KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 4.
Który podzespół układu kierowniczego zmienia ruch obrotowy koła kierownicy na ruch posuwisto-zwrotny drążka kierowniczego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia kierownicza jest elementem układu, który zamienia obrót koła kierownicy na ruch liniowy (posuwisto-zwrotny) przenoszony dalej na drążki kierownicze. Zwrotnica, ramię zwrotnicy i przeguby nie wykonują tej transformacji – służą głównie do przenoszenia ruchu i umożliwienia skrętu kół.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie kierowniczym kluczową funkcją jest zamiana ruchu obrotowego wykonywanego przez kierownicę (i wał/kolumnę kierowniczą) na ruch liniowy, który następnie zostaje przekazany na elementy skręcające koła. Tę transformację realizuje przekładnia kierownicza (w zależności od konstrukcji może to być np. mechanizm ślimakowy lub zębatkowy).

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "przekładnia kierownicza"? Ponieważ to właśnie w przekładni następuje zmiana rodzaju ruchu: obrót wejściowy zostaje przetworzony na ruch wyjściowy, który może przesuwać listwę lub poruszać dźwignią, a dalej poruszać drążkami kierowniczymi. Dzięki przełożeniu przekładnia zwiększa też moment/siłę dostępną do skręcania kół.

Pozostałe propozycje są niepoprawne, bo pełnią inne role w torze przeniesienia ruchu:

  • "Zwrotnica" to element przy kole, na którym osadzone jest koło i który umożliwia jego skręt wokół osi zwrotnicy. Zwrotnica jest wykonawcą skrętu, ale nie jest typowym miejscem zamiany ruchu obrotowego kierownicy na ruch liniowy drążka.
  • "Ramię zwrotnicy" (dźwignia na zwrotnicy) służy do przyjęcia siły z drążka i obrócenia zwrotnicy, czyli do fizycznego ustawienia koła w żądanym kierunku. To element wykonawczy/przenoszący, a nie transformujący ruch wejściowy z kierownicy.
  • "Przegub" (np. kulowy w końcówce drążka) umożliwia przenoszenie sił przy zmianach kątów i ruchach zawieszenia. Ułatwia pracę układu i kompensuje odchylenia, ale sam w sobie nie jest przekładnią zmieniającą obrót na posuw.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się sformułowanie o zamianie rodzaju ruchu (obrotowy na liniowy/posuwisto-zwrotny), szukaj elementu typu "mechanizm/przekładnia", a nie elementów przy kole lub połączeń przegubowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnia kierownicza to mechanizm układu kierowniczego, który przetwarza obrót kierownicy na ruch przekazywany do drążków kierowniczych. Dzięki przełożeniu ułatwia skręcanie kół, bo zwiększa siłę działającą na elementy wykonawcze układu.
W przekładni ruch obrotowy wału kierownicy jest przetwarzany na ruch wyjściowy o innym charakterze (najczęściej liniowy). Ten ruch porusza elementem wyjściowym przekładni, a dalej drążkami, które ustawiają koła w wymaganym kierunku.
Zwrotnica pracuje przy kole i odpowiada za jego skręt, ale dostaje już "gotowy" ruch/siłę z drążków. Jest elementem wykonawczym, który obraca koło wokół osi zwrotnicy, a nie mechanizmem realizującym przetwarzanie ruchu z kierownicy.
Ramię zwrotnicy (dźwignia na zwrotnicy) przenosi siłę z drążka kierowniczego na zwrotnicę. W praktyce zamienia przesunięcie drążka na obrót zwrotnicy, czyli bezpośrednio powoduje skręt koła, ale nie jest przekładnią kierowniczą.
Nie. Przegub (np. kulowy) umożliwia ruch w różnych płaszczyznach i przenoszenie sił mimo zmiany kątów, ale nie zapewnia przełożenia ani transformacji ruchu obrotowego kierownicy na ruch sterujący drążkami. To element łączący, nie przekładnia.
Najczęściej pojawiają się luzy na kierownicy, "pływanie" toru jazdy, stuki podczas skręcania oraz opóźniona reakcja kół na ruch kierownicy. W diagnostyce trzeba jednak odróżnić luzy przekładni od luzów na końcówkach drążków i przegubach.
Przy luzie przekładni często widać ruch kierownicy bez natychmiastowej reakcji elementu wyjściowego przekładni. Przy luzach końcówek drążków reakcja przekładni jest, ale "gubi się" ona na połączeniach przy kołach. W praktyce pomaga obserwacja elementów podczas poruszania kierownicą.
Stan układu kierowniczego kontroluje się okresowo w ramach obsługi technicznej, przed sezonem intensywnej pracy oraz zawsze po uderzeniu kołem (np. w przeszkodę). Dodatkowym sygnałem do kontroli są luzy, stuki i trudności w prowadzeniu pojazdu.
Na precyzję wpływają m.in. końcówki drążków, przeguby, ramię zwrotnicy, stan zwrotnicy, ustawienie geometrii kół oraz ogólny stan zawieszenia i ogumienia. Nawet sprawna przekładnia nie zapewni dokładnego sterowania, jeśli luzy występują w połączeniach.
Ucz się funkcji elementów: co transformuje ruch, co go przenosi, a co jest wykonawcze przy kole. Pomaga rysunek schematyczny toru: kierownica → kolumna → przekładnia → drążki → ramię zwrotnicy → zwrotnica → koło.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przekładnia kierownicza jest elementem układu, który zamienia obrót koła kierownicy na ruch liniowy (posuwisto-zwrotny) przenoszony dalej na drążki kierownicze.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Przekładnia kierownicza" — opis funkcji i roli w układzie kierowniczym, https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_kierownicza - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Układ kierowniczy" — przegląd elementów i zasady działania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Uk%C5%82ad_kierowniczy - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Zwrotnica (motoryzacja)" — rola zwrotnicy w skręcie kół, https://pl.wikipedia.org/wiki/Zwrotnica_(motoryzacja) - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i materiały dydaktyczne do kwalifikacji ROL.2 z działu: budowa i eksploatacja pojazdów/ciągników
  • Instrukcje obsługi i katalogi części ciągników rolniczych (rozdziały: układ kierowniczy)
  • Materiały szkoleniowe z mechaniki pojazdowej: przekładnie kierownicze, drążki, zwrotnice

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego