KWALIFIKACJA PGF6 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 39.
Który element krajarki jednonożowej należy wyregulować, gdy krojone użytki nie zachowują kąta prostego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gdy użytki po cięciu nie trzymają kąta prostego, najczęściej oznacza to, że stos jest bazowany pod niewłaściwym kątem względem linii cięcia.
Za ustawienie formatu i prostopadłości względem odniesienia odpowiada belka wymiarowa (zderzak), dlatego to jej regulacja przywraca kąt prosty.

Pełne wyjaśnienie:

W krajarki jednonożowej o poprawności geometrycznej cięcia (czyli o tym, czy uzyskamy kąt prosty) nie decyduje wyłącznie to, że nóż jest ostry i schodzi pionowo. Kluczowe jest to, jak materiał jest ustalony i bazowany przed cięciem.

Belka wymiarowa (często nazywana też zderzakiem tylnym) wyznacza pozycję stosu: ustala wymiar i tworzy linię odniesienia, do której dociskany jest arkusz/stos. Jeśli belka wymiarowa nie jest ustawiona prawidłowo (np. jest minimalnie przekoszona względem linii cięcia), wtedy nawet przy idealnej pracy noża kolejne użytki będą wychodzić "w klin", a kąt prosty nie będzie zachowany.

Dlatego w opisanej sytuacji prawidłowym działaniem jest regulacja elementu, który ustala geometrię odkładania i bazowania materiału, czyli belki wymiarowej.

  • "Belkę nożową" wybiera się często intuicyjnie, bo kojarzy się bezpośrednio z cięciem. Jej regulacja dotyczy jednak przede wszystkim pracy zespołu tnącego, a nie ustawienia prostopadłości użytku względem bazowania.
  • "Stół krajarki" jest elementem nośnym i odniesieniem dla pracy, ale typowy błąd braku kąta prostego w użytkach wynika częściej z przekoszenia ustalania materiału niż z samego stołu. W praktyce kontrolę prostopadłości zaczyna się od zderzaka/belki wymiarowej.
  • "Listwa podnożowa" (element związany z pracą docisku/obsługą stosu) wpływa na stabilność i jakość cięcia w sensie docisku i prowadzenia, ale nie jest podstawowym nastawem odpowiadającym za kąt prosty użytku.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli problem dotyczy geometrii (kąt, równoległość, prostopadłość), szukaj w pierwszej kolejności elementu bazującego format (zderzaka/belki wymiarowej), a dopiero później elementów samego zespołu tnącego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Belka wymiarowa (często nazywana zderzakiem) to element ustalający położenie arkusza lub stosu przed cięciem. Wyznacza format, do którego dosuwa się materiał. Jej ustawienie wpływa na to, czy cięcie wyjdzie prostopadle i powtarzalnie.
Najczęściej przyczyną jest przekoszenie bazowania materiału: stos nie opiera się równo o element odniesienia albo zderzak (belka wymiarowa) jest ustawiony pod niewłaściwym kątem względem linii cięcia. Wtedy błąd powtarza się na kolejnych użytkach.
Typowy objaw to powtarzalny "uciekający" kąt: jedna krawędź użytku jest prosta, ale narożniki nie tworzą kąta 90° mimo poprawnego docisku i braku strzępienia. Jeśli błąd jest stały na całym nakładzie, podejrzenie pada na belkę wymiarową.
Tępy nóż częściej powoduje pogorszenie jakości krawędzi (zadzior, strzępienie, miażdżenie) niż systematyczny błąd kąta prostego. Brak prostopadłości zwykle wynika z ustawienia i bazowania materiału, czyli z pozycji zderzaka względem linii cięcia.
Na dokładność formatową wpływają przede wszystkim: poprawne ustawienie belki wymiarowej (zderzaka), stabilny docisk stosu oraz prawidłowe bazowanie materiału. Ważny jest też stan stołu i prowadnic, ale w typowej diagnozie zaczyna się od zderzaka.
Regulacja może być potrzebna po wymianie lub demontażu elementów, po kolizji (np. uderzeniu stosu o zderzak), po zauważeniu stałego odchylenia kąta lub gdy format nie jest powtarzalny. Po serwisie warto wykonać cięcia próbne i kontrolę kąta.
W praktyce stosuje się kontrolę kątownikiem lub sprawdza zgodność przekątnych przy prostokątnym użytku. Ważne, aby sprawdzać kilka sztuk z różnych miejsc stosu. Dzięki temu odróżnisz błąd ustawienia (powtarzalny) od błędu ułożenia pojedynczego arkusza.
Częste błędy to: bazowanie stosu "na oko" bez kontroli kąta, dosuwanie materiału nierówno (z luzem), brak cięć próbnych oraz regulacje kilku elementów naraz bez ustalenia przyczyny. To utrudnia diagnozę i może zwiększyć odrzut.
Zwykle nie jest to pierwszy krok. Stół jest elementem bazowym konstrukcji, a typowy błąd kąta prostego wynika z przekoszenia odniesienia, czyli zderzaka/belki wymiarowej. Regulację stołu rozważa się dopiero przy podejrzeniu uszkodzeń lub większych rozregulowań.
Ucz się funkcji elementów: co ustala format, co dociska, co tnie i co odpowiada za bezpieczeństwo. Ćwicz diagnozę po objawach (np. brak kąta, złe wymiary, zadzior). Pomaga też znajomość terminów używanych w pracowni i w dokumentacji maszyny.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe BHP i eksploatacyjne dla krajarki jednonożowej używanej w pracowni
  • Materiały dydaktyczne z introligatorstwa: cięcie, formaty, bazowanie stosu
  • Ćwiczenia praktyczne: kontrola kąta prostego (np. przykładanie kątownika) oraz próby regulacji zderzaka

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego