekcję toru ruchu narzędzia względem zaprogramowanego konturu.

Kompensacja prawostronna oznacza, że sterowanie przesuwa tor narzędzia na "prawą stronę" względem kierunku ruchu (w praktyce: w prawo od wektora ruchu narzędzia po konturze). W zapisie ISO odpowiada temu kod G42. Dlatego poprawny jest blok zawierający słowo G42: "G00 G42 X-10 Y20".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "G01 G41 X-6 Y19" zawiera G41, czyli kompensację lewostronną. To typowa pułapka: uczący się pamiętają "kompensacja = G4x", ale mylą kierunek.
  • "G01 X45 Y12 F1500" nie zawiera ani G41, ani G42, więc nie informuje o włączeniu kompensacji. To jest zwykły ruch liniowy z posuwem.
  • "G02 X0 Y20 I0 J-5 F300" opisuje ruch kołowy (interpolacja okręgu) i również nie zawiera kodu kompensacji.

W praktyce technologicznej warto pamiętać, że samo wystąpienie G41/G42 to dopiero część poprawnego użycia CRC: zwykle potrzebne są odpowiednie ruchy wejścia/wyjścia z kompensacji oraz zgodność z wymaganiami danego sterowania (np. dotycząca rodzaju ruchu i geometrii podejścia). Na egzaminie jednak pytanie dotyczy wyłącznie identyfikacji bloku, który zawiera informację o włączeniu kompensacji prawostronnej, czyli obecność G42 rozstrzyga wybór.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kod G42 oznacza włączenie kompensacji prawostronnej toru narzędzia (najczęściej kompensacji promienia frezu, tzw. CRC). Sterowanie odsuwa tor ruchu na prawą stronę względem kierunku ruchu narzędzia po konturze.
G41 włącza kompensację lewostronną, a G42 kompensację prawostronną. Różnica wynika z tego, po której stronie zaprogramowanego konturu ma się znaleźć narzędzie, gdy porusza się w zadanym kierunku.
Pytanie dotyczy tego, który blok programu zawiera informację o włączeniu kompensacji prawostronnej. Tą informacją jest obecność kodu G42. Pozostałe słowa (G00/G01 oraz współrzędne) nie zmieniają faktu włączenia tej funkcji.
Nie. O kierunku kompensacji decyduje kod G41 albo G42. Kody G00 i G01 opisują rodzaj ruchu (szybki lub roboczy), ale nie określają strony kompensacji narzędzia.
W praktyce zwykle włącza się kompensację przy ruchu wejścia na kontur, czyli w bloku z ruchem, gdzie pojawiają się współrzędne. Dokładne wymagania zależą od sterowania. Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie kodu G41/G42 jako informacji o kompensacji.
Kompensację promienia frezu stosuje się podczas obróbki konturów, gdy chcesz programować geometrię detalu, a nie tor środka narzędzia. Dzięki temu drobne korekty wymiaru wykonuje się w korekcji narzędzia, bez przerabiania całej ścieżki w programie.
Najczęściej działa podobieństwo zapisu (G41 vs G42) i zamiana perspektywy: jedni myślą o "lewo/prawo" względem detalu, inni względem kierunku ruchu narzędzia. Pomaga zasada: zawsze rozpatruj stronę względem wektora ruchu po konturze.
Nie. G02 i G03 dotyczą interpolacji kołowej (ruch po łuku), czyli geometrii ruchu. Kompensacja promienia narzędzia to osobna funkcja, zwykle uruchamiana kodami G41 lub G42.
W bloku należy szukać kodu funkcji kompensacji: najczęściej G41 (lewostronna) albo G42 (prawostronna). Jeśli w linii występuje jeden z tych kodów, to jest to informacja o włączeniu kompensacji.
Typowe błędy to: brak poprawnego ruchu wejścia/wyjścia z kompensacji, zbyt krótki odcinek najazdu, włączenie kompensacji w nieodpowiednim miejscu ścieżki oraz pomylenie strony (G41 zamiast G42). Skutkiem mogą być alarmy lub błędny wymiar.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Pozostałe propozycje nie zawierają G42."

Źródła:

  • LinuxCNC Documentation (stable): G41/G42 Cutter Radius Compensation, https://linuxcnc.org/docs/stable/html/gcode/g-code.html#gcode:g41-g42 - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL): "G-code" (sekcja o G41/G42), https://pl.wikipedia.org/wiki/G-code - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Dokumentacja szkoleniowa lub podręcznik do programowania CNC (ISO) dla frezarek
  • Instrukcja programowania konkretnego sterowania w pracowni (np. szkolna obrabiarka CNC)
  • Materiały e-learningowe o G-kodach: sekcje o G41/G42 i zasadach wejścia/wyjścia z CRC

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego