KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 6.
Który element nie jest częścią sprzęgła ciernego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęgło cierne tworzą elementy przenoszące i rozłączające moment, np. docisk ze sprężyną dociskową oraz łożysko wyciskowe. "Wał napędowy silnika" nie jest częścią sprzęgła – należy do układu przeniesienia napędu i przekazuje moment poza zespołem sprzęgła.

Pełne wyjaśnienie:

Sprzęgło cierne w samochodzie służy do czasowego rozłączania i płynnego łączenia silnika ze skrzynią biegów, aby umożliwić ruszanie i zmianę przełożeń. Z tego powodu w skład zespołu sprzęgła wchodzą elementy odpowiedzialne za docisk tarczy, sterowanie wysprzęglaniem oraz przeniesienie momentu na zasadzie tarcia.

Odpowiedź "Wał napędowy silnika" jest poprawna, ponieważ wał (w ujęciu ogólnym element wałowy układu napędowego) nie stanowi części sprzęgła ciernego. Jest to element układu przeniesienia napędu, którego zadaniem jest przekazywanie momentu obrotowego dalej w układzie, a nie realizacja funkcji rozłączania/załączania tarciem.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą typowych elementów współpracujących ze sprzęgłem ciernym:

  • "Sprężyna dociskowa" jest związana z dociskiem i zapewnia odpowiednią siłę docisku, aby tarcza sprzęgła mogła przenosić moment bez poślizgu.
  • "Łożysko wyciskowe" (oporowe) umożliwia przeniesienie siły z układu sterowania na elementy wysprzęglające przy jednoczesnym ruchu obrotowym części sprzęgła.
  • "Sprężyna centralna" (w praktyce spotykana jako element sprężysty w rozwiązaniach docisku lub tłumika drgań w tarczy – zależnie od konstrukcji) nadal odnosi się do elementów sprężystych występujących w obrębie zespołu sprzęgła.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli opcja dotyczy elementu "wałowego", często należy on do ogólnego układu napędowego, a nie do mechanizmu sprzęgła; w sprzęgle szukaj elementów tarcia, docisku oraz wysprzęglania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprzęgło cierne to zespół, który łączy i rozłącza silnik ze skrzynią biegów poprzez tarcie. Pozwala ruszyć bez szarpnięć i zmieniać biegi, chwilowo przerywając przenoszenie momentu obrotowego.
Typowo spotkasz tarczę sprzęgła, docisk (pokrywę z mechanizmem sprężynującym), elementy wysprzęglające oraz łożysko wyciskowe. Dokładny skład zależy od konstrukcji, ale zawsze są to części związane z tarciem i dociskiem.
Łożysko wyciskowe przenosi siłę z układu sterowania na mechanizm wysprzęglający, a jednocześnie może obracać się wraz z częścią sprzęgła. Dzięki temu nacisk jest możliwy bez zatarcia i nadmiernego oporu.
Jeśli element nie uczestniczy w docisku tarczy, tarciu lub wysprzęglaniu, zwykle nie jest częścią sprzęgła. Części służące tylko do przekazywania napędu dalej (np. wały) należą raczej do układu przeniesienia napędu.
Nie. Wał napędowy (lub inne elementy wałowe) przekazuje moment obrotowy w układzie napędowym, ale nie realizuje funkcji rozłączania i załączania tarciem. Sprzęgło to osobny zespół z tarczą, dociskiem i elementami sterowania.
Sprężyna dociskowa wytwarza siłę, która dociska tarczę sprzęgła do powierzchni ciernych. Dzięki temu moment obrotowy jest przenoszony bez poślizgu. Osłabienie sprężyny może powodować ślizganie sprzęgła.
Zużycie przyspiesza, gdy kierowca długo trzyma wciśnięty pedał sprzęgła (np. na światłach), bo łożysko pracuje pod obciążeniem. Objawem bywa hałas podczas wciskania sprzęgła lub szorstka praca mechanizmu.
Typowe objawy to ślizganie (wzrost obrotów bez przyrostu prędkości), trudności z ruszaniem, zapach spalenizny, drgania przy ruszaniu oraz problemy z płynną zmianą biegów. Diagnostyka musi odróżnić je od usterek napędu.
Często działa skrót myślowy: wszystko "pomiędzy silnikiem a skrzynią" jest traktowane jako sprzęgło. Pomaga zapamiętać, że sprzęgło odpowiada za tarcie i docisk, a wały i przeguby odpowiadają głównie za transport momentu dalej.
Ucz się na schematach: wypisz elementy sprzęgła (tarcza, docisk, łożysko, mechanizm wysprzęglający) i ich funkcje. Potem porównaj z elementami układu przeniesienia napędu (wały, przeguby, półosie), aby nie mieszać podzespołów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sprzęgło cierne tworzą elementy przenoszące i rozłączające moment, np. docisk ze sprężyną dociskową oraz łożysko wyciskowe.

Źródła:

  • Robert Bosch GmbH, "Bosch Automotive Handbook", 10th Edition, 2018, rozdział dotyczący układu przeniesienia napędu / clutches
  • Schaeffler REPXPERT, materiały szkoleniowe: "Clutch" / "Sprzęgła" (opis budowy i funkcji elementów sprzęgła) – dokumentacja szkoleniowa producenta
  • Encyklopedia PWN (hasła ogólne z mechaniki/pojazdów: sprzęgło, przeniesienie napędu) – wyszukiwarka haseł PWN (dostęp online)

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z budowy pojazdów – dział: układ przeniesienia napędu
  • Materiały szkoleniowe producentów sprzęgieł (budowa, funkcje elementów, typowe usterki)
  • Katalogi i schematy montażowe zestawów sprzęgła (tarcza, docisk, łożysko/oprawa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego