KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 20.
Który element przedstawiono na ilustracji?
Ilustracja przedstawia oprawkę źródła światła, co jest zgodne z poprawną odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oprawka źródła światła ma rozpoznawalną budowę: izolacyjny (często ceramiczny) korpus, metalową gwintowaną tuleję typu Edisona oraz centralny styk na dnie. Wkładka topikowa i wkładka kalibrowa należą do elementów bezpieczników, a gniazdo zapłonnika ma konstrukcję wtykową, nie gwint.

Pełne wyjaśnienie:

Na ilustracji widać element osprzętu oświetleniowego: biały, izolacyjny korpus (typowo ceramika/porcelana lub tworzywo termoodporne) oraz metalową, gwintowaną tuleję wewnątrz. Dodatkowo na dnie oprawki występuje centralny styk, charakterystyczny dla oprawek z gwintem Edisona (oznaczenia typu E14, E27). Taki układ zapewnia jednocześnie mechaniczne zamocowanie trzonka źródła światła i doprowadzenie zasilania do jego styków.

Dlaczego odpowiedź "Oprawkę źródła światła." jest poprawna? Ponieważ zestaw cech (gwint Edisona + centralny styk + izolacyjny korpus) jednoznacznie identyfikuje oprawkę. Oprawka jest "gniazdem" dla źródła światła i stanowi część oprawy oświetleniowej, a nie samo źródło światła.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Wkładkę topikową bezpiecznika." – wkładka topikowa to element zabezpieczenia z topliwym przewodnikiem; jej kształt i funkcja dotyczą przerywania obwodu przy przeciążeniu/zwarciu. Nie ma budowy typowej dla oprawki (brak gwintu Edisona i styku centralnego do trzonka lampy).
  • "Gniazdo zapłonnika." – gniazda zapłonnika (stosowane np. w układach świetlówek) mają złącza/wypusty do wtykania elementu, a nie gwint Edisona. Konstrukcja jest inna i nie służy do wkręcania źródła światła.
  • "Wkładkę kalibrową." – wkładka kalibrowa to mały element stosowany w gniazdach bezpiecznikowych (zapobiega zastosowaniu niewłaściwej wkładki). Jest niewielkim pierścieniem/elementem dopasowującym, a nie pełnowymiarową oprawką oświetleniową.

W praktyce elektryk powinien umieć rozpoznać oprawkę, aby dobrać właściwy typ do lampy i warunków pracy oraz ocenić jej stan (ślady przegrzania, poluzowane zaciski, wypalone styki). Błędne rozpoznanie osprzętu może prowadzić do niewłaściwego doboru części i ryzyka awarii lub przegrzewania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oprawka to element osprzętu oświetleniowego, który mechanicznie mocuje źródło światła (np. żarówkę) oraz zapewnia styk elektryczny do zasilania. Występuje w wielu wykonaniach, m.in. gwintowych (E14, E27) i wtykowych (np. GU10).
Szukaj metalowej gwintowanej tulei (wewnątrz oprawki) oraz centralnego styku na dnie. Korpus jest zwykle izolacyjny (ceramika/porcelana lub tworzywo). To odróżnia ją od elementów bezpiecznikowych i gniazd wtykowych.
Najczęściej spotyka się oprawki gwintowe w systemie Edisona (np. E27, E14) oraz oprawki wtykowe (np. GU10, G9). Dobór zależy od rodzaju źródła światła, mocy oraz warunków pracy (temperatura, obudowa oprawy).
Oba elementy mogą kojarzyć się z częścią "wkręcaną" i mieć kształt cylindryczny, co sprzyja błędowi podobieństwa. Oprawka ma jednak gwint Edisona i styk centralny do lampy, a wkładka topikowa jest elementem zabezpieczenia i ma inną funkcję oraz konstrukcję.
Wkładka kalibrowa to mały element stosowany w gniazdach bezpiecznikowych, który ogranicza możliwość użycia wkładki topikowej o niewłaściwym prądzie znamionowym. Nie jest elementem oświetleniowym i nie ma budowy oprawki (brak tulei gwintowanej dla trzonka lampy).
Gniazdo zapłonnika służy do montażu zapłonnika w układach świetlówek i ma zwykle konstrukcję wtykową (dopasowaną do pinów zapłonnika). Oprawka gwintowa ma natomiast wewnętrzny gwint i styk centralny, bo przyjmuje trzonek źródła światła.
Typowa oprawka gwintowa ma: korpus izolacyjny (np. ceramika), metalową tuleję gwintowaną (styk boczny) oraz styk centralny na dnie. Dodatkowo może mieć zaciski śrubowe do przewodów i element mocujący do oprawy.
Oprawki ceramiczne wybiera się tam, gdzie występuje wyższa temperatura pracy (np. przy niektórych źródłach światła lub ograniczonej wentylacji oprawy). Ceramika lepiej znosi ciepło niż wiele tworzyw, co zmniejsza ryzyko deformacji i pogorszenia izolacji.
Częste błędy to: pomylenie oprawki z samą żarówką (źródłem światła), poluzowane zaciski przewodów, brak właściwego mocowania mechanicznego oraz niedobór typu oprawki do warunków cieplnych. Skutkiem mogą być przegrzania, iskrzenie i uszkodzenia izolacji.
Ucz się po cechach konstrukcyjnych: gwint (Edison) vs piny (wtykowe), obecność styku centralnego, materiał korpusu oraz sposób mocowania. Dobrą metodą jest porównywanie zdjęć oprawek z elementami bezpiecznikowymi (wkładka topikowa, wkładka kalibrowa), aby utrwalić różnice.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Oprawka źródła światła ma rozpoznawalną budowę: izolacyjny (często ceramiczny) korpus, metalową gwintowaną tuleję typu Edisona oraz centralny styk na dnie."

Źródła:

  • EN 60238, Lamp holders (wymagania i typy oprawek, m.in. dla gwintu Edisona) – odniesienie do standardu wskazanego w kontekście zadania
  • IEC 60061, Lamp caps and holders together with gauges for the control of interchangeability and safety – standard dotyczący typów trzonków i oprawek
  • IEC Electropedia (IEV) – hasła dot. trzonków/oprawek (np. Edison screw), https://www.electropedia.org/ (dostęp 2026-02-28)

Materiały:

  • Katalogi producentów osprzętu oświetleniowego (oprawki E27/E14/GU10) z rysunkami i zdjęciami
  • Normy i opracowania dotyczące trzonków i oprawek (np. EN 60238, IEC 60061) – do rozpoznawania typów
  • Podręczniki z podstaw instalacji elektrycznych w zakresie osprzętu oświetleniowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego