KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2017 (test 2)

PYTANIE NR 29.
Który program jest implementacją kroku 11 przedstawionego algorytmu Grafcet na język LAD?
Ilustracja przedstawia cztery schematy w języku LAD (Ladder Diagram), które są potencjalnymi implementacjami kroku 11
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Krok w Grafcet ustawia się (SET), gdy aktywny jest krok poprzedni i spełniony jest warunek tranzycji, a przy pętli zwrotnej może mieć drugie źródło aktywacji zrealizowane jako OR (gałęzie równoległe).
Poprawny program LAD musi więc mieć dwa równoległe tory SET oraz RESET wyzwalany aktywacją kroku następnego.

Pełne wyjaśnienie:

W Grafcet każdy krok jest stanem pamiętanym: pozostaje aktywny, dopóki nie zajdzie zdarzenie, które go wyłączy. W PLC najczęściej realizuje się to przez przerzutnik SR (Set/Reset) w LAD.

Aktywacja (SET) kroku 11 wynika z logiki przejść w Grafcet. Krok 11 ma zostać ustawiony, gdy:

  • aktywny jest krok 10 i spełniony jest warunek przejścia z 10 do 11, czyli koniunkcja sygnałów c oraz e (w LAD: styki w szeregu),
  • albo gdy występuje pętla zwrotna z kroku 12 do wejścia kroku 11 i spełniony jest warunek b (w LAD: drugi tor SET). Taka sytuacja oznacza drugie źródło aktywacji kroku, więc w LAD musi pojawić się połączenie równoległe (OR) dwóch gałęzi SET.

Dlatego poprawna implementacja w LAD ma dwie gałęzie SET: jedną z warunkiem "krok10 AND c AND e" oraz drugą z warunkiem "krok12 AND b". To odpowiada zasadzie, że wiele możliwych ścieżek wejścia do kroku w Grafcet odwzorowuje się jako OR na wejściu S.

Dezaktywacja (RESET) kroku 11 następuje wtedy, gdy aktywuje się krok następny (krok 12). W praktyce w SR oznacza to podanie sygnału "krok 12 aktywny" na wejście R. Dodawanie dodatkowych warunków do resetu jest częstym błędem: reset nie musi "powtarzać" warunku tranzycji, bo sam fakt wejścia w krok następny oznacza, że krok poprzedni ma zostać wyłączony.

Dlaczego pozostałe warianty są błędne? Warianty z jedną gałęzią SET pomijają pętlę zwrotną, więc krok 11 nie będzie poprawnie aktywowany po powrocie z kroku 12. Z kolei wariant, który zmienia strukturę warunku (np. łączy c i e równolegle) błędnie zamienia AND na OR, przez co krok 11 mógłby ustawić się przy niespełnieniu pełnego warunku przejścia.

Wskazówka egzaminacyjna: w Grafcet najpierw wypisz wszystkie "wejścia" do kroku (każde wejście = osobna gałąź SET), a potem określ, co jednoznacznie oznacza opuszczenie kroku (najczęściej aktywacja kroku następnego = RESET).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Grafcet to graficzny opis sterowania sekwencyjnego: pokazuje kroki (stany) i tranzycje (przejścia) z warunkami logicznymi. W PLC pomaga projektować kolejność działań maszyny, zanim zapisze się program w LAD/FBD/SCL, a potem ułatwia weryfikację, czy implementacja odpowiada algorytmowi.
LAD przedstawia logikę jako "szczeble" złożone ze styków (warunki) i cewek/bloków (działania). Styki połączone szeregowo odpowiadają AND, a gałęzie równoległe odpowiadają OR. To ułatwia odwzorowanie warunków przejść i pamięci kroków znanych z Grafcet.
Krok w Grafcet jest stanem pamiętanym, więc w LAD często realizuje się go przerzutnikiem SR: wejście S ustawia bit kroku (SET), a wejście R go kasuje (RESET). Warunki ustawienia wynikają z wejść do kroku (poprzedni krok + warunek tranzycji), a reset zwykle wynika z aktywacji kroku następnego.
Gdy krok w Grafcet można aktywować z więcej niż jednego miejsca (np. istnieje pętla zwrotna lub alternatywne wejście), w LAD trzeba uwzględnić wszystkie źródła aktywacji. Realizuje się to jako OR na wejściu S, czyli dwie (lub więcej) gałęzi równoległych, z własnymi warunkami AND w każdej gałęzi.
Połączenie szeregowe styków oznacza, że wszystkie warunki muszą być spełnione jednocześnie (AND). Połączenie równoległe oznacza, że wystarczy spełnienie jednego z warunków/gałęzi (OR). W konwersji Grafcet→LAD to kluczowe: warunek typu "c • e" to AND, a wiele wejść do kroku to OR.
Najczęściej krok resetuje się wtedy, gdy aktywuje się krok następny, bo oznacza to opuszczenie bieżącego kroku. W LAD realizuje się to przez podanie bitu kroku następnego (lub sygnału jego ustawienia) na wejście R przerzutnika SR. Dodawanie dodatkowych warunków do resetu bywa błędem i może blokować sekwencję.
Typowe pomyłki to: pominięcie pętli zwrotnych (brak dodatkowej gałęzi SET), zamiana AND na OR przez złe połączenie styków, oraz błędne resetowanie kroku (np. reset zależny od dodatkowych warunków). Warto zawsze wypisać równanie logiczne aktywacji i dopiero potem narysować gałęzie w LAD.
Warunek tranzycji jest częścią warunku SET, ale zwykle nie wystarcza sam. Typowo potrzebujesz: "poprzedni krok aktywny AND warunek tranzycji". Dopiero to ustawia następny krok. Jeśli istnieją inne wejścia do kroku (np. pętla zwrotna), dochodzą kolejne gałęzie SET połączone OR.
Jeśli do kroku prowadzi więcej niż jedna strzałka (np. standardowe przejście plus pętla zwrotna), to krok ma kilka źródeł aktywacji. W LAD oznacza to, że wejście S przerzutnika SR powinno mieć kilka gałęzi równoległych. Każda gałąź zawiera własne warunki w szeregu (AND).
Ćwicz w dwóch etapach: (1) z diagramu Grafcet wypisz równania logiczne SET i RESET dla kroku; (2) zamień je na LAD, pamiętając: AND = szeregowo, OR = równolegle. Na egzaminie sprawdzaj szczególnie pętle zwrotne i to, czy reset wynika z wejścia w kolejny krok.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne PLC dotyczące języka LAD oraz bloków pamięci (SR/RS)
  • Przykłady zadań: konwersja Grafcet/SFC na implementację w LAD
  • Dokumentacja producenta PLC opisująca elementy LAD (styki, cewki, gałęzie równoległe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego