KWALIFIKACJA PGF1 + PGF2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 37.
Który przyrząd należy zastosować do kontroli lepkości farby?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lepkość farby kontroluje się przyrządem przeznaczonym do jej pomiaru, czyli wiskozymetrem.
Pozostałe urządzenia służą innym celom: densytometr ocenia gęstość optyczną, mikrometr mierzy wymiary, a spektrofotometr barwę i różnice kolorystyczne.

Pełne wyjaśnienie:

Lepkość to jedna z kluczowych cech farby fleksograficznej, wpływająca na jej rozpływ, przenoszenie przez wałek aniloksowy oraz zachowanie na podłożu. Do kontroli lepkości stosuje się wiskozymetr (w praktyce często mierzy się lepkość umowną jako czas wypływu lub lepkość aparaturową zależnie od metody). Taki pomiar pozwala zdecydować, czy farba wymaga korekty (np. rozcieńczenia odpowiednim środkiem), aby utrzymać stabilność procesu.

Odpowiedź "densytometr" jest błędna, ponieważ densytometr służy do oceny parametrów związanych z odbiciem/pochłanianiem światła przez nadruk (gęstość optyczna), a nie do pomiaru lepkości cieczy. Jest użyteczny w kontroli jakości wydruku, ale dotyczy efektu na odbitce, nie właściwości reologicznych farby.

Odpowiedź "mikrometr" jest błędna, bo mikrometr to przyrząd do pomiaru wymiarów geometrycznych (grubości, średnic, szerokości) elementów stałych. Nie służy do pomiaru właściwości płynów, takich jak lepkość.

Odpowiedź "spektrofotometr" również jest niepoprawna: spektrofotometr mierzy barwę (np. w przestrzeniach barwnych) oraz różnice barwne, co jest istotne przy dopasowaniu kolorystycznym i kontroli zgodności z wzorcem. Nie jest to jednak narzędzie do określania lepkości farby.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się konkretna wielkość fizyczna, najpierw dopasuj ją do rodzaju pomiaru: lepkość → wiskozymetr, barwa → spektrofotometr, gęstość optyczna → densytometr, wymiary → mikrometr.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lepkość farby to miara jej "płynności", czyli oporu stawianego podczas przepływu. W fleksografii wpływa na przenoszenie farby przez aniloks, poziomowanie na podłożu i stabilność druku. Zbyt niska lub zbyt wysoka lepkość może powodować wady nadruku oraz wahania powtarzalności.
Lepkość farby mierzy się wiskozymetrem. To przyrząd przeznaczony do oceny lepkości cieczy (w praktyce także lepkości umownej jako czas wypływu w danej metodzie). Wynik pomiaru pomaga zdecydować o ewentualnej korekcie farby przed drukiem.
Densytometr mierzy parametry optyczne nadruku, głównie gęstość optyczną (związaną z ilością światła pochłanianego/odbitego przez zadruk). Nie bada właściwości płynu jako takiego. Lepkość jest parametrem reologicznym farby i wymaga narzędzia do pomiaru lepkości, czyli wiskozymetru.
Spektrofotometr służy do pomiaru barwy i różnic kolorystycznych nadruku względem wzorca (np. kontrola zgodności kolorystycznej). Jest bardzo przydatny w kontroli jakości koloru, ale nie zastępuje pomiaru lepkości. Lepkość wpływa na proces, a barwa jest efektem końcowym na odbitce.
Mikrometr jest przyrządem do pomiaru wymiarów elementów stałych (np. grubości, średnic), a nie do badania właściwości cieczy. Może być używany w warsztacie poligraficznym do kontroli części lub materiałów, ale nie służy do określania lepkości farby ani innych parametrów reologicznych.
Lepkość kontroluje się przed rozpoczęciem druku (przy przygotowaniu farby) oraz w trakcie pracy maszyny, gdy warunki mogą się zmieniać (np. odparowanie rozcieńczalnika, zmiany temperatury, mieszanie). Regularny pomiar ułatwia utrzymanie powtarzalnych parametrów drukowania.
Zbyt wysoka lepkość utrudnia prawidłowe przenoszenie farby, może pogarszać rozpływ i poziomowanie, a w efekcie sprzyjać nierównemu kryciu, smużeniu lub problemom z odwzorowaniem detali. W praktyce może też wymuszać częstsze korekty ustawień i zwiększać ryzyko przestojów.
Zbyt niska lepkość może prowadzić do nadmiernego rozpływu farby, spadku ostrości krawędzi, wzrostu przyrostu punktu oraz problemów z utrzymaniem stabilnej barwy i krycia. Może też zwiększać podatność na rozchlapywanie i zabrudzenia, co utrudnia utrzymanie jakości i czystości procesu.
Szukaj słów-kluczy: "lepkość", "płynność", "czas wypływu" sugerują wiskozymetr. Z kolei "barwa", "różnica barwy", "zgodność z wzorcem" kierują do spektrofotometru. "Gęstość optyczna" oznacza densytometr, a "grubość/średnica" – mikrometr.
Warto zrobić listę najczęstszych parametrów procesu (lepkość, barwa, gęstość optyczna, wymiary) i dopasować do nich przyrządy. Ucz się parami "parametr → narzędzie" oraz "narzędzie → co mierzy". Takie skojarzenia przyspieszają odpowiedź i ograniczają pomyłki na teście.
info

Statystycznie 80% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • ISO 2431:2019, Paints and varnishes — Determination of flow time by use of flow cups

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii fleksograficznej dotyczące przygotowania farb i kontroli parametrów
  • Instrukcje stanowiskowe/zakładowe dotyczące kontroli lepkości farb (procedury pomiaru i zapisu wyników)
  • Podstawy reologii farb i lakierów (opracowania branżowe, rozdziały o lepkości i metodach jej pomiaru)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego