KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2017 (test 2)

PYTANIE NR 3.
Który element stosowany w instalacjach mieszkaniowych przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia przekaźnik bistabilny oznaczony jako BIS-403, stosowany w instalacjach elektrycznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekaźnik bistabilny (często stosowany jako przekaźnik impulsowy) zmienia stan po podaniu impulsu i utrzymuje go bez ciągłego zasilania cewki. Regulator oświetlenia i temperatury służą do regulacji (zmiany poziomu), a przekaźnik priorytetowy realizuje logikę pierwszeństwa, nie typowe przełączanie stanu.

Pełne wyjaśnienie:

W instalacjach mieszkaniowych przekaźnik bistabilny (często spotykany jako przekaźnik impulsowy) służy do przełączania obwodu pomiędzy dwoma stabilnymi stanami: załączony/wyłączony. Kluczową cechą jest to, że po krótkim sygnale sterującym (impulsie) urządzenie zmienia stan i utrzymuje go bez konieczności stałego podtrzymania zasilania cewki. Dzięki temu jest użyteczne m.in. do sterowania oświetleniem z wielu miejsc przy użyciu przycisków chwilowych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Regulator oświetlenia (ściemniacz) służy do płynnej lub stopniowej regulacji jasności, a nie do dwustanowego przełączania z podtrzymaniem stanu przez mechanizm bistabilny.
  • Regulator temperatury (termostat) jest elementem automatyki odpowiedzialnym za utrzymanie temperatury w zadanym zakresie, zwykle poprzez sterowanie źródłem ciepła/odbiornikiem; jego funkcja jest związana z pomiarami i nastawą, a nie z bistabilnym przełączaniem obwodu po impulsie.
  • Przekaźnik priorytetowy realizuje funkcje pierwszeństwa/priorytetu (np. wybór jednego obwodu lub odbiornika jako nadrzędnego). To inny cel niż typowe sterowanie impulsowe "włącz/wyłącz" charakterystyczne dla przekaźnika bistabilnego.

Na egzaminie warto rozróżniać: urządzenia łączeniowe (przekaźniki/styczniki – praca 0/1) oraz urządzenia regulacyjne (regulatory – zmiana wielkości fizycznej, np. jasności lub temperatury). To pozwala szybciej odsiać odpowiedzi o innej funkcji niż element pokazany na rysunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekaźnik bistabilny to element łączeniowy, który po podaniu krótkiego impulsu zmienia stan (załącz/wyłącz) i utrzymuje go bez stałego zasilania cewki. Stosuje się go np. do sterowania oświetleniem z wielu miejsc przy użyciu przycisków chwilowych.
Działa tak, że każdy impuls z przycisku powoduje przełączenie stanu wyjścia: raz włącza obwód, kolejnym impulsem wyłącza. Dzięki temu kilka przycisków może sterować jednym punktem świetlnym bez układów schodowych/krzyżowych o wielu przewodach.
Ściemniacz (regulator oświetlenia) zmienia poziom jasności, czyli realizuje regulację. Przekaźnik bistabilny działa dwustanowo (0/1): tylko załącza lub rozłącza obwód. To inna funkcja i inne typowe zastosowania w instalacji.
Regulator temperatury (np. termostat) steruje pracą urządzenia grzewczego lub odbiornika tak, aby utrzymać zadaną temperaturę. Spotyka się go w ogrzewaniu pomieszczeń, zasobnikach c.w.u. oraz w automatyce kotłów, także w instalacjach z urządzeniami gazowymi.
Element regulacyjny zwykle wiąże się z nastawą lub pomiarem (np. temperatura, jasność) i nie jest typowym łącznikiem mocy. Przekaźnik jest elementem łączeniowym: ma styki (NO/NC) i służy do załączania/rozłączania obwodów na podstawie sygnału sterującego.
Może się pojawić, ale rzadziej niż przekaźniki bistabilne. Przekaźnik priorytetowy służy do nadawania pierwszeństwa wybranemu obwodowi/odbiornikowi (logika sterowania), a nie do prostego przełączania światła. W domu spotyka się go częściej w rozbudowanej automatyce.
Najczęściej: sterowanie oświetleniem z wielu punktów (korytarze, klatki schodowe), realizacja centralnego wyłączania wybranych obwodów oraz proste funkcje sterowania, gdzie potrzebny jest stan podtrzymany bez ciągłego poboru energii przez cewkę.
Podtrzymanie stanu oznacza, że po przełączeniu nie trzeba stale zasilać cewki, aby styki pozostały w danej pozycji. To zmniejsza zużycie energii i nagrzewanie aparatu oraz pozwala sterować obwodami krótkimi sygnałami z przycisków.
Typowe pomyłki to wybór odpowiedzi "na skojarzenie" (np. termostat, bo kojarzy się z domem) oraz mylenie regulacji z przełączaniem. Warto szukać cech typu styki przekaźnika i rozróżniać elementy pomiarowo-nastawcze od łączeniowych.
Ćwicz rozpoznawanie symboli i wyglądu aparatury modułowej: przekaźniki, styczniki, termostaty, regulatory. Pomaga praca z kartami katalogowymi producentów i schematami ideowymi. Ucz się też funkcji: 0/1 (łączenie) vs regulacja wielkości (np. temperatura).
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Przekaźnik bistabilny (często stosowany jako przekaźnik impulsowy) zmienia stan po podaniu impulsu i utrzymuje go bez ciągłego zasilania cewki."

Źródła:

  • Wikipedia: "Przekaźnik" (opis działania przekaźników i zastosowań) https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeka%C5%BAnik - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia: "Ściemniacz" (funkcja regulatora oświetlenia) https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Ac iemniacz - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia: "Termostat" (funkcja regulatora temperatury) https://pl.wikipedia.org/wiki/Termostat - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Katalogi i instrukcje producentów aparatury modułowej (przekaźniki impulsowe/bistabilne)
  • Podstawy elektrotechniki i automatyki budynkowej (schematy ideowe, symbole)
  • Materiały szkoleniowe dotyczące sterowania oświetleniem (układy schodowe/krzyżowe vs sterowanie przekaźnikiem impulsowym)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego