Kierunek oświetlenia w portrecie ocenia się głównie po tym, gdzie pojawiają się światła (najjaśniejsze partie) oraz jak układają się cienie na twarzy i sylwetce. Odpowiedź "Tylny" oznacza, że główne źródło światła znajduje się za fotografowaną osobą, mniej więcej po stronie tła.
Dla światła tylnego typowe są:
- separacja od tła – jasna obwódka na włosach, barkach lub krawędziach twarzy,
- mocniej oświetlone krawędzie niż przód sylwetki,
- ryzyko niedoświetlenia twarzy, jeśli nie zastosuje się światła wypełniającego lub odbłyśnika.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują, gdy widoczny jest typowy efekt kontrowy? "Przedni" dawałby równomierniejsze oświetlenie twarzy i krótsze, mniej wyraziste cienie. "Boczny" zwykle tworzy wyraźny podział na stronę jasną i ciemną na twarzy (modelowanie policzków, cienie na nosie kierujące się w bok), ale bez charakterystycznej jasnej obwódki. "Dolny" (światło z dołu) daje nienaturalne cienie pod nosem i brwiami, często kojarzone z efektem grozy; nie jest to typowy wygląd światła kontrowego.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw znajdź najsilniejsze światła (specular highlights i "rim light"), dopiero potem oceniaj cienie. To zwykle najszybciej prowadzi do poprawnego rozpoznania kierunku światła.
