KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2024 (test 3)

PYTANIE NR 24.
Który przyrząd będzie niezbędny do kontroli prawidłowości zamocowania koła talerzowego (bicia osiowego i promieniowego) przekładni głównej?
Ilustracja przedstawia cztery różne przyrządy pomiarowe, które mogą być używane w kontekście kontroli zamocowania koła
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kontrola bicia osiowego i promieniowego koła talerzowego wymaga przyrządu do pomiaru małych przemieszczeń podczas obracania elementu.
Stosuje się do tego czujnik zegarowy (z odpowiednim uchwytem/podstawą), który pozwala obserwować odchyłki wskazania w kierunku osiowym i promieniowym.

Pełne wyjaśnienie:

"Bicie osiowe" i "bicie promieniowe" to odchyłki położenia elementu wirującego względem osi obrotu, ujawniające się jako zmiana wskazania podczas obracania koła. Aby sprawdzić prawidłowość zamocowania koła talerzowego przekładni głównej, potrzebny jest przyrząd, który mierzy bardzo małe przemieszczenia i pozwala je obserwować w trakcie ruchu.

Taką kontrolę wykonuje się typowo metodą porównawczą: końcówkę pomiarową opiera się o badaną powierzchnię (dla bicia promieniowego – w kierunku promienia, dla bicia osiowego – wzdłuż osi), a następnie powoli obraca się koło i odczytuje rozrzut wskazań. Do tego celu właściwy jest przyrząd odpowiadający czujnikowi zegarowemu z uchwytem/podstawą, ponieważ zapewnia odczyt zmian położenia w funkcji obrotu.

Pozostałe przyrządy spotykane w warsztacie (np. służące głównie do pomiaru długości/średnic, kontroli kątów czy ogólnej kontroli wizualnej) nie są optymalne do bicia: nie pokazują płynnie minimalnych i maksymalnych odchyłek podczas obracania elementu lub nie dają stabilnego zamocowania i powtarzalności. W efekcie mogą prowadzić do błędnej oceny montażu, a to zwiększa ryzyko hałasu przekładni, nierównomiernego zużycia zębów i uszkodzeń łożysk.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "bicie osiowe/promieniowe", najczęściej szukasz przyrządu mierzącego przemieszczenie (czujnik) zamocowanego stabilnie do korpusu, a nie narzędzia do jednorazowego pomiaru wymiaru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bicie osiowe to zmiana położenia powierzchni czołowej elementu podczas obrotu, mierzona wzdłuż osi obrotu. W praktyce oznacza "falowanie" tarczy/koła przy kręceniu, co może świadczyć o krzywym zamocowaniu, zabrudzeniu powierzchni przylgni lub luzach łożysk.
Bicie promieniowe to odchyłka w kierunku promienia (na obwodzie) ujawniająca się podczas obrotu elementu. Jeżeli wskazanie rośnie i maleje w trakcie obracania, oznacza to, że element nie obraca się idealnie współosiowo. W przekładniach może to powodować hałas i nierówny ślad współpracy zębów.
Najczęściej używa się czujnika zegarowego (lub czujnika dźwigniowego) zamocowanego stabilnie na uchwycie/podstawie. Pozwala on obserwować minimalne i maksymalne wychylenie wskazówki podczas obracania badanego elementu, co jest typową metodą kontroli bicia.
Suwmiarka służy głównie do jednorazowego pomiaru wymiarów (średnic, długości), a nie do ciągłego śledzenia małych odchyłek podczas obrotu. Przy biciu kluczowe jest wychwycenie zmian min–max przy obracaniu elementu, co zapewnia czujnik, a nie klasyczny przyrząd do pomiaru długości.
Końcówkę pomiarową ustawia się prostopadle do powierzchni czołowej koła (kierunek osiowy), a korpus czujnika mocuje stabilnie do nieruchomej części obudowy. Następnie obraca się koło i obserwuje rozrzut wskazań. Ważne są czyste powierzchnie i brak dodatkowych luzów.
Końcówka pomiarowa powinna dotykać powierzchni w kierunku promieniowym (na obwodzie/średnicy kontrolnej), a czujnik musi być sztywno zamocowany. Podczas wolnego obracania koła odczytuje się zmianę wskazań. Metoda wymaga stabilnego uchwytu, aby nie wprowadzać błędu drganiami.
Nadmierne bicie może powodować hałas, drgania, nierównomierny styk zębów i przyspieszone zużycie kół zębatych oraz łożysk. W skrajnych przypadkach prowadzi do uszkodzeń i konieczności ponownego demontażu. Dlatego kontrola bicia jest ważna po montażu i po naprawie.
Nie zawsze, ale potrzebne jest stabilne mocowanie czujnika do nieruchomej części (np. obudowy). W praktyce podstawa magnetyczna jest popularna, bo pozwala szybko i sztywno ustawić czujnik. Można też użyć innego uchwytu/ramienia, o ile zapewnia sztywność i powtarzalność.
Typowe błędy to: niestabilne zamocowanie czujnika, złe ustawienie kierunku pomiaru (pomylenie osiowego z promieniowym), docisk końcówki powodujący ugięcia oraz brak oczyszczenia powierzchni przylgni. Często też nie eliminuje się luzu łożyskowego, co fałszuje wynik.
Szukaj przyrządu ze wskazówką/tarczą lub wyświetlaczem, z końcówką pomiarową dotykającą elementu oraz możliwością sztywnego zamocowania na uchwycie. Taki przyrząd mierzy małe przemieszczenia i pozwala obserwować zmianę wskazania podczas obracania koła, co jest charakterystyczne dla kontroli bicia.
info

Około 37% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręczniki/metodyki z metrologii warsztatowej (dział: czujniki zegarowe i pomiar bicia)
  • Instrukcje serwisowe dotyczące regulacji i kontroli przekładni głównej (procedury kontroli bicia i luzów)
  • Materiały szkoleniowe z diagnostyki układów przeniesienia napędu w pojazdach/maszynach rolniczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego