KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2023 (test 3)

PYTANIE NR 15.
Który diagram czasowy przedstawia działanie układu, w którym jednoczesne naciśnięcie przycisków S1 i S2 załącza cewkę elektrozaworu Y1, a naciśnięcie przycisku S3 powoduje jej wyłączenie?
Ilustracja przedstawia cztery diagramy czasowe, które obrazują działanie układu elektromechanicznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny diagram musi pokazywać, że Y1 przechodzi w stan załączony dopiero wtedy, gdy stany wysokie S1 i S2 nakładają się w czasie (warunek AND). Następnie pojawienie się sygnału S3 ma powodować wyłączenie Y1 (reset) niezależnie od tego, czy S1 i S2 nadal są wciśnięte.

Pełne wyjaśnienie:

Opis działania układu wskazuje na dwie kluczowe zależności czasowe:

  • Załączenie Y1 ma nastąpić po jednoczesnym naciśnięciu S1 i S2. W ujęciu sygnałów dwustanowych oznacza to, że Y1 może być ustawione na "1" dopiero w tym przedziale czasu, w którym oba wejścia S1 oraz S2 mają stan wysoki (koniunkcja/AND). Właściwy diagram powinien więc pokazywać brak załączenia Y1, gdy wciśnięty jest tylko jeden przycisk, oraz pojawienie się "1" na Y1 dopiero przy nakładaniu się stanów S1 i S2.
  • Wyłączenie Y1 ma nastąpić po naciśnięciu S3. To typowa funkcja STOP/reset: w momencie pojawienia się stanu wysokiego na S3 przebieg Y1 powinien przejść do "0". W poprawnej interpretacji nie jest istotne, czy S1 i S2 nadal pozostają w stanie wysokim — naciśnięcie S3 ma skutkować wyłączeniem cewki.

Dlatego właściwy diagram to taki, który spełnia łącznie warunki: (1) Y1 nie załącza się przy samym S1 ani samym S2, (2) Y1 załącza się dopiero w czasie wspólnego wciśnięcia S1 i S2, (3) po zadziałaniu S3 Y1 jest wyłączone.

Najczęstsze błędne interpretacje diagramów wynikają z typowych "pułapek":

  • Diagram pokazujący załączenie Y1 po wciśnięciu któregokolwiek z S1/S2 odpowiada logice OR, a nie wymaganej jednoczesności (AND).
  • Diagram, w którym Y1 pozostaje włączone mimo zadziałania S3, przeczy warunkowi "S3 powoduje wyłączenie".
  • Diagram, w którym Y1 włącza się przy sekwencji S1 potem S2 (bez nakładania w czasie), nie spełnia warunku jednoczesnego naciśnięcia rozumianego jako wspólny przedział czasu.
  • Diagram, w którym Y1 gaśnie dopiero po puszczeniu S1 lub S2 (a nie po S3), wskazuje na inną logikę STOP niż opisana w treści.

Poprawne rozwiązywanie tego typu zadań: najpierw wyznacz przedziały czasu, gdzie S1=1 i S2=1 jednocześnie, a potem sprawdź, czy Y1 jest w tych przedziałach "1" oraz czy w chwili S3 następuje przejście Y1 na "0".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza, że stany wysokie S1 i S2 muszą nakładać się w czasie. Na diagramie szukasz przedziału, w którym oba sygnały mają wartość "1" jednocześnie. Dopiero wtedy warunek AND jest spełniony i wyjście może się załączyć.
Wyjście (Y1) powinno być "0", gdy aktywny jest tylko S1 albo tylko S2. "1" pojawia się dopiero w części wspólnej, gdy oba przebiegi są w stanie wysokim. Jeśli Y1 włącza się przy jednym przycisku, to jest to logika OR lub inna funkcja.
W treści jest warunek: "naciśnięcie S3 powoduje wyłączenie". To typowe zachowanie wejścia STOP/reset, które wymusza przejście wyjścia do "0". Na diagramie powinno być widoczne, że po pojawieniu się S3 wyjście Y1 gaśnie, nawet jeśli wcześniej było załączone.
Nie. Z opisu wynika, że samo naciśnięcie S3 wyłącza cewkę Y1. W praktyce oznacza to, że S3 działa niezależnie od warunku załączenia. Na diagramie szukasz momentu, w którym aktywacja S3 powoduje spadek Y1 do "0".
Typowe błędy to: mylenie AND z OR (Y1 załącza się przy jednym przycisku), nieuwzględnienie, że "jednocześnie" to nakładanie stanów w czasie, oraz pomijanie efektu S3 (diagram pokazuje brak wyłączenia lub wyłączenie po puszczeniu S1/S2 zamiast po S3).
1) Zaznacz przedziały, gdzie S1=1 i S2=1 jednocześnie. 2) Sprawdź, czy Y1=1 tylko w tych przedziałach (lub co najmniej od tego momentu, jeśli jest podtrzymanie). 3) Znajdź impuls/strefę S3=1 i upewnij się, że Y1 przechodzi wtedy na 0.
W samym opisie nie ma wprost informacji o podtrzymaniu, ale w praktyce bywa ono spotykane. Jeśli jest podtrzymanie, Y1 może pozostać "1" po zwolnieniu S1/S2, ale nadal musi zostać wyłączone przez S3. Diagram bez wyłączenia po S3 nie pasuje.
Najczęściej w układach bezpieczeństwa (np. dwuręczne uruchamianie), aby operator nie miał rąk w strefie zagrożenia. Dwa przyciski wymagają świadomego, równoczesnego działania. Elektrozawór bywa wtedy elementem wykonawczym uruchamiającym siłownik pneumatyczny.
Wyłączenie to przejście wyjścia Y1 z "1" na "0" w reakcji na określony warunek (tu: S3). Zanik sygnału wejściowego to tylko zmiana stanu S1/S2. W poprawnym diagramie spadek Y1 powinien czasowo korelować z aktywacją S3, a nie przypadkowo z puszczeniem S1/S2.
Ćwicz analizę w stałej procedurze: wyznacz warunek logiczny (np. AND, reset), potem sprawdzaj przebiegi odcinkami czasu. Pomaga rysowanie "okien" aktywności oraz zaznaczanie momentów zboczy. Warto też powtórzyć podstawowe funkcje logiczne i ich skutki na wyjściu.
info

Statystycznie 28% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Poprawny diagram musi pokazywać, że Y1 przechodzi w stan załączony dopiero wtedy, gdy stany wysokie S1 i S2 nakładają się w czasie (warunek AND)."

Materiały:

  • Podręcznik z podstaw automatyki i logiki dwustanowej (rozdział o bramkach logicznych i przebiegach czasowych)
  • Materiały dydaktyczne z programowania sterowników (sekcja o logice AND/RESET oraz analizie sygnałów w czasie)
  • Instrukcje/ćwiczenia laboratoryjne: interpretacja timing diagram i zależności wejście–wyjście dla układów sterowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego