KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 15.
Który diagram czasowy przedstawia działanie układu, w którym jednoczesne naciśnięcie przycisków S1 i S2 załącza cewkę elektrozaworu Y1, a naciśnięcie przycisku S3 powoduje jej wyłączenie?
Ilustracja przedstawia cztery diagramy czasowe, które są częścią pytania egzaminacyjnego z kwalifikacji zawodowej dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny diagram czasowy musi pokazywać, że Y1 zostaje załączone dopiero wtedy, gdy S1 i S2 są naciśnięte jednocześnie (spełniony warunek AND). Dodatkowo w momencie naciśnięcia S3 stan Y1 powinien przejść w "0" (wyłączenie), niezależnie od wcześniejszego załączenia.

Pełne wyjaśnienie:

Aby wskazać właściwy diagram czasowy, trzeba przełożyć opis słowny na zależności logiczno-czasowe między sygnałami wejściowymi (S1, S2, S3) a wyjściem (cewka elektrozaworu Y1).

Warunek załączenia: "jednoczesne naciśnięcie S1 i S2" oznacza, że samo pojawienie się stanu "1" na S1 lub tylko na S2 nie wystarcza. Y1 może przejść w stan aktywny dopiero w przedziale czasu, w którym oba sygnały są w stanie "1" równocześnie (logiczne AND). Na diagramie powinno to być widoczne jako brak załączenia Y1, gdy tylko jeden z przycisków jest wciśnięty, oraz możliwość załączenia dopiero po nałożeniu się stanów wysokich S1 i S2.

Warunek wyłączenia: "naciśnięcie S3 powoduje wyłączenie" oznacza, że w chwili aktywacji S3 wyjście Y1 ma zostać zdezaktywowane. W poprawnym diagramie przebieg Y1 powinien więc opaść do "0" w reakcji na S3 (typowo od zbocza narastającego S3 lub w czasie jego trwania – zależnie od konwencji zadania), nawet jeśli wcześniej spełniono warunek AND dla S1 i S2.

Dlaczego pozostałe diagramy są błędne (typowe niezgodności):

  • Diagramy sugerujące załączenie Y1 po wciśnięciu tylko jednego z przycisków (zachowanie OR) nie spełniają wymogu jednoczesności S1 i S2.
  • Diagramy, w których Y1 nie reaguje na S3 (brak wyłączenia albo wyłączenie w innym momencie niż naciśnięcie S3), są sprzeczne z warunkiem STOP/RESET.
  • Diagramy, w których Y1 załącza się przed nałożeniem się stanów wysokich S1 i S2, pokazują błędną zależność czasową (pomieszanie kolejności zdarzeń).

Strategia egzaminacyjna: najpierw na diagramach znajdź fragment, gdzie S1=1 i S2=1 jednocześnie, i sprawdź, czy dopiero wtedy Y1 przechodzi w "1". Następnie odszukaj impuls/stan wysoki S3 i sprawdź, czy w jego następstwie Y1 przechodzi w "0". Dopiero diagram spełniający oba warunki jest właściwy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Diagram czasowy to wykres pokazujący, jak zmieniają się w czasie stany sygnałów (np. 0/1) na wejściach i wyjściach układu. Ułatwia sprawdzenie zależności przyczynowo-skutkowych: kiedy po zmianie S1/S2 powinno zmienić się Y1 oraz czy reakcja na S3 (wyłączenie) następuje we właściwym momencie.
"Jednoczesne" oznacza, że w pewnym przedziale czasu oba sygnały są w stanie 1 równocześnie. Na diagramie szukasz nakładania się odcinków wysokich S1 i S2. Jeśli tylko jeden przycisk jest w stanie 1, warunek nie jest spełniony i Y1 nie powinno się załączyć.
Opis mówi, że trzeba nacisnąć S1 i S2 jednocześnie, czyli oba muszą być aktywne. To odpowiada logice AND (S1=1 oraz S2=1). Logika OR (S1=1 lub S2=1) pozwoliłaby załączyć Y1 po naciśnięciu tylko jednego przycisku, co byłoby sprzeczne z treścią zadania.
Oznacza to, że w chwili aktywacji S3 wyjście Y1 ma przejść do stanu 0. Na diagramie powinno być widać opadnięcie przebiegu Y1 w reakcji na pojawienie się stanu wysokiego (lub impulsu) na S3. To typowa funkcja STOP/RESET w układach sterowania.
To zależy od tego, czy układ ma podtrzymanie (zatrzask). W tym zadaniu kluczowe jest, że załączenie następuje przy jednoczesnym S1 i S2, a wyłączenie po S3. Diagram poprawny musi spełnić te relacje; kwestia podtrzymania wynika z tego, jak przedstawiono Y1 na wykresie.
1) Znajdź fragment, gdzie S1=1 i S2=1 jednocześnie.
2) Sprawdź, czy Y1 przechodzi w 1 dopiero w tym fragmencie.
3) Odszukaj moment naciśnięcia S3.
4) Zweryfikuj, czy po S3 Y1 przechodzi w 0. Diagram spełniający oba warunki jest poprawny.
Najczęstsze błędy to mylenie AND z OR, pomijanie krótkiego impulsu S3 (i przez to brak wyłączenia Y1) oraz nieuwzględnianie kolejności zdarzeń w czasie. Uczniowie często patrzą na "kształt" przebiegu Y1 zamiast sprawdzić, czy wynika on logicznie z S1, S2 i S3.
W typowych układach sterowania przycisk STOP/RESET ma priorytet, ale w zadaniu egzaminacyjnym decyduje opis: "naciśnięcie S3 powoduje wyłączenie". To wymusza, aby na poprawnym diagramie Y1 zostało wyłączone w reakcji na S3, nawet jeśli wcześniej spełniono warunek załączenia S1 i S2.
Taką funkcję realizuje się często w PLC jako warunek logiczny: załączenie wyjścia po spełnieniu S1 AND S2 oraz osobny warunek wyłączający po S3 (np. reset). Diagram czasowy jest wtedy sposobem weryfikacji, czy program reaguje poprawnie na sekwencje naciśnięć przycisków.
Ćwicz tłumaczenie opisu na dwa zestawy warunków: kiedy wyjście może się włączyć i kiedy musi się wyłączyć. Rozwiązuj zadania z różnymi kolejnościami naciśnięć oraz krótkimi impulsami. Pomaga też samodzielne szkicowanie przebiegów dla prostych funkcji AND, OR i RESET.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 33% zdających egzamin. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Poprawny diagram czasowy musi pokazywać, że Y1 zostaje załączone dopiero wtedy, gdy S1 i S2 są naciśnięte jednocześnie (spełniony warunek AND)."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (logika binarna, zależności wejść/wyjść; odniesienie ogólne do interpretacji warunków logicznych)
  • PN-EN 60204-1 (Bezpieczeństwo maszyn — Wyposażenie elektryczne maszyn), rozdziały dotyczące obwodów sterowania i funkcji zatrzymania (odniesienie ogólne do sygnałów STOP w sterowaniu)

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z podstaw automatyki i logiki układów sterowania (diagramy czasowe, logika binarna)
  • Materiały dydaktyczne z programowania PLC (analiza sygnałów wejść/wyjść, warunki logiczne)
  • Instrukcje i karty katalogowe elektrozaworów (zachowanie cewki i elementu wykonawczego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego