KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 27.
Który element na schemacie został oznaczony cyfrą 1?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla mechatroników, kwalifikacja E3.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Transformator na schemacie rozpoznaje się po symbolu dwóch uzwojeń (cewek) umieszczonych naprzeciw siebie. Dodatkowo zapis 230/24 oznacza napięcia uzwojenia pierwotnego i wtórnego, czyli typowe obniżenie z 230 V AC do 24 V AC przed dalszym prostowaniem w układzie zasilania.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna jest odpowiedź "Transformator.", ponieważ element oznaczony cyfrą 1 ma na schemacie symbol złożony z dwóch uzwojeń ustawionych naprzeciw siebie. Taki zapis graficzny jest charakterystyczny dla transformatora (co najmniej dwa uzwojenia na wspólnym rdzeniu), a nie dla elementów jednouzwojeniowych.

Dodatkowym potwierdzeniem jest opis "230/24". W praktyce automatyki i mechatroniki oznacza on napięcie po stronie pierwotnej i wtórnej, np. transformację z 230 V AC do 24 V AC. Transformator w takich układach bywa umieszczony na wejściu toru zasilania: najpierw dopasowuje poziom napięcia oraz zapewnia separację galwaniczną, a dopiero potem napięcie może zostać wyprostowane (np. w mostku diodowym lub tyrystorowym).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Dławik." to element indukcyjny z jednym uzwojeniem, stosowany m.in. do ograniczania zmian prądu lub wygładzania tętnień. Na schemacie dławik nie jest przedstawiany jako dwa odrębne uzwojenia po przeciwnych stronach rdzenia.
  • "Cewka sterująca." (np. cewka przekaźnika/stycznika) również jest zasadniczo pojedynczym uzwojeniem. W dodatku zwykle występuje wraz z symbolem elementu wykonawczego (styków), a nie jako transformacja 230/24.
  • "Przekładnik napięciowy." jest transformatorem pomiarowym, ale jego zastosowanie jest pomiarowe (dla aparatury pomiarowej/ochronnej), a nie jako typowy transformator zasilający obwody sterowania. W kontekście układu zasilania napędu (transformator → prostowanie → obciążenie) właściwą identyfikacją jest transformator zasilający.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz zapis typu U1/U2 (np. 230/24) obok symbolu dwóch uzwojeń, najczęściej chodzi o transformator, a nie o dławik ani prostownik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis 230/24 oznacza zwykle napięcia znamionowe uzwojeń: 230 V po stronie pierwotnej i 24 V po stronie wtórnej (najczęściej AC). To typowy transformator obniżający napięcie dla obwodów sterowania w automatyce i mechatronice.
Transformator przedstawia się jako dwa uzwojenia (dwie cewki) ustawione naprzeciw siebie, często z zaznaczonym rdzeniem. Jeśli obok są wartości typu 230/24, dodatkowo wskazuje to na transformację napięcia między uzwojeniami.
Transformator zmienia wartość napięcia przemiennego na inną wartość napięcia przemiennego (np. 230 V AC na 24 V AC). Prostownik natomiast zamienia AC na DC (napięcie stałe), zwykle przy użyciu mostka diodowego lub tyrystorowego.
W szafach sterowniczych transformator służy do obniżenia napięcia (np. do 24 V dla cewek i elektroniki) oraz często do separacji galwanicznej od sieci. Dzięki temu obwody sterowania są bezpieczniejsze i lepiej dopasowane do aparatury.
Dławik to element z jednym uzwojeniem, używany do ograniczania zmian prądu i filtrowania tętnień. Transformator ma co najmniej dwa uzwojenia (pierwotne i wtórne), co na symbolu widać jako dwie cewki po przeciwnych stronach.
Tak, przekładnik napięciowy jest odmianą transformatora, ale pomiarową (dla aparatury pomiarowej i zabezpieczeń). W zadaniach o zasilaniu i sterowaniu napędów częściej chodzi o transformator zasilający, który dostarcza energię do dalszych stopni układu.
Najczęściej transformator znajduje się na wejściu toru zasilania, przed układem prostowania. Najpierw dopasowuje poziom napięcia (np. do 24 V lub innej wartości), a dopiero później napięcie jest prostowane w mostku diodowym lub tyrystorowym.
Typowe pomyłki to: mylenie transformatora z dławikiem (bo oba mają cewki), ignorowanie faktu, że transformator ma dwa uzwojenia, oraz mylenie etapów: "transformacja" vs "prostowanie". Pomaga szukanie oznaczeń typu 230/24.
Zwykle nie w taki sposób. Cewka sterująca ma jedno napięcie zasilania (np. 24 V AC/DC) i jest elementem wykonawczym przekaźnika lub stycznika. Zapis 230/24 jest typowy dla elementu, który zmienia napięcie między stroną pierwotną i wtórną, czyli transformatora.
Ćwicz rozpoznawanie symboli (transformator, dławik, prostownik, silnik), analizuj kolejność bloków w torze energii (AC → transformacja → prostowanie → obciążenie) i zwracaj uwagę na opisy napięć. Dobre są krótkie serie zadań "co to za element?".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Transformator na schemacie rozpoznaje się po symbolu dwóch uzwojeń (cewek) umieszczonych naprzeciw siebie."

Źródła:

  • IEC 60617 / IEC 60617 Database (Graphical symbols for diagrams) – transformer symbol overview: https://60617.iec.ch/ (dostęp 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl), "Transformator" – opis działania i zastosowań: https://pl.wikipedia.org/wiki/Transformator (dostęp 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl), "Prostownik" – różnica między prostowaniem a transformacją napięcia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Prostownik (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Baza symboli graficznych IEC 60617 (symbole na schematach)
  • Podręczniki/zeszyty z elektrotechniki: transformatory i podstawy czytania schematów
  • Dokumentacje techniczne (schematy) zasilaczy i układów napędów DC z mostkami diodowymi/tyrystorowymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego