KWALIFIKACJA TKO2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 25.
Który przekaźnik blokady liniowej półsamoczynnej typu EAP znajduje się w stanie wzbudzonym, dla stanu przedstawionego na rysunku?
Ilustracja przedstawia schematyczny diagram związany z systemem sterowania ruchem kolejowym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekaźnik "Dp" (Danie Pozwolenia) w blokadzie liniowej półsamoczynnej jest przekaźnikiem, który w typowych układach pozostaje wzbudzony w stanie zasadniczym dzięki podtrzymaniu (wzbudzenie bezprądowe). Pozostałe przekaźniki ("Op", "Nc", "Lzs") wzbudzają się zwykle tylko w określonych fazach procesu przekazywania/odbioru pozwolenia lub zależnie od kierunku i zajętości.

Pełne wyjaśnienie:

W blokadzie liniowej półsamoczynnej (układ przekaźnikowy) stany przekaźników odzwierciedlają kolejne fazy pracy związane z przekazywaniem pozwolenia na wyprawienie pociągu i kontrolą stanu szlaku. Kluczowe jest to, że nie każdy przekaźnik zachowuje się "klasycznie" (wzbudzony tylko wtedy, gdy płynie prąd cewki).

Odpowiedź "Dp" jest właściwa, ponieważ przekaźnik Dp (Danie Pozwolenia) pełni rolę elementu nadzorującego możliwość dania pozwolenia i w rozwiązaniach tego typu występuje jako przekaźnik z podtrzymaniem/wzbudzeniem bezprądowym. Oznacza to, że w typowym stanie zasadniczym (neutralnym) oraz w wybranych fazach pracy związanych z prowadzeniem pociągu przekaźnik Dp pozostaje w stanie wzbudzonym mimo braku zasilania cewki w danej chwili. To rozwiązanie zwiększa pewność działania i stabilność stanu blokady.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne z uwagi na ich funkcje i charakter pracy:

  • "Op" (Odbiór Pozwolenia) wiąże się z fazą otrzymania pozwolenia; jego wzbudzenie jest typowo zdarzeniowe i zależne od przebiegu procedury, a nie stanem utrzymywanym "domyślnie".
  • "Nc" (Normalna Czynność) jest związany z realizacją określonych czynności łączeniowych (np. włączanie/zwalnianie blokady); to również przekaźnik, który zwykle nie pozostaje stale wzbudzony w każdym stanie pracy, tylko załącza się w określonych krokach procesu.
  • "Lzs" jest przekaźnikiem liniowym powiązanym z kierunkiem i zajętością; jego stan zależy od tego, po której stronie i w jakiej fazie pracy znajduje się blokada (np. po ustawieniu kierunku, do momentu wyjazdu pociągu). Z tego powodu nie jest to najlepszy kandydat na przekaźnik "pewnie wzbudzony" w rozpatrywanym ujęciu ogólnym.

W praktyce egzaminacyjnej warto pamiętać, że lampki pulpitu (np. Wbl, Poz, Ko) sygnalizują fazę pracy i stan zależności, ale nie tworzą prostego mapowania 1:1 na pojedynczy przekaźnik. Dlatego rozstrzygnięcie opiera się na znajomości funkcji przekaźników i tego, który z nich ma charakter podtrzymywany.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To układ zależności między sąsiednimi posterunkami, który steruje przekazywaniem "pozwolenia" na wyprawienie pociągu na szlak. W wersji przekaźnikowej stan pracy jest realizowany przez obwody i przekaźniki, a obsługa widzi fazy pracy na pulpicie przez lampki kontrolne.
Dp to przekaźnik związany z dawaniem pozwolenia na wyprawienie pociągu. W typowych rozwiązaniach jest traktowany jako przekaźnik, którego stan wzbudzony może być podtrzymywany (np. bezprądowo), dlatego często jest elementem "bazowym" dla logiki dopuszczania dalszych czynności.
Niektóre przekaźniki mają konstrukcję umożliwiającą podtrzymanie stanu (np. przez polaryzację lub mechanizm zatrzasku). Dzięki temu układ pamięta stan logiczny nawet wtedy, gdy w danym momencie nie płynie prąd przez cewkę, co zwiększa stabilność i bezpieczeństwo zależności.
Lampka jest tylko sygnalizatorem wybranego warunku (fazy pracy, braku pozwolenia, zajętości itp.), a nie "bezpośrednim wskaźnikiem" pojedynczego przekaźnika. Ten sam przekaźnik może pracować w kilku fazach, a lampka może być sterowana z kilku obwodów zależnie od sytuacji.
Op wiąże się z fazą odbioru pozwolenia. W praktyce jego wzbudzenie pojawia się wtedy, gdy druga strona przekaże pozwolenie i układ potwierdzi spełnienie warunków. To przekaźnik "procesowy", a nie taki, który koniecznie jest wzbudzony w stanie neutralnym.
Nc (Normalna Czynność) jest używany do realizacji określonych czynności w sekwencji włączania/zwalniania blokady oraz w obwodach sterowania. Typowo nie jest stale wzbudzony, tylko załącza się w konkretnych krokach procedury, gdy układ wykonuje "czynność" normalizacji.
Lzs jest powiązany z zależnościami liniowymi (kierunek, zajętość szlaku i stan po stronie odbiorczej). Z tego powodu jego stan zależy od tego, czy kierunek jest ustawiony i czy pociąg jest już na szlaku/zbliża się do stacji. Nie jest to przekaźnik o stałym stanie w każdej fazie.
Najczęstsze są: utożsamienie lampki z jednym przekaźnikiem, pomijanie faktu podtrzymania (wzbudzenie bezprądowe), oraz przenoszenie skojarzeń z innych urządzeń SRK. Pomaga nauka funkcji przekaźników "po nazwie" i łączenie ich z etapami: danie–odbiór–normalizacja.
Ucz się funkcji przekaźników jako ról w procesie (np. danie pozwolenia, odbiór pozwolenia, czynność normalna, zależności liniowe). Ćwicz na schematach i opisach stanów, a przy rysunkach pulpitu zawsze pytaj: "jaki to etap pracy blokady?" zamiast szukać prostej korelacji.
Nie zawsze. Czerwone światło może oznaczać różne stany zależnie od przyjętej sygnalizacji (np. brak pozwolenia, stan przejściowy po przyjeździe, faza wymagająca normalizacji). Dlatego na egzaminie trzeba łączyć wskazania lampek z logiką działania przekaźników i etapem procedury.
info

Według specjalistów z branży: "Pozostałe przekaźniki ("Op", "Nc", "Lzs") wzbudzają się zwykle tylko w określonych fazach procesu przekazywania/odbioru pozwolenia lub zależnie od kierunku i zajętości."

Materiały:

  • Dokumentacja techniczno-ruchowa urządzeń blokady liniowej półsamoczynnej (DTR) dla danego typu
  • Schematy obwodów przekaźnikowych i opisy funkcji przekaźników stosowanych w blokadzie
  • Materiały dydaktyczne z podstaw sterowania ruchem kolejowym (blokady, zależności, sygnalizacja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego