KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 15.
Który element został przedstawiony na rysunku?
Ilustracja przedstawia siłownik jednostronnego działania, co jest zgodne z poprawną odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Siłownik jednostronnego działania" rozpoznaje się po tym, że ciśnienie robocze działa tylko na jedną stronę tłoka, a powrót realizuje inny czynnik (najczęściej sprężyna lub obciążenie). Zawory (zwrotny, rozdzielający) mają inną symbolikę i nie przedstawiają elementu wykonawczego z tłokiem/tłoczyskiem.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie elementu na rysunku polega na odróżnieniu elementu wykonawczego (siłownika) od elementów sterujących/przepływowych (zaworów). "Siłownik jednostronnego działania" to taki siłownik, w którym energia sprężonego powietrza (lub cieczy) wykonuje pracę tylko w jednym kierunku. Drugi kierunek ruchu tłoczyska jest realizowany bez zasilania drugiej komory: najczęściej przez sprężynę powrotną albo przez obciążenie zewnętrzne (grawitację, docisk mechaniczny).

Dlatego na schematach/symbolach charakterystyczne jest, że widać tylko jedno przyłącze zasilające (jedną stronę roboczą), a po stronie powrotu może pojawić się oznaczenie sprężyny lub brak drugiego zasilania. W przeciwieństwie do tego "siłownik dwustronnego działania" ma dwie komory robocze i jest zasilany naprzemiennie z obu stron, co zwykle odpowiada dwóm przyłączom i brakowi sprężyny jako elementu powrotu.

Odpowiedź "zawór zwrotny" jest niepoprawna, bo zawór zwrotny jest elementem jednokierunkowego przepływu (blokuje przepływ w jednym kierunku), a jego symbol/rysunek nie przedstawia cylindra z tłokiem i tłoczyskiem. Z kolei "zawór rozdzielający z kulką" również dotyczy sterowania przepływem i przełączania dróg przepływu; nawet jeśli w konstrukcji występuje kulka, to nadal nie jest to element wykonawczy realizujący ruch posuwisty jak siłownik.

Na egzaminie warto stosować prostą strategię: najpierw ustalić, czy rysunek pokazuje ruch mechaniczny (siłownik/silnik), czy przepływ/sterowanie (zawór). Dopiero potem rozróżniać typ siłownika (jedno- lub dwustronny) na podstawie liczby przyłączy i informacji o powrocie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Siłownik jednostronnego działania to siłownik, w którym medium robocze (np. sprężone powietrze) wykonuje pracę tylko w jednym kierunku ruchu tłoczyska. Powrót odbywa się bez zasilania drugiej komory, zwykle dzięki sprężynie lub obciążeniu zewnętrznemu.
Najczęściej po liczbie komór/przyłączy: siłownik dwustronny ma zasilanie obu stron tłoka (zwykle dwa przyłącza), a jednostronny tylko jedno. Dodatkową wskazówką bywa oznaczenie sprężyny powrotnej w symbolu siłownika jednostronnego.
Ponieważ ciśnienie działa tylko w jednym kierunku. Aby tłoczysko wróciło do położenia początkowego po zaniku zasilania, potrzebny jest mechanizm powrotu, np. sprężyna. Bez tego siłownik mógłby pozostać wysunięty lub wracać losowo pod wpływem obciążenia.
Zawór zwrotny przepuszcza medium w jednym kierunku, a w przeciwnym blokuje przepływ. Stosuje się go m.in. do zapobiegania cofaniu się powietrza, utrzymania ciśnienia w części układu lub ochrony elementów przed niepożądanym przepływem wstecznym.
Zawór rozdzielający steruje drogą przepływu, czyli przełącza, które kanały są ze sobą połączone. Dzięki temu można zasilać siłownik, odpowietrzać go lub zmieniać kierunek ruchu (zwłaszcza w siłownikach dwustronnych), zależnie od typu zaworu i położenia suwaka/grzybka.
Nie. W siłowniku jednostronnego działania ciśnienie realizuje pracę tylko w jednym kierunku, a powrót jest realizowany innym mechanizmem. Jeśli aplikacja wymaga siły w obu kierunkach (wysuw i powrót), typowym wyborem jest siłownik dwustronnego działania.
Typowe zastosowania to proste funkcje: docisk, wypychanie detalu, blokady, klapy, zrzuty, gdzie praca jest potrzebna głównie w jednym kierunku, a powrót może wykonać sprężyna lub ciężar elementu. To często upraszcza układ i zmniejsza liczbę przewodów.
Gdy potrzebujesz kontrolowanej siły i prędkości w obu kierunkach ruchu oraz stabilności położeń. Dwustronny siłownik pozwala aktywnie wymuszać zarówno wysuw, jak i powrót, co jest ważne np. przy dużych obciążeniach, tarciu lub wymaganej powtarzalności.
Częsty błąd to mylenie elementu wykonawczego z zaworem, bo oba są częścią układu pneumatycznego. Inny błąd to nieuwzględnienie szczegółu symbolu (np. sprężyny lub liczby przyłączy) i wybór "na oko". Pomaga analiza: funkcja (ruch vs przepływ) + cechy symbolu.
Ćwicz systematycznie rozpoznawanie: siłowniki, zawory rozdzielające, zawory zwrotne, dławiki i zespoły przygotowania powietrza. Ucz się porównawczo (co różni symbole) i rób krótkie serie zadań na czas. Dobrze działa też rysowanie symboli z pamięci i opisywanie funkcji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: ""Siłownik jednostronnego działania" rozpoznaje się po tym, że ciśnienie robocze działa tylko na jedną stronę tłoka, a powrót realizuje inny czynnik (najczęściej sprężyna lub obciążenie)."

Źródła:

  • ISO 1219-1, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1 (symbole graficzne elementów pneumatyki/hydrauliki)
  • Festo Didactic, materiały dydaktyczne z pneumatyki: siłowniki pneumatyczne (jednostronnego i dwustronnego działania) oraz ich oznaczenia na schematach
  • Bosch Rexroth (lub inny producent), katalog/poradnik: podstawowe elementy pneumatyki/hydrauliki siłowej (sekcje: siłowniki i zawory, identyfikacja na schematach)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do pneumatyki/hydrauliki siłowej dla techników/mechatroników (rozdziały: siłowniki, zawory)
  • Katalogi producentów elementów pneumatycznych (sekcje: siłowniki jednostronne i dwustronne, symbole na schematach)
  • Normy i opracowania dotyczące symboli graficznych układów pneumatycznych/hydraulicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego