Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MEC9 - WRZESIEŃ 2015



PYTANIE NR 31.
Który przyrząd należy zastosować do wykonania pomiaru wielkości przedstawionej na rysunku?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek zęba koła zębatego, który jest elementem mechanizmu przekładni zębatej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Suwmiarka modułowa jest przyrządem specjalnym stosowanym do pomiaru wielkości charakterystycznych dla uzębienia (np. modułu/parametrów zęba) przedstawianych na rysunkach elementów zębatych. Suwmiarka uniwersalna służy do typowych długości, mikrometr wewnętrzny do otworów, a sprawdzian dwugraniczny nie daje wartości liczbowej.

Pełne wyjaśnienie:

W doborze przyrządu pomiarowego kluczowe jest rozpoznanie, jaka wielkość geometryczna ma zostać skontrolowana. Jeżeli rysunek przedstawia cechę związaną z uzębieniem (typowo parametry zęba/uzębienia), właściwym narzędziem jest "Suwmiarki modułowej.", czyli suwmiarka o specjalnym przeznaczeniu do pomiarów charakterystycznych dla kół zębatych.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • "Suwmiarki uniwersalnej." – jest przyrządem ogólnego zastosowania do pomiaru długości (np. średnic zewnętrznych, wewnętrznych, głębokości), ale nie jest zoptymalizowana do specyficznych pomiarów geometrii uzębienia. Użycie jej do takiej wielkości może dać wynik obarczony dużym błędem lub być po prostu niewykonalne w sposób poprawny.
  • "Mikrometru wewnętrznego." – służy do dokładnego pomiaru wymiarów wewnętrznych (np. średnic otworów). Jeżeli mierzona cecha dotyczy uzębienia lub wymiaru niebędącego średnicą otworu, mikrometr wewnętrzny nie jest właściwym wyborem.
  • "Sprawdzianu dwugranicznego." – jest narzędziem do kontroli przechodzi/nie przechodzi (GO/NO-GO), czyli do oceny zgodności z tolerancją bez podawania konkretnej wartości liczbowej. Jeśli zadanie dotyczy wykonania pomiaru wielkości (uzyskania wartości), sprawdzian dwugraniczny nie realizuje tego celu.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: gdy rysunek wskazuje cechę specyficzną (np. uzębienie), często potrzebny jest przyrząd specjalny. Natomiast przyrządy uniwersalne i sprawdziany dobiera się odpowiednio do standardowych długości albo do szybkiej kontroli granicznej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest suwmiarka modułowa?
Suwmiarka modułowa to suwmiarka specjalnego przeznaczenia używana do pomiarów wielkości charakterystycznych dla uzębienia (np. parametrów zęba). Różni się od uniwersalnej końcówkami/kształtem powierzchni pomiarowych, aby poprawnie przyłożyć się do zębów i ograniczyć błąd pomiaru.
Jak rozpoznać na rysunku, że chodzi o pomiar związany z uzębieniem?
Najczęściej wskazują na to elementy graficzne zębów koła lub opis wielkości typowych dla kół zębatych (np. parametry zęba). Jeśli na rysunku widać zarys uzębienia, to zwykle nie wystarczy przyrząd ogólny i trzeba dobrać narzędzie specjalne.
Dlaczego suwmiarka uniwersalna nie zawsze nadaje się do każdego pomiaru?
Suwmiarka uniwersalna jest wszechstronna, ale ma szczęki o geometrii przeznaczonej do typowych długości (średnice, grubości, głębokości). Przy cechach specjalnych (np. uzębienie) punkt styku i sposób przyłożenia są inne, co może uniemożliwić prawidłowy pomiar lub znacząco zwiększyć błąd.
Co mierzy mikrometr wewnętrzny i kiedy się go stosuje?
Mikrometr wewnętrzny służy do dokładnych pomiarów wymiarów wewnętrznych, głównie średnic otworów. Stosuje się go, gdy wymagana jest duża dokładność w otworze i gdy można zapewnić prawidłowe ustawienie w osi oraz odpowiednie podparcie/centrowanie końcówek pomiarowych.
Czy sprawdzian dwugraniczny daje wynik liczbowy pomiaru?
Nie. Sprawdzian dwugraniczny służy do oceny, czy wymiar mieści się w tolerancji: strona "przechodzi" powinna wejść, a "nie przechodzi" nie powinna. To kontrola jakościowa (zgodność/niezgodność), a nie pomiar z odczytem konkretnej wartości.
Jakie są typowe błędy przy doborze przyrządu do pomiaru z rysunku?
Częsty błąd to wybór najpopularniejszego przyrządu ("na pewno suwmiarka uniwersalna") bez analizy, co dokładnie pokazuje rysunek. Drugi błąd to mylenie pomiaru z kontrolą sprawdzianem. Pomaga nawyk: najpierw nazwać cechę (otwór/wałek/uzębienie), potem dobrać narzędzie.
Kiedy stosuje się suwmiarki specjalne zamiast uniwersalnych?
Suwmiarki specjalne stosuje się wtedy, gdy mierzona cecha ma nietypową geometrię i standardowe szczęki suwmiarki uniwersalnej nie zapewniają poprawnego kontaktu. Przykłady to pomiary elementów uzębionych lub innych profili, gdzie potrzebne są specjalne końcówki i określony sposób bazowania.
Jakie cechy odróżniają pomiar od sprawdzania granicznego?
Pomiar daje wartość liczbową (np. w mm) i pozwala porównać ją z tolerancją. Sprawdzanie graniczne odpowiada na pytanie "czy jest OK?" bez podawania liczby. W zadaniach z poleceniem "wykonaj pomiar wielkości" zwykle chodzi o przyrząd pomiarowy, nie o sprawdzian GO/NO-GO.
Jak przygotować się do pytań o dobór przyrządów pomiarowych na egzaminie?
Ucz się parami: cecha → narzędzie (np. otwór → mikrometr wewnętrzny, kontrola tolerancji → sprawdzian dwugraniczny, uzębienie → przyrząd specjalny). Ćwicz na rysunkach: najpierw rozpoznaj geometrię, potem uzasadnij, dlaczego inne narzędzia są nieadekwatne.
Czy da się odpowiedzieć poprawnie bez obejrzenia rysunku w tym typie zadania?
Zwykle nie w sposób pewny, bo rysunek wskazuje, jaka wielkość jest mierzona. Jednak jeśli na rysunku wyraźnie widać uzębienie, to dobór "suwmiarki modułowej" wynika z przeznaczenia przyrządu do pomiarów związanych z kołami zębatymi. Na egzaminie zawsze analizuj rysunek jako pierwszy krok.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Suwmiarka modułowa jest przyrządem specjalnym stosowanym do pomiaru wielkości charakterystycznych dla uzębienia (np. modułu/parametrów zęba) przedstawianych na rysunkach elementów zębatych."

Źródła:

  • ISO 13385-1:2019, Geometrical product specifications (GPS) — Dimensional measuring equipment — Part 1: Callipers — Design and metrological characteristics
  • ISO 3611:2010, Micrometers for external measurements — Design and metrological characteristics

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej dla kierunków mechanicznych (dział: suwmiarki specjalne, sprawdziany)
  • Normy/opracowania dotyczące wymagań metrologicznych dla przyrządów (suwmiarki, mikrometry)
  • Podstawy rysunku technicznego maszynowego (wymiarowanie i interpretacja cech geometrycznych)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego