KWALIFIKACJA ELE2 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 12.
Który materiał stosowany jest do wykonania pierścieni ślizgowych silnika prądu zmiennego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pierścienie ślizgowe muszą dobrze przewodzić prąd i jednocześnie być odporne na ścieranie we współpracy ze szczotkami.
Brąz z dodatkiem niklu spełnia te wymagania (trwałość, odporność na zużycie i korozję przy zachowaniu dobrej przewodności). Węglografit jest typowy dla szczotek, a stal ma zbyt małą przewodność.

Pełne wyjaśnienie:

Pierścienie ślizgowe w silnikach prądu zmiennego (np. w silnikach indukcyjnych pierścieniowych oraz w niektórych silnikach synchronicznych) służą do przeniesienia prądu między częścią wirującą i nieruchomą. W praktyce prąd doprowadza się przez styk pierścieni ze szczotkami, które są dociskane sprężynami.

Materiał pierścieni musi spełniać dwa kluczowe wymagania jednocześnie:

  • wysoka przewodność elektryczna – aby ograniczać straty i nagrzewanie w miejscu styku,
  • wysoka odporność na zużycie ścierne oraz odpowiednia gładkość powierzchni – bo to element pracujący w warunkach tarcia.

Odpowiedź "Brąz z dodatkiem niklu." jest poprawna, ponieważ stopy miedzi (w tym brązy) są typowo stosowane na pierścienie ślizgowe, a dodatek niklu poprawia własności mechaniczne i odporność eksploatacyjną przy zachowaniu dobrej przewodności. To przekłada się na dłuższą żywotność węzła szczotka–pierścień oraz stabilniejszą pracę (mniej problemów z nierównomiernym zużyciem).

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "Metalografii." nie jest materiałem konstrukcyjnym, tylko nazwą dziedziny/techniki badawczej zajmującej się mikrostrukturą metali. Nie można z niej wykonać pierścienia.
  • "Węglografit." jest typowym materiałem szczotek kontaktowych, a nie pierścieni. W praktyce węzeł ślizgowy działa jako para materiałowa: pierścień metaliczny (np. stop miedzi) + szczotka węglowa.
  • "Żelazo z dodatkiem węgla." (stal/żeliwo) ma w porównaniu ze stopami miedzi zdecydowanie gorszą przewodność elektryczną, co byłoby niekorzystne w miejscu doprowadzenia prądu i powodowałoby większe straty oraz nagrzewanie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się węglografit, bardzo często dotyczy on szczotek. Pierścienie w maszynach elektrycznych najczęściej kojarzy się ze stopami miedzi (brąz, mosiądz) ze względu na kompromis między przewodnością a odpornością na zużycie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pierścienie ślizgowe to elementy na wirniku, które umożliwiają doprowadzenie prądu do części wirującej przez styk ze szczotkami. Dzięki temu można zasilać uzwojenia wirnika lub elementy pomocnicze, mimo że wirnik obraca się względem stojana.
Węzeł ślizgowy wymaga wysokiej przewodności, aby ograniczyć straty i nagrzewanie w miejscu kontaktu. Stopy miedzi (np. brązy) przewodzą znacznie lepiej niż stal, a jednocześnie mogą mieć dobrą odporność na zużycie, co jest kluczowe przy pracy ze szczotkami.
Dodatek niklu poprawia własności mechaniczne stopu: zwiększa twardość i odporność na ścieranie oraz polepsza odporność korozyjną. W praktyce pomaga to wydłużyć żywotność pierścieni i utrzymać stabilny kontakt ze szczotkami, przy zachowaniu dobrej przewodności.
Zwykle nie. Węglografit jest typowym materiałem szczotek kontaktowych, które dociskają do pierścieni. Taki dobór pary materiałowej (pierścień metaliczny + szczotka węglowa) ogranicza zużycie i pomaga utrzymać poprawny kontakt elektryczny podczas pracy maszyny.
Typowe objawy to nadmierne iskrzenie na szczotkach, wzrost temperatury w okolicy aparatu szczotkowego, nierówna praca, spadki napięcia na styku oraz widoczne rowki lub nierówności na powierzchni pierścieni. Często pojawia się też przyspieszone zużycie samych szczotek.
Pierścienie ślizgowe występują m.in. w silnikach indukcyjnych pierścieniowych oraz w wybranych konstrukcjach silników synchronicznych (np. do zasilania uzwojenia wzbudzenia). Stosuje się je tam, gdzie potrzebny jest dopływ prądu do wirnika podczas obrotu.
Najczęściej mylą materiał pierścieni z materiałem szczotek: wybierają węglografit dla pierścieni, bo kojarzą go z przewodzeniem prądu. Innym błędem jest wybór "dowolnego metalu" bez uwzględnienia tarcia i zużycia, czyli pominięcie wymagań mechanicznych węzła ślizgowego.
W praktyce ocenia się m.in. stan powierzchni (gładkość, rowki, przypalenia), stabilność kontaktu (iskrzenie), temperaturę pracy oraz tempo zużycia szczotek. Jeśli układ zużywa się szybko lub iskrzy, sprawdza się też dobór pary materiałowej pierścień–szczotka i docisk szczotek.
Bo pierścienie pracują w warunkach tarcia. Materiał musi jednocześnie dobrze przewodzić prąd i być odporny na ścieranie, aby nie powstawały rowki, nierówności i problemy z kontaktem. Zbyt miękki materiał zużyje się szybko, a zbyt słabo przewodzący będzie się nadmiernie nagrzewał.
Warto nauczyć się funkcji elementów (pierścień, szczotka, sprężyna dociskowa), typowych materiałów (pierścienie: stopy miedzi; szczotki: węgiel/węglografit) oraz typowych usterek (iskrzenie, przegrzewanie, nierówna powierzchnia). Pomaga też łączenie materiału z jego zadaniem: przewodność + odporność na zużycie.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pierścienie ślizgowe muszą dobrze przewodzić prąd i jednocześnie być odporne na ścieranie we współpracy ze szczotkami.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z maszyn elektrycznych (rozdziały o silnikach pierścieniowych i synchronicznych)
  • Instrukcje serwisowe/DTR producentów silników z pierścieniami ślizgowymi (opis układu szczotkowego i materiałów)
  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki dotyczące własności przewodników i stopów miedzi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego