Automat zmierzchowy (często nazywany też wyłącznikiem zmierzchowym) to element sterowania oświetleniem, który reaguje na natężenie światła. Jego zadaniem jest automatyczne włączanie obwodu oświetleniowego, gdy robi się ciemno, oraz wyłączanie, gdy pojawia się odpowiednia ilość światła dziennego. W praktyce stosuje się go m.in. do oświetlenia zewnętrznego (elewacje, parkingi, tablice informacyjne), aby ograniczyć konieczność ręcznego sterowania i poprawić efektywność energetyczną.
Odpowiedź "Automat zmierzchowy" jest poprawna, ponieważ taki aparat stanowi typowy element automatyki instalacyjnej, który przełącza obciążenie na podstawie sygnału z czujnika światła (fotoczujnika). Kluczową cechą funkcjonalną jest więc kryterium działania: jasno/ciemno, a nie obecność człowieka ani potrzeba regulacji poziomu świecenia.
- "Przekaźnik bistabilny" jest nieprawidłowy, bo przekaźnik bistabilny zmienia stan po podaniu impulsu sterującego i utrzymuje go bez stałego zasilania cewki. Nie ma wbudowanej funkcji oceny natężenia oświetlenia i sam z siebie nie "wie", kiedy jest zmierzch.
- "Czujnik ruchu" jest nieprawidłowy, ponieważ załączanie odbywa się w nim na podstawie detekcji ruchu (obecności), zwykle z czasowym podtrzymaniem. Może działać także w pewnych warunkach oświetleniowych (np. tylko w nocy), ale kryterium podstawowe to ruch, nie sam zmierzch.
- "Ściemniacz oświetlenia" jest nieprawidłowy, bo służy do regulacji jasności (zmiany mocy/poziomu świecenia), a nie do automatycznego włączania i wyłączania w zależności od zmierzchu.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się elementy "do oświetlenia", zawsze rozdzielaj je według bodźca sterującego: ruch (czujnik ruchu), światło (automat zmierzchowy), regulacja jasności (ściemniacz) oraz przełączanie stanów na sygnał/impuls (przekaźniki, w tym bistabilne).
