KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 9.
Który element transformatora energetycznego przedstawionego na rysunku wskazano strzałką?
Ilustracja przedstawia transformator energetyczny, który jest kluczowym elementem w dziedzinie elektryki, szczególnie w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Konserwator oleju to poziomy, cylindryczny zbiornik umieszczany ponad kadzią transformatora olejowego, służący do kompensacji zmian objętości oleju przy zmianach temperatury. Strzałka na rysunku wskazuje właśnie taki zbiornik na najwyższym punkcie konstrukcji; pozostałe elementy mają inną formę i lokalizację.

Pełne wyjaśnienie:

W transformatorze energetycznym olejowym olej izolacyjny podczas pracy nagrzewa się i zwiększa swoją objętość. Aby nie doprowadzić do nadmiernego wzrostu ciśnienia w kadzi oraz umożliwić bezpieczne "przyjęcie" nadmiaru oleju, stosuje się konserwator oleju (zbiornik wyrównawczy). Konstrukcyjnie jest to zazwyczaj poziomy, cylindryczny zbiornik zamontowany powyżej kadzi głównej i połączony z nią przewodem/rurociągiem.

Na ilustracji strzałka wskazuje właśnie taki element: cylindryczny zbiornik osadzony na wspornikach na górze transformatora. To odpowiada opisowi i funkcji konserwatora oleju.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Chłodnica wodna jest wymiennikiem ciepła o innej budowie (zwykle zestaw przewodów/rurociągów i komór) i nie jest pojedynczym zbiornikiem wyrównawczym na szczycie. Na rysunku widać raczej klasyczne radiatory/żeberka chłodzące na bokach kadzi, a nie układ chłodzenia wodnego.
  • Przekaźnik gazowo-przepływowy (Buchholza) montuje się typowo na rurze łączącej kadź z konserwatorem. Jest to element zabezpieczeniowy/czujnikowy, a nie duży zbiornik. Jego gabaryty są znacznie mniejsze, a miejsce montażu jest pośrednie, nie "na samej górze".
  • Przełącznik odczepów uzwojenia (regulacja napięcia) znajduje się zwykle wewnątrz kadzi lub w oddzielnej komorze bocznej; nie ma postaci poziomego zbiornika na szczycie. To element mechaniczno-elektryczny związany z uzwojeniami, a nie z wyrównaniem objętości oleju.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na rysunku transformatora olejowego widzisz poziomy cylinder ponad kadzią, najpierw rozważ konserwator oleju. Gdy widzisz mały element na rurze między kadzią a konserwatorem, rozważ przekaźnik Buchholza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Konserwator oleju to zbiornik wyrównawczy w transformatorze olejowym. Jego zadaniem jest przejmowanie nadmiaru oleju, gdy ten rozszerza się pod wpływem temperatury, oraz oddawanie oleju do kadzi przy stygnięciu. Zwykle ma postać poziomego cylindrycznego zbiornika na górze transformatora.
Montaż powyżej kadzi ułatwia grawitacyjny przepływ oleju między kadzią a konserwatorem oraz zapewnia miejsce na "bufor" objętości oleju. Dzięki temu zmiany objętości nie powodują niebezpiecznych wzrostów ciśnienia w kadzi i ograniczają dostęp wilgoci do oleju.
Konserwator oleju jest dużym zbiornikiem wyrównawczym. Przekaźnik Buchholza to niewielkie zabezpieczenie montowane na rurze łączącej kadź z konserwatorem; reaguje na powstawanie gazów i gwałtowny przepływ oleju przy uszkodzeniach. Różnią się więc funkcją, wielkością i typowym miejscem montażu.
Przekaźnik gazowo-przepływowy (Buchholza) montuje się zwykle na rurze prowadzącej z kadzi transformatora do konserwatora oleju. Jest to miejsce, w którym przepływa olej przy zmianach objętości oraz gdzie mogą gromadzić się gazy powstające w wyniku zwarć lub przegrzania.
Najczęściej rozpoznasz go jako poziomy, cylindryczny zbiornik umieszczony najwyżej na transformatorze, ponad pokrywą kadzi. Nie przypomina żeberkowanych radiatorów chłodzących na bokach. W wielu konstrukcjach widać też króciec/wlew oraz połączenie rurą z kadzią główną.
Nie. Cylindryczny element na szczycie transformatora olejowego bardzo często jest konserwatorem oleju, czyli zbiornikiem wyrównawczym. Chłodnice mają zwykle postać radiatorów (żeber/lamel) na bokach kadzi lub wymienników o innej, bardziej "rurowej" konstrukcji, a nie pojedynczego zbiornika na górze.
Olej w transformatorze pełni funkcję izolacyjną i chłodzącą. Izoluje elektrycznie uzwojenia i elementy pod napięciem, a jednocześnie odbiera ciepło powstające w uzwojeniach i rdzeniu. Zmiany temperatury powodują zmianę objętości oleju, dlatego stosuje się konserwator i układ kompensacji.
Przełącznik odczepów (do regulacji napięcia) znajduje się zwykle wewnątrz kadzi transformatora lub w oddzielnej komorze z boku. Jest związany bezpośrednio z uzwojeniami i mechanizmem przełączania. Nie jest to element wyglądający jak duży zbiornik na górze transformatora.
Najczęstsze pomyłki to mylenie konserwatora oleju z przekaźnikiem Buchholza (zbiornik vs. czujnik na rurze) oraz uznawanie każdego elementu "olejowego" za chłodnicę. Błąd wynika też z pomijania lokalizacji: konserwator jest na górze, Buchholz na łączniku, a chłodnice zwykle na bokach.
Ucz się przez skojarzenie kształt + miejsce montażu + funkcja. Dla transformatora olejowego zapamiętaj: konserwator = poziomy cylinder na górze; Buchholz = mały element na rurze; chłodzenie = radiatory na bokach; odczepy = mechanizm w kadzi/komorze. Ćwicz na zdjęciach i przekrojach.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Konserwator oleju to poziomy, cylindryczny zbiornik umieszczany ponad kadzią transformatora olejowego, służący do kompensacji zmian objętości oleju przy zmianach temperatury."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Transformator" – sekcja o budowie i osprzęcie transformatora olejowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Transformator (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Conservator (transformer)" – opis funkcji i umiejscowienia konserwatora, https://en.wikipedia.org/wiki/Conservator_(transformer) (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Buchholz relay" – opis miejsca montażu na rurze między kadzią a konserwatorem, https://en.wikipedia.org/wiki/Buchholz_relay (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z elektroenergetyki: budowa i eksploatacja transformatorów mocy
  • Karty katalogowe/albumy osprzętu transformatorowego (konserwatory, przekaźniki gazowe, chłodnice)
  • Normy dotyczące transformatorów mocy (seria PN-EN/IEC 60076) jako źródło terminologii i podziału konstrukcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego